Οι πιρουέτες της φράου Μέρκελ

«Ερώτηση: Τι κοινόέχουν η πυρηνική καταστροφή στη Φουκουσίµα, οι βοµβαρδισµοί στη Λιβύηκαι η κρίση χρέους στην ευρωζώνη; Απάντηση: Και τα τρία προκαλούν εκλογικό πονοκέφαλο στην κ. Μέρκελ!». Λίγες ηµέρεςπριν από τις εκλογές στη Βάδη-Βυρτεµβέργη, ένας γερµανός συνάδελφος µου εξηγεί τα µυστικά της γερµανικής εκλογικής σκηνής. Γνωρίζει την καγκελάριο από τα πρώτα της πολιτικά βήµατα. Η Μέρκελ, λέει, πιστεύει ακράδαντα στο αµερικανικό ρητό «politics isalways local» – η πολιτική είναι προπάντων τοπική υπόθεση.

Κάπως έτσι λοιπόν η φράου Μέρκελ, παραµονές των κρίσιµων εκλογώνστη Στουτγάρδη: Εκανε, πρώτον, θεαµατική στροφή 180 µοιρών στη θέση της για τα πυρηνικά εργοστάσια και ανήγγειλε το κλείσιµό τους. Εκανε, δεύτερον, αποχή από την ψηφοφορία στον ΟΗΕ για τη Λιβύη (σεβόµενη τη θέληση της δηµοσκοπικής πλειοψηφίας να µην εµπλακεί γερµανός στρατιώτης σε άλλον πόλεµο). Και, τρίτον, στην ευρωπαϊκή Σύνοδο Κορυφής της 24ης Μαρτίου ζήτησε να αλλάξουν αυτά που είχε συµφωνήσει 15 ηµέρες νωρίτερα, ώστε να καταβάλει σε πέντε ετήσιες δόσεις και όχι µονοκοπανιά το µερίδιό της για το κεφάλαιο του Ευρωπαϊκού Μηχανισµού Σταθερότητας (και να γλιτώσει κανένα ενοχλητικό πρωτοσέλιδο στην «Μπιλντ», για τους Ελληνες που µας παίρνουν το πορτοφόλι).

Η Μέρκελ λοιπόν έχει στο µυαλό της πρώτα την εκλογική επιβίωση του ταλαιπωρηµένου κυβερνητικού συνασπισµού της. Για το ευρώ,την ευρωζώνη, την κρίση χρέους και το ελληνικό δράµα, τι να έχει άραγε κατά νου; Πέρασα πέντε ηµέρες στη Γερµανία αναζητώντας µια απάντηση στο ερώτηµα. ΕΚΑΝΕ ΛΑΘΗ. «Μην έχετε αµφιβολία», µε διαβεβαίωσε ο Βέρνερ Χόγιερ, ο πολύπειρος υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων. «Η Γερµανία πέρασε ίσως πέρυσι µια στιγµή ευρωαµφιβολίας, έκανε κάποια επικοινωνιακάλάθη, δεν εξήγησε σωστά τις θέσεις και τις ανησυχίες της, αλλά σήµερα υποστηρίζει σθεναρά την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και είναι αποφασισµένη να στηρίξει πάση θυσία το ευρώ». Ο πορτογάλος συνάδελφος που κάθεται δίπλα µου ακούει και αναστενάζει.

Συναντήσαµε τον Χόγιερ στοπαλιό ανατολικογερµανικό κυβερνητικό κτίριο που στεγάζει το υπουργείο Εξωτερικών στο Βερολίνο.Το επόµενο ραντεβού ήταν στο µοντέρνο γυάλινο κτίριο της Βουλής, δίπλα στα νερά του ποταµού Σπρέε. Ο επικεφαλής της κοινοβουλευτικής επιτροπής για τα ευρωπαϊκά θέµατα Γκίντερ Κριχµπάουµ είναι επίσης κατηγορηµατικός: το κλίµα έχει αλλάξει, οι συζητήσεις στην Κοινοβουλευτική Οµάδα πριν από τη Σύνοδο Κορυφής ήταν ήρεµες, καµιά σχέση µε το περυσινό κλίµα, η στήριξη στο ευρώ είναι κοινώς αποδεκτή στρατηγική και για τη γερµανική κοινή γνώµη η Ελλάδα δεν είναι η άσωτη που µας τρώει τα λεφτά, αλλά µια γενναία χώρα που κάνει θυσίες. Και που, επιπλέον, θα πουλήσει περιουσία 50 δισ. ευρώ για να ξεχρεώσει.

Η καγκελάριος, λέει ο βουλευτής της, οδήγησε τη γερµανική κοινή γνώµη να αποδέχεται σήµερα αυτά που πέρυσι ούτε ήθελε να ακούσει. Οσο, τουλάχιστον, η υπόθεση εµφανίζεται στα µάτια της ως βοήθεια προς ατυχήσαντες εταίρους και όχι (όπως πραγµατικά είναι) ως έµµεση ενίσχυση των τραπεζών που αγόρασαν τα οµόλογά τους, παρατηρεί ένας ισπανός συνάδελφος.

Στη Φρανκφούρτη, την έδρα της Μπούντεσµπανκ, ένα στέλεχος της τράπεζας απλώνει πίνακες στατιστικής και µου εξηγεί γιατί η Γερµανία, αφού έζησε τη στιγµή της αµφιβολίας της, υποστηρίζει ειλικρινά την επιβίωση του ευρώ.

ΓΙΑ ΤΡΕΙΣ ΛΟΓΟΥΣ. Υπάρχουν τρία ακλόνητα επιχειρήµατα. Πρώτον, τη δεκαετία του ευρώ ο πληθωρισµός (ο µεγάλος, αταβιστικός γερµανικός τρόµος από τις ηµέρες της Βαϊµάρης, όταν ο πληθωρισµός εξολόθρευσε τη γερµανική µεσαία τάξη και έστρωσε τον δρόµο στον Χίτλερ) ήταν χαµηλότερος από ό,τι ήταν στα 45 χρόνια του µάρκου. ∆εύτερον, αν η Γερµανία ήταν στο µάρκο, το νόµισµά της θα είχε δεχθεί αφόρητες ανατιµητικές πιέσεις την ώρα που όλα τα άλλα εθνικά νοµίσµατα στην Ευρώπη θαυποτιµώντο και οι γερµανικές εξαγωγές δεν θα είχαν τη σηµερινή άνθηση, σε καιρό κρίσης. Και, τρίτον, τα στοιχεία δείχνουν ότι το 2010, όταν η ανάκαµψη στον λοιπόανεπτυγµένο κόσµο ήταν καχεκτική ή ανύπαρκτη, η Γερµανία γνώρισε τονυψηλότερο ρυθµό ανάπτυξης στα 20 χρόνια από την ενοποίησή της!

«Αρα, κερδίζετε από τη ζηµιά των υπο λοίπων», παρατηρώ. «Το ζήτηµα δεν είναι ο εσωτερικός ανταγωνισµός εντός ευρωζώνης», λαµβάνω απάντηση υπεκφυγής. «Το ζήτηµα είναι να γίνει πιο ανταγωνιστική ολόκληρη η ευρωζώνη έναντι των διεθνών ανταγωνιστών της».

Εξ ου και το διαβόητο Wettbewerbs Fahigkeit Pact – το Σύµφωνο Ανταγωνιστικότητας της κ. Μέρκελ, που οι ευρωγραφειοκράτες µετονόµασαν σε «σύµφωνοeuro-plus». Και το οποίο, µε τα λόγια ενός γνωστού γερµανού αναλυτή, προβλέπειότι αφού δεν µπορούµε να υποτιµούµε το νόµισµα ούτε να παίζουµε µε τα επιτόκια ούτε να δηµιουργούµε ελλείµµατα, µπορούµε στο εξής να είµαστε ανταγωνιστικοί µόνο κάνοντας µισθολογικό ντάµπινγκ. Κρατώντας χαµηλό το µοναδιαίο εργατικό κόστος. Τόσο απλό…

Ο γερµανός αναλυτής µού αποκαλύπτει ότι στο εσωτερικό της γερµανικής κυβέρνησης και µεταξύ των οικονοµικών συµβούλων της καγκελαρίου υπάρχουν µεγάλεςδιαφωνίες και συχνά διεξάγεται θυελλώδης συζήτηση για τη στρατηγική αντιµετώπισης της κρίσηςχρέους στην ευρωζώνη.

Από τη µια, υπάρχουν εκείνοι που υποστηρίζουν πως πρέπει ακόµη να κερδίσουµε χρόνο. Ο περυσινός «µηχανισµός σωτηρίας» που αυτοσχεδιάστηκε προχείρως για την ελληνική περίπτωση, όταν πια η κ. Μέρκελ επείσθη ότι η Αθήνα θα γινόταν η Λίµαν της Ευρώπης, ήταν ακριβώς αυτό: προσπάθεια να κερδηθεί χρόνος και να αποτραπεί η ελληνική χρεοκοπία σε µια στιγµή που θα προκαλούσε ντόµινο χρεοκοπιών στην ευρωζώνη και όλεθρο στο τραπεζικό της σύστηµα. Η µείωση του ελληνικού επιτοκίου και η παράταση στην εξόφληση του δανείου της τρόικας είναι άλλη µια «αγορά χρόνου». Και µετά βλέπουµε…

ΤΟ ΚΟΥΡΕΜΑ. Από τηνάλλη, υπάρχουν εκείνοι (ο συνοµιλητής µας ανάµεσά τους) που υποστηρίζουν ότι η αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους, ένα κούρεµα στην περιοχή του 30%, είναι εντέλει αναπόφευκτη και καλύτερα να γίνει τώρα αµέσως. Θα διευκολύνει την ελληνική προσπάθεια, θα προεξοφλήσει την προσδοκία των αγορών και θα τις καθησυχάσει. Επίσης δεν θα προκαλέσει αφόρητο βάρος στις ευρωπαϊκές τράπεζες, των οποίων η συνολική έκθεση σε ελληνικά, ιρλανδικά και πορτογαλικά οµόλογα είναι της τάξεως των 100 δισ. ευρώ –συνεπώς απώλεια 30 δισ. θα ήταν εύκολα αφοµοιώσιµη. Ο κίνδυνος φυσικά θα ήταν να επιτεθεί η αγορά στην Ισπανία. Από την άλλη όµως, επισηµαίνει ο συνοµιλητής µου, υπάρχει ο κατά πολύ µεγαλύτερος κίνδυνος να τιναχτεί στον αέρα όλη η στρατηγική από µια κοινωνική εξέγερση στις χώρες που δανείζονται, ή µια πολιτική εξέγερση του εκλογικού σώµατος στις χώρες που δανείζουν.

Η συζήτηση συνεχίζεται. Οι φωνές που καλούσαν να αποβληθεί η Ελλάδα από το ευρώ είναι περιθωριακές, µε διαβεβαιώνει. Κανείς δεν το προτείνει στα σοβαρά, θα ήταν πολύ επικίνδυνο. Συνεπώς; ρωτώ. Κερδίζετε χρόνο, µου απαντά. Μέχρι να πεισθούν και οι συντηρητικότεροι σύµβουλοι της κ. Μέρκελ ότι ο κίνδυνος για την Ισπανία πέρασε. Κάντε ό,τι καλύτερο µπορείτε µε τον χρόνο που έχετε. Και ο Θεός µαζί σας…

Τρία τα ακλόνητα επιχειρήµατα της καγκελαρίου για την επιβίωση του ενιαίου νοµίσµατος

Η Ελλάδα από «άσωτη που µας τρώει τα λεφτά» έγινε «µια γενναία χώρα που κάνει θυσίες»