ΜΑΤΙΕΣ Καμπανέλλης

Ηταν άνθρωπος της δουλειάς. Της βιοπάλης. Δεν µας τον φόρτωσε στην πλάτη το κατεστηµένο, διορίζοντάς τον υπουργό, βουλευτή επικρατείας, ευρωβουλευτή, γραµµατέα. Ο Ιάκωβος πάλευε για το µεροκάµατο. Από πολύ νέος. Για το µεροκάµατο, άλλωστε, πολύ δύσκολα τα µετακατοχικά χρόνια βρέθηκε στο στρατόπεδο του Μάουτχαουζεν. Τον πιάσανε, µαζί µ’ έναν φίλο του, να ‘χει πλαστό διαβατήριο στην Αυστρία και τον ρίξανε για δυόµισι χρόνια στην Κόλαση. «… Ω, τι απέραντη ερηµιά στου Μπέρτολτ Μπρεχτ τη χώρα…». Φτωχή οικογένεια. Νάξος. Εννιά παιδιά. Ο Καµπανέλλης πέρασε σκληρά παιδικά χρόνια. Ηταν 18 χρονών όταν άρχισε ο πόλεµος µε τους Ιταλούς. Τότε, ακόµα και οι πλούσιοι πεινούσαν. Ο Καµπανέλλης εργάσθηκε στη διαφήµιση. Στη διαφήµιση τον γνώρισα. Οπως τον Μάριο Ποντίκα. Μετά ήρθε το θαύµα. Το θέατρο. Ο Κάρολος Κουν.

Η «Αυλή των θαυµάτων», µε τους εργολάβους και την αντιπαροχή, µε τους εργάτες να µετρούν τοίχους και αυλές. «Ο κυρ Αντώνης πάει καιρός που ζούσε στην αυλή…».

Για τον Καµπανέλλη και το θέατρο γράφονται ένα σωρό σελίδες στον Τύπο αυτές τις µέρες. Και πολύ σωστά. Αν δεν είχε προϋπάρξει ο Καµπανέλλης, δυσκολεύοµαι να σκεφτώ αν θα είχαν πάρει αµπάριζα ο Σκούρτης, ο Μάτεσις, ο Ποντίκας, ο Γκούφας, ο Ανδρεόπουλος, ο Κελαΐδης, ο Μανιώτης, ο Χρονάς και τόσοι άλλοι. Εγώ, όµως, θέλω να προσθέσω και µιαν άλλη ιδιότητά του, για την οποία δεν γίνεται πολύς λόγος: ο δηµιουργός της «Αυλής» ήταν και µεγάλος στιχουργός.

Δεκάδες είναι οι επιτυχίες του µε τον Θεοδωράκη, τον Ξαρχάκο και τον Χατζιδάκι. Το «Στρώσε το στρώµα σου για δυο», που το τραγούδησε όλη η Ελλάδα και υπήρξε αφορµή για να γραφτεί και ο «Ζορµπάς», είναι δικό του. Θυµίζω µερικούς ακόµη τίτλους τραγουδιών του: «Δόξα τω Θεώ», «Μανούλα µου», «Στην ποταµιά σωπαίνει το κανόνι», «Φίλοι κι αδέρφια», «Το ψωµί είναι στο τραπέζι», «Τι ωραία που είν’ η αγάπη µου». Ολα έγιναν σουξέ και ερµηνεύτηκαν από τους πιο σηµαντικούς τραγουδιστές (Μπιθικώτσης, Πουλόπουλος, Ξυλούρης, Φαραντούρη κ.ά.). Ο Καµπανέλλης – κι αυτό δεν αναφέρεται συχνά – υπήρξε για κάµποσο χρονικό διάστηµα και χρονογράφος των «ΝΕΩΝ»: µετά τον θάνατο του Ψαθά, η στήλη ανετέθη στον Βασίλη Βασιλικό. Από τον Βασιλικό, πέρασε στον Καµπανέλλη. Και από τον Καµπανέλλη (1978) σε µένα («Ματιές»). Επίσης, για 2-3 χρόνια, διηύθυνε και τη ραδιοφωνία της ΕΡΤ. Τον είχε παρακαλέσει γι’ αυτό ο ίδιος ο Ανδρέας Παπανδρέου. Και ο Καµπανέλλης µολονότι αρρώσταινε µε τη γραφειοκρατία, που µοιραία συµπορεύεται µε αυτή τη θέση, δέχτηκε τον διορισµό. Θυµάµαι πως τον παρακάλεσα τότε να πάρει ως µόνιµο συνεργάτη του τον Γιάννη Νεγρεπόντη. Και ο Καµπανέλλης πέταξε από τη χαρά του! Κι από την άλλη µέρα, ο ποιητής των «Μικροαστικών» έπιασε δουλειά.

Δουλειά, που την είχε απόλυτη ανάγκη. Θέλω να προσθέσω ότι επί Καµπανέλλη στην ΕΡΤ καταργήθηκαν όλες οι διαφηµιστικές εκποµπές των δισκογραφικών εταιρειών.

Γιατί, όπως έλεγε ο Μίκης, «το ραδιόφωνο ανήκει στο κράτος. Οπως ο Εθνικός Κήπος. Δεν είναι δυνατόν εγώ να νοικιάζω έναν χώρο στον Εθνικό Κήπο και να στήνω εκεί ένα αντίσκηνο για να κοιµάµαι! Αυτό συµβαίνει µε τις εταιρείες δίσκων».

Ο Καµπανέλλης… Σίγουρα µε τον χαµό του η Ελλάδα γίνεται πιο φτωχή. Στην κυριολεξία. Σε µια εποχή, µάλιστα, που όλα είναι µαύρα σ’ αυτόν τον τόπο…