Ο γάµος σώζοι (;) τη βασίλισσα

Είναι η σηµερινή τελετή µια προσπάθεια ανανέωσης του βασιλικού θεσµού στη Βρετανία και ένα βήµα για τη διάσωση της «απελπισµένης µοναρχίας»; Ο χρόνος, και κυρίως η δηµόσια εικόνα του Ουίλιαµ, θα δείξουν…
Εξωτερικά, τουλάχιστον, η σηµερινή βασιλική υπερπαραγωγή θυµίζει έντονα τον τελευταίο από τους µεγάλους βασιλικούς γάµους της Βρετανίας, όταν ο πρίγκιπας Κάρολος παντρεύτηκε τη λαίδη Νταϊάνα Σπένσερ το 1981. Τώρα, όπως τότε, ένας ψηλός, αδύνατος νεαρός άντρας µε επίσηµη στρατιωτική στολή παντρεύεται µια νύφη αρκετά εντυπωσιακή ώστε να έχει ήδη κοσµήσει γύρω στα 10.000 εξώφυλλα περιοδικών, προσφέροντας στη Βρετανία αλλά και τον υπόλοιπο κόσµο την υπόσχεση µιας ανανεωµένης µοναρχίας. Αυτή τη φορά, όπως και την προηγούµενη, η εκκλησία θα είναι γεµάτη από την αφρόκρεµα των εστεµµένων του πλανήτη, ενώ το παγκόσµιο τηλεοπτικό κοινό που θα παρακολουθήσει την τελετή υπολογίζεται σε δεκάδες εκατοµµύρια.

Και βέβαια, οι δρόµοι του κεντρικού Λονδίνου θα πληµµυρίσουν από πλήθη πιστών της µοναρχίας. Οπως εκείνη την άλλη «ευλογηµένη µέρα» πριν από 30 χρόνια, ο σηµερινός γάµος προσφέρει µια ανάπαυλα, έστω και φευγαλέα, από το βαρύ κλίµα που επικρατεί στη χώρα εξαιτίας της οικονοµικής ύφεσης, της ανεργίας, του αυστηρού προγράµµατος λιτότητας και της προοπτικής µαζικών απεργιακών κινητοποιήσεων, οι οποίες αναµένεται να παραλύσουν τον δηµόσιο τοµέα.

Από πολλές απόψειςόµως, η Βρετανία του Ουίλιαµ και της Κέιτ είναι ριζικά διαφορετική από τη χώρα που γιόρτασε τόσο θεαµατικά και τόσο άδολα τον γάµο του 1981. Αν µη τι άλλο, η επιβίωση της µοναρχίας τίθεται πλέον υπό έντονη αµφισβήτηση. Για πολλούς, η σηµερινή τελετή θεωρείται ένα σηµαντικό – αν και εξαιρετικά ασταθές – βήµα σωτηρίας ενός θεσµού, ο οποίος τα τελευταία 25 χρόνια αµφισβητήθηκε όσο ποτέ στη σύγχρονη εποχή, εξαιτίας της δραµατικής σαπουνόπερας που κατέληξε να γίνει ο γάµος του Καρόλου και της Νταϊάνας αλλά και της σκανδαλώδους συµπεριφοράς άλλων γαλαζοαίµατων.

Οχι ότι περίµενε κανείς να δει οργισµένα πλήθη να στήνουν οδοφράγµατα κατά τη διάρκεια της τελετής. Ολα όµως δείχνουν, ακόµα και οι διστακτικές παραινέσεις της κυβέρνησης Κάµερον προς διάφορους κοινωνικούς φορείς να διοργανώσουν «αυθόρµητα πάρτι στους δρόµους», ότι οι εκδηλώσεις θα είναι πολύ πιο «βουβές» όχι µόνο από το 1981 αλλά κι από το 1947,όταν σε ατµόσφαιρα µεταπολεµικής µελαγχολίας έγινε ο γάµος της γιαγιάς του Ουίλιαµ, Ελισάβετ, µε τον πρίγκιπα Φίλιππο. Για πολλά χρόνια, οι δηµοσκοπήσεις δείχνουν σηµαντική πτώση της δηµοτικότητας της µοναρχίας στη Βρετανία καθιστώντας έτσι την προοπτική κατάργησης του θεσµού κάθε άλλο παρά την άποψη µιας ισχνής και περιθωριακής µειοψηφίας. Ενώ για πάρα πολλούς Βρετανούς η εµπιστοσύνη προς την 85χρονη Ελισάβετ παραµένει… αλεξίσφαιρη, δεν ισχύει καθόλου το ίδιο για την περίπτωση του Καρόλου και της Καµίλας, δούκισσας της Κορνουάλης, οι οποίοι αν και πρώτοι στην ιεραρχία για τη διαδοχή, βρίσκονται πολύ πίσω από τον πρίγκιπα Ουίλιαµ και τη µις Μίντλτον στις δηµοσκοπήσεις.

Η Βρετανία του Ουίλιαµ και της Κέιτ είναι ριζικά διαφορετική από τη χώρα που γιόρτασε τόσο θεαµατικά και τόσο άδολα τον γάµο του Καρόλου και της Νταϊάνας

Υπήρξαν εποχές έντονης αµφισβήτησ ης τουθεσµούτης µοναρχίας κατάτη διάρκεια της αγγλικής ιστορίαςτόσο στο µακρινό όσο και στο πιο πρόσφατο παρελθόν – από τον Κρόµγουελ και τονεµφύλιο πόλεµο του 1640, αλλά και τα χρόνια που ακολούθησαν την αποκατάσταση της βασιλείας από τονΚάρολοΒ’ το 1660 ώς τηδηµόσια δυσαρέσκεια που συνάντησε η απόφαση του Εδουάρδου Η’ να νυµφευτεί την Αµερικανίδα (και διαζευγµένη) Γουόλις Σίµσον το 1936. Σε πιο πρόσφατες περιόδους, όµως, η βασιλική οικογένεια κατάλαβε στην πράξη τι εννοούσε ο λόγιος του 19ου αιώνα Ουόλτερ Μπέιγκχοτ όταν έγραφε για την ανάγκη διατήρησης του άβατου όσον αφορά τους µηχανισµούς της µοναρχίας: «Πάνω απ’ όλα η βασιλεία απαιτεί ευλάβεια και σεβασµό. Αν αρχίζεις να σκαλίζεις στα εσωτερικάτης, σηµαίνει πως δεν τη σέβεσαι. Τοµυστήριό της είναι η ίδια της η ζωή. ∆εν πρέπει να αφήνουµε το φως της µέρας να επεµβαίνει στη µαγεία». Τατελευταία χρόνια όµως το φως – το εκτυφλωτικό φλας για την ακρίβεια – έχει αναδείξει πτυχές της ιδιωτικής ζωής των γαλαζοαίµατων καθόλου αρεστές στηνκοινή γνώµη. Οπως τα διαδοχικά διαζύγια, µε τρία από τα τέσσερα παιδιά τηςΕλισάβετ ναέχουν χωρίσει απότις πρώτεςσυζύγους τους, ποσοστό που ξεπερνά κατά πολύ τον αντίστοιχο εθνικόµέσο όρο,σύµφωνα µε τον οποίο αποτυγχάνουν επίσηµα 4 στους 10 γάµους. Για να µην αναφερθεί κανείς σε διάφορασκάνδαλα, όπως το «Καµίλα-γκέιτ» στη δεκαετία του ’90, µε τις κασέτες στις οποίες ακουγόταν ο Κάρολος να εκδηλώνει µε σκαµπρόζικες λεπτοµέρειες τον ερωτικό του πόθο για την Καµίλα Μπόουλς ή, πιο πρόσφατα, τις αποκαλύψεις για ύποπτες οικονοµικές συναλλαγέςστις οποίες αναµειγνύεται το όνοµα του πρίγκιπα Αντριου. Ακόµα όµως και χωρίς αυτές τις ντροπιαστικές παρασπονδίες, η ευλάβεια την οποία ο Μπέιγκχοτ θεωρούσε απαραίτητηγια τη διατήρηση του θεσµού µοιάζειδύσκολη να συντηρηθεί σε µια καχύποπτη και διόλου ευπειθή κοινωνία όπως η σηµερινή. Η κουλτούρα τηςσύγχρονηςβρετανικής κοινωνίας – οι συµπεριφορές, οι τάσεις, οι νέοι ορίζοντες που άνοιξε η τεχνολογία, η πολυπολιτισµικότητα, η παγκοσµιοποίηση, αλλά και η έντονη «αµερικανοποίηση» – µοιάζει να απέχει αιώνες από την έντονα ακόµη ταξική και εσωστρεφή Βρετανίατου 1981. Η ραγδαία άνοδος επίσης του βιοτικού επιπέδου και το γενικό κλίµα αυτοπεποίθησης (παρά την οικονοµική κρίση) έχει εξασθενήσει σηµαντικά την ανάγκη στήριξης κραταιώνάλλοτε θεσµών κοινωνικής συνοχής, όπως η µοναρχία αλλά και η Εκκλησίατης Αγγλίας, στην οποία τυπικά ανήκει το 70% του πληθυσµού, αλλά στην πραγµατικότητα λιγότεροι απότο 5% των αγγλικανών περνούν το κατώφλι κάποιου ναού έστω και περιστασιακά.

Είναι µια άλλη Βρετανίαη σηµερινή, πολύ πιοκοσµοπολίτικη, πολυφυλετική και ανεξίθρησκη –χαρακτηριστικά τα οποίαπροσπαθούντα µέλη της βασιλικής οικογένειας να συµπεριλάβουν εδώ και καιρό στην ατζέντα τους. Ο ίδιος ο Κάρολος έχει συχνά δηλώσει «υπερασπιστής όλων των πίστεων» και όχι της «µίας και µοναδικής», καλλιεργώντας όχι µόνο στα λόγια αλλά καιεµπράκτως την εικόνα ενός ηγέτη που ασχολείται µε τα προβλήµατα των κοινωνικώνµειονοτήτων.