Ο Ελληνας της Φουκουσίµα

Η διαδικασία σε κάθε επίσκεψή του ήταναυστηρή και απαράλλαχτη: περνούσε από έλεγχο ασφαλείας,έβγαζε τα ρούχα του σεέναν στενό θάλαµο και φορούσε µια ολόσωµη στολή µε φερµουάρ που έκλεινε ώς τονλαιµό. Πάνω του ένας µετρητήςραδιενέργειας. Στα χέρια του γάντια και γύρω απ’ τα παπούτσια του πάνινα χοντρά καλύµµατα µιας χρήσης που τα έκαιγαν µετά την αποχώρησή του. Στα τέλη της δεκαετίας του ‘70 αποστολή του ∆ηµήτρη Κόκκινου ήταν να παρακολουθεί τους πυρηνικούς αντιδραστήρες στη Φουκουσίµα.

ΗGeneral Electric,η εταιρεία για τηνοποία δούλευε τότε, είχεκατασκευάσει από τους πέντε αντιδραστήρες στονσταθµό Νταϊτσί, τους Νο 1 καιΝο 2. Η δηµιουργία του Νο 6 βρισκόταν ακόµησε εξέλιξη. Ο κ. Κόκκινος ωςδρ Πυρηνικής Φυσικής, επέβλεπε στενά τους κύκλους λειτουργίας και έδινε συχνά οδηγίες προκειµένου να επιτευχθεί η µέγιστη δυνατή απόδοση µε τον πιο ασφαλή τρόπο. Επίτέσσερα χρόνια είχε στραµµένο το βλέµµα του στο Νταϊτσί. Σε κάποιες περιπτώσεις η Εταιρεία Ηλεκτρισµού του Τόκιο (Tepco) πίεζε τοσύστηµα στα όριά του.

ΤΟ ΚΕΡ∆ΟΣ. «Σκοπός των εταιρειών που διαχειρίζονται τουςσταθµούς πυρηνικής ενέργειας είναι το κέρδος. Θέλουν να το µεγιστοποιήσουν όσο µπορούν και να ξοδέψουν όσο το δυνατόν λιγότερα στις ρυθµίσεις ασφαλείας. Θυµίζουν στη νοοτροπία τις αµερικάνικες τράπεζες που έδιναν στεγαστικά δάνεια χωρίς εγγυήσεις ή έλεγχο και µας οδήγησαν στην οικονοµική κρίση», λέει ο κ. Κόκκινοςστην τηλεφωνική µας επικοινωνίααπό το γραφείο του στη Ν. Υόρκη.

Ο κ. Κόκκινος γεννήθηκε στην Κωστάντσα της Ρουµανίας από έλληνες γονείς. Σπούδασε στην Αµερική και δίδαξε στο City University της Νέας Υόρκης. Ηταν ένας από τους 11 έλληνες επιστήµονες που σε περσινή επιστολή τους προς το ΥΠΕΚΑ έγραφαν ότι η πυρηνική ενέργεια είναι η µόνη πηγή που µπορεί να συµβάλει ουσιαστικά στη λύση του ενεργειακού προβλήµατος σε συνδυασµό µε τις Ανανεώσιµες Πηγές Ενέργειας. Στα 70 τουχρόνια σήµερα εργάζεται στο Εθνικό Εργαστήριο του Brookhaven. Το ατύχηµα στον σταθµό της Φουκουσίµα µετά τον σεισµό και το τσουνάµι της 11ης Μαρτίου ήταν απρόσµενη εξέλιξη για τον ίδιο. Θυµάται ότι το προσωπικό του σταθµού διατηρούσε τους αντιδραστήρες και το κέντρο ελέγχου σε καλή κατάσταση. «∆εν µας ανησυχούσαν», λέει. Αν και οι ρυθµοί εργασίας ήταν συχνά εντατικοί.

ΟΙ ΡΑΒ∆ΟΙ. Οπως είχε διαπιστώσει από τις επισκέψεις του στον σταθµό, πολλές από τις ράβδους ουρανίου στους αντιδραστήρες που παρακολουθούσε αποκτούσαν ρωγµές. «Αυτό οδηγούσε στην έκλυση ραδιενέργειας τοπικά,µέσα στον αντιδραστήρα. ∆εν ήταν επικίνδυνο. Αλλά οφειλόταν στην απότοµη άνοδο της ισχύος. Προσπαθούσαν να φτάσουν γρήγορα στο τελικό σηµείο της µέγιστης απόδοσης. Τους εξήγησα ότι αυτό ήταν λάθος.∆εν έπρεπε να ζορίσουν το ουράνιο. Με τον καιρό τα προβλήµατα λύθηκαν και η λειτουργία του αντιδραστήρα έγινε ρουτίνα», εξηγεί.

Η οριακή λειτουργία των αντιδραστήρων στη Φουκουσίµα φαίνεται και από τα στοιχεία της ∆ιεθνούς Επιτροπής Ατοµικής Ενέργειας. Το 2008 η επιβάρυνση από τη λειτουργία (load factor) του αντιδραστήρα Νο 3 (κατασκευής Toshiba) είχε φτάσει στο 99,9%. Εκείνητη χρονιά ο αντιδραστήρας δούλεψε αδιάκοπα. Στο Νο 2, που είχεπαλιότερα υπό την επίβλεψη του ο κ. Κόκκινος, το 1989 η επιβάρυνση ήταν στο 97,88% και το 1995 στο 96,08%.

Ο οµογενής επιστήµονας είχε ζητήσει από τους Ιάπωνες «να µη ζορίσουν το ουράνιο»

40 ετών

Ο πιο παλιός αντιδραστήρας στο Νταϊτσί συµπλήρωσε φέτος 40 χρόνια ζωής.
Μέσα στο 2011 προβλεπόταν να κλείσει, όµως µία εβδοµάδα πριν από τον σεισµό η αρµόδια αρχή ενέκρινε την παράταση της λειτουργίας του για µία δεκαετία

«∆ίστασαν να θυσιάσουν τον αντιδραστήρα»

Οπως διαπίστωσε η ρυθµιστική αρχή της Ιαπωνίας αρκετές εβδοµάδες πριν από τον σεισµό, οι εφεδρικές γεννήτριες του αντιδραστήρα Νο. 1 είχαν υποστεί ρωγµές και οι µηχανές κινδύνευαν µε διάβρωση. «Οι αντλίες ψύξης είχαν τοποθετηθεί σε χαµηλό επίπεδο για να αντέξουν σε κύµατα ύψους πέντε µέτρων» λέει ο κ. Κόκκινος. «Κανείς δεν µπορούσε να προβλέψει ότι από το τσουνάµι τα κύµατα θα έφταναν τα 12 µέτρα».

Αµέσως µετά τον σεισµό και το τσουνάµι, η Tepco αδράνησε. «Επρεπε να ρίξουν θαλασσινό νερό στους αντιδραστήρες για να πέσει η θερµοκρασία. Καθυστέρησαν περίπου πέντε ώρες αναζητώντας άλλες λύσεις. Τα άλατα στο θαλασσινό νερό θα αχρήστευαν τους αντιδραστήρες και η εταιρεία δεν ήθελε να τους θυσιάσει» αναφέρει ο κ. Κόκκινος. «Για την ώρα φαίνεται ότι η κατάσταση στη Φουκουσίµα είναι υπό έλεγχο. ∆εν πρόκειται να έχουµε ένα νέο Τσερνόµπιλ σε καµία περίπτωση. Ο αρχικός δισταγµός της εταιρείας όµως θέτει το ερώτηµα: τι είναι προτιµότερο, η καταστροφή ενός αντιδραστήρα ή η έκλυση ραδιενέργειας;».