Το κράτος είναι… µια οικογένεια

Για κάποιον που αποφάσισε να ειδικευτεί στην οφθαλµιατρική για να µη βλέπει πολύ αίµα, ο Μπασάρ αλ-Ασαντ φαίνεται να έχει ξεπεράσει τους φόβους των φοιτητικών χρόνων. Το κίνηµα της διαµαρτυρίας στη Συρία µετρά περισσότερους από 500 νεκρούςσε ενάµιση µήνα και ο πρόεδρος θυµίζει όλο και περισσότερο ότι είναι γιος του πατέρα του. Το 1982 ο Χαφέζ αλ-Ασαντ έπνιξε στο αίµα τηνεξέγερση των Αδελφών Μουσουλµάνων στην πόλη Χαµά, µε τους νεκρούς να υπολογίζονται ανάµεσα στις 15.000 και τις 25.000.

Είναι µία από τιςπιο σκοτεινές σελ ίδες της σύγχρονηςιστορίας µιαςχώρας που τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες έχει συνδέσει τη µοίρα της µε τη µοίρα µιας οικογένειας.

Ο Χαφέζ ήταν το µοναδικό παιδί µιας πάµφτωχης οικογένειαςΑλεβιτών που πήγε σχολείο. Στα 16 του χρόνια έγινε µέλος του Μπάαθ. Ηταν η εποχή που η Συρία απαλλασσόταν από τους γάλλους αποικιοκράτες και ο αραβικός εθνικισµός έβρισκε την έκφρασή του σε ένα κόµµα που υποσχόταν λαϊκό κράτος και σοσιαλιστική οικονοµία.Οταν το 1961 τελείωσε τοπείραµα τηςΗνωµένης Αραβικής ∆ηµοκρατίαςέπειτα από µόλις τρία χρόνια συνύπαρξης µε την Αίγυπτο, ο Χαφέζ αλ-Ασαντ ήταν ένας αξιωµατικός τηςπολεµικής αεροπορίας που είχεαγωνιστεί υπέρ της πλήρους ανεξαρτησίας από το Κάιρο. ∆υο χρόνια αργότερα θα σχεδίαζε µεάλλα στελέχη του κόµµατος το πραξικόπηµα που θα έφερνε το Μπάαθ στην εξουσία. Θα χρειαζόταν ακόµη ένα πραξικόπηµα – εσωτερικό αυτή τη φορά – και οι απαραίτητεςεκκαθαρίσεις για να βρεθεί ο Χαφέζ στο αξίωµα που θα διατηρούσε επί τριάντα χρόνια.

ΤΑ ΘΕΜΕΛΙΑ της δυναστείας µπήκαν το 1970. Ο πρωτότοκος γιος Μπαζίλήταν ο«φυσικόςδιάδοχος». Ο θάνατός του απότροχαίο το 1994 άφησεένα κενό πουκλήθηκε να καλύψειο Μπασάρ, αφήνοντας τη ζωήστο Λονδίνο. Οταν ο Χαφέζ αλ-Ασαντ άφησετην τελευταία τουπνοή τον Ιούνιο του 2000, πολλοίέβλεπαν στονΜπασάρ τον µεταρρυθµιστή που είχε ανάγκη η Συρία. Η δυτικοτραφής σύζυγος ΑΣµά φαινόταν να είναι η ιδανική πρώτη κυρία.Εντεκα χρόνια µετά, µοιάζει περισσότεροµε ένα άλλοθι. Ο Μπασάρ έκανε λιγότερα και απότα ελάχιστα πουήλπιζαν οι επικριτές του καθεστώτος. Το µεταρρυθµιστικό κύµα περιορίστηκε στην ιδιωτικοποίηση µερικών τραπεζών κι ένα είδος εθελούσιας εξόδου από τον στρατό, µε το οποίο ο Μπασάρφιλοδοξούσε να απαλλαγεί από τηνπαλιά φρουρά του καθεστώτος.

Το µεγαλύτεροπρόβληµα για τον Μπασάρ ωστόσο δεν είναι οι παλιοί σκληροπυρηνικοί. Οπως συµβαίνει σε πολλούς, τοπρόβληµα βρίσκεται στην ίδια του την οικογένεια. Ο Μπασάρ φαίνεται να είναι δέσµιος ενός στενού οικογενειακού πυρήνα, µιας µητέρας που φέρει την ιδιότητα της επικεφαλής τουοικογενειακού συµβουλίου, µιας αυταρχικής αδελφής που δεν βλέπει µε καλό µάτι τη φιλελεύθερη νύφη, ενός αδελφού που δείχνει ακόµη περισσότερο από τονΜπασάρ ότι είναι γνήσιο τέκνο του πατρός του.

ΑΠΟ ΜΙΑ ΕΙΡΩΝΕΙΑ της τύχης, ο άνθρωπος που το 1982 ανέλαβε να πνίξει στο αίµατην εξέγερση των Αδελφών Μουσουλµάνων στη Χαµά ήταν ο αδελφός του Χαφέζ, όπως σήµερα ο αδελφός του Μπασάρ, Μαχέρ αλ-Ασαντ, οδηγεί τη ∆ηµοκρατική Φρουρά εναντίον των διαδηλωτών. Σύµφωναµε κάποιες φήµες, αυτός θα ήτανο πρόεδρος εάνσε ένα οικογενειακό δείπνο πριν από δώδεκα χρόνια δεν είχε πυροβολήσει στο στοµάχι τον άνδρα της ίδιας του της αδελφής. Ο Ασέφ Σουακάτ είχε τολµήσει να αψηφήσει τη διαταγή να µην ανακατεύεται στις πολιτικές υποθέσεις του σπιτιού. Η σφαίρα στο στοµάχιδεν του στοίχισε τη ζωή και σήµερα διαχειρίζεται τις τύχες της χώρας απότη θέση του υπαρχηγού των ενόπλων δυνάµεων. Ο Μαχέρ έχασεεκείνο το βράδυ το αξίωµα το προέδρου, αλλά σήµερα, εκτός από τη ∆ηµοκρατική Φρουρά, ελέγχει τηνΤέταρτη Μεραρχία Τεθωρακισµένων και δύο τάγµατα επιλέκτων, αποστολή των οποίων είναι να µη φουντώσουν οι διαδηλώσεις στη ∆αµασκό. Μετά τη σφαίρα στο στοµάχι του γαµπρού, οι 400 νεκροί φαντάζουνσαν µια φυσιολογική εξέλιξη. Αλλά ο θάνατός τους κάθε άλλο παρά εξασφαλίζει το µέλλον της αγίας οικογένειας της Συρίας.

Ο Μπασάρ αλΑσαντ βαδίζει στα µατωµένα χνάρια του πατέρα του Χαφέζ

Η αιµατηρή καταστολή των διαδηλώσεων προκαλεί µαζικές παραιτήσεις στο Μπάαθ

ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΡΗΓΜΑΤΑ στο Μπάαθ κι ακόµη έναν πονοκέφαλο για την οικογένεια αλ Ασαντ προκαλεί η οµαδική παραίτηση που υπέβαλαν περισσότερα από 200 µέλη του κόµµατος σε ένδειξη διαµαρτυρίας για την αιµατηρή καταστολή των διαδηλώσεων. Την ίδια ώρα, τα µέλη του Συµβουλίου Ασφαλείαςτων Ηνωµένων Εθνών απέτυχαν για ακόµη µια φορά να συµφωνήσουνσε µια ανακοίνωση καταδίκηςτης καταστολής. Το σχέδιο που πρότειναν η Γαλλία, η Βρετανία, η Γερµανία και η Πορτογαλία βρήκε αντίθετα αρκετά από τα 15 µέλη του Συµβουλίου, µε τη Ρωσία να υποστηρίζει ότι τα γεγονότα στη Συρία δεναποτελούν απειλή για τη διεθνή ειρήνη.

ΚΥΡΩΣΕΙΣ. Ο Λευκός Οίκος εξετάζει το ενδεχόµενο επιβολής «στοχευµένων κυρώσεων». Οπως όµως σηµειώνει η εφηµερίδα «Γκάρντιαν», οι επιλογές είναι περιορισµένες και µε αµφίβολα αποτελέσµατα εφόσον βασικός στόχος είναι η προστασία των αµάχων. Η επιβολή µιας ζώνης απαγόρευσης πτήσεων, όπως στη Λιβύη, δεν έχει κανένα νόηµα από τη στιγµή που το καθεστώς δεν απειλεί τους αµάχους από αέρος. Μια άλλη επιλογή που εξετάζεται είναι η επιβολή κυρώσεων σε συγκεκριµένους αξιωµατούχους του καθεστώτος, στις οποίες θα µπορούσενα περιλαµβάνεται το πάγωµα των καταθέσεών τους στο εξωτερικό. Η πρόταση αυτή κατατέθηκε από το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων ∆ικαιωµάτων. Είναι αµφίβολο όµως ότι κυρώσεις αυτού του είδους θα ενοχλήσουν το καθεστώς. Ο προεδρικός εξάδελφος Ραµί Μακχλούφ υφίσταται εδώ και χρόνια τις αµερικανικές κυρώσεις, αλλά παραµένει ο πλουσιότερος άνθρωπος στη Συρία. Η απόδοση κατηγοριών από το ∆ιεθνές Ποινικό ∆ικαστήριο στον Μπασάρ αλ Ασαντ και άλλους ανώτατους αξιωµατούχους του καθεστώτος θα µπορούσε να είναι µια λύση, αλλά πάσχει κυρίως επειδή το ∆Π∆ είναι ένα όργανο στη δικαιοδοσία του οποίου αρνούνται να υπαχθούν οι Ηνωµένες Πολιτείες. Επειτα, µια τέτοια κίνηση θα είχε βραχυπρόθεσµα µηδαµινά αποτελέσµατα στο θέµα της προστασίας των αµάχων.

ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ. Για ορισµένους αναλυτές, τη λύση θα µπορούσε να δώσει ο ίδιος ο πρόεδρος της Συρίας µε ένα γενναίο πακέτο µεταρρυθµίσεων. Στον ορίζοντα όµως δεν διαφαίνεται κανένα τέτοιο σηµάδι. Στο πολυαναµενόµενο διάγγελµα πουεκφώνησε στη Βουλή στις αρχές του µήνα, ο Μπασάρ αλ Ασαντ αποδείχθηκε γιαακόµη µια φορά κατώτερος των περιστάσεων. Η άρση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, που ζητούσαν επιτακτικά οι διαδηλωτές, τοποθετήθηκε «κάπου στο µέλλον».Υπό την πίεση των διαδηλώσεων, η άρση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης επικυρώθηκε επισήµως πριν από περίπου δέκα ηµέρες. Είναι µια κίνηση που γίνεται για τα µάτια του κόσµου. Η κατάργηση των διατάξεων που κατέπνιγαν τις πολιτικές ελευθερίες στη Συρία πρόκειται να αντικατασταθούν από ένα νέο πλαίσιο που απλώς χρυσώνει το χάπι. Στον ρόλο ενός γατόπαρδου της Μέσης Ανατολής, ο Μπασάρ Αλ Ασαντ «αλλάζει τα πάντα για να µην αλλάξει τίποτα». Αυτόπου παρουσιάστηκε ως «ιστορική καµπή» είναι στην ουσία ένα τέχνασµα του καθεστώτος στην προσπάθειά του να κερδίσει χρόνο. Κι όπως αποδείχθηκε λίγα 24ωρα και αρκετές δεκάδες νεκρούς µετά, και αυτό δεν είχε κανένα αποτέλεσµα.


Λιβύη

Παραδοµένη στον όλεθρο εξακολουθεί να βρίσκεται η Μισράτα καθώς συνεχίζεται το ανελέητο σφυροκόπηµα της πόλης από τις δυνάµεις του Καντάφι. Οι συνεχείς βοµβαρδισµοί εµπόδισαν τα πλοία να ελλιµενιστούν για να παραδοθεί η ανθρωπιστική βοήθεια και να µεταφερθούν οι τραυµατίες. Ρουκέτες και πυροβόλα όπλα έπληξαν σηµείο ελέγχου των αντικαθεστωτικών, µε αποτέλεσµα να σκοτωθούν δώδεκα αντάρτες.


Μπαχρέιν

Σε θάνατο καταδίκασε στρατιωτικό δικαστήριο του Μπαχρέιν τέσσερα πρόσωπα που κρίθηκαν ένοχα για τον θάνατο δύο αστυνοµικών κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων κατά του µονάρχη της χώρας. Αλλοι τρεις καταδικάστηκαν σε ισόβια κάθειρξη. Η τελευταία φορά που οι Αρχές καταδίκασαν σε θάνατο κάποιον πολίτη της χώρας ήταν το 2007. Περίπου 400 άνθρωποι έχουν συλληφθεί και περισσότεροι από 100 απολύθηκαν από την εργασία τους επειδή συµµετείχαν στις πορείες διαµαρτυρίας.