«Αυτό το φταίνε οι άλλοι είναι η εθνική µας κατάρα»

Στο «ελληνικό πάρτι» των τελευταίων 30 χρόνων αναφέρεται στις ταινίες του ο Σωτήρης Γκορίτσας και η τελευταία του δηµιουργία δεν θα µπορούσε να αποτελεί εξαίρεση.

Μια ταινία γιατο ΕΣΥ µετον προκλητικό τίτλο «Απ’ τα κόκαλα βγαλµένα» είναι έναυσµα για συζήτηση που υπερβαίνει το εύρος του ελληνικού κινηµατογράφου, ιδίως όταν ο σκηνοθέτης της, ο Σωτήρης Γκορίτσας, από τηνπρώτη ταινία του («Απ’ το χιόνι») ασχολείται µε τα θέµατα τηςκοινωνικής και της πολιτικής επικαιρότητας της χώρας, στον αντίποδα της κοινοτοπίαςπου κολακεύει τον θεατή.

Σε µια συνοµιλία µαζί του είναι αυτονόητη µια ερώτηση για δύο από τις ταινίες του, το «Βαλκανιζατέr» και το «Μπραζιλέιρο», οι οποίες θαρρείς καιέγιναν για να προειδοποιήσουν για την κρίση που ζούµε στη χώρα σήµερα:

«Θα προτιµούσα να είχα πει αρλούµπες, χώρα και άνθρωποι να είµαστε µια χαρά και οι ταινίες µου να είναι στααζήτητα» λέεισήµερα. «Δεν συνέβη.Τι ναπω,λοιπόν; Οτι χαίροµα ιπου πολλοί περισσότεροι σήµερα καταλαβαίνουν τι είδους πάρτι ήτανόλο αυτό των τελευταίων 30χρόνων; Δεν το ευχαριστιέµαι. Μόνο να διευκρινίσω κάτι. Αν οι ταινίες µου όντως µιλούν για την ελληνική ιδιαιτερότητα, δεν το κάνω µε πρόθεση πολιτικού, ιεραπόστολου ή προφήτη. Η προσπάθεια να φωτίσω πιο αθέατες πλευρές της κοινωνίας µας µε ευχαριστεί βαθιά. Οπως µε ευχαριστεί ακόµη περισσότερο η δηµιουργία χαρακτήρων, άσχετα µε το αν είναι “καλοί” ή “κακοί”. Τα υπόλοιπα είναι δουλειά της Εκκλησίας, των δικαστών, των συνδικαλιστών… Οχι της τέχνης».

Ναι, αλλά όπου πάω ακούωότι ο πνευµατικός άνθρωπος πρέπει να παρεµβαίνει στα κοινωνικά και τα πολιτικά θέµατα, να διορθώνει την κοινωνία…

Με την τέχνη του, όχι µε τον τρόπο που το εννοούµε στην Ελλάδα, όπου πάσης φύσεως καλλιτέχνες,µόδιστροι, τραγουδιστές, µάγειροι,δηµοσιογράφοι, πρόεδροι σωµατείων, µια παρέλαση ανθρώπων πουµέχρι χτες δεν είχαν καν ιδέα τισηµαίνει ισοζύγιοπληρωµών ή ΑΕΠ! Εξ ου και µας έχουν ζαλίσει µε τις διάφορες σπίθες και στρακαστρούκες που πετάνε στον αέρα. Επειδή όµως πάλι µε παρασύρατε, να σας πω ένα περιστατικό γιανα µη µεξαναρωτήσετε. Οτανήρθαν για συναυλία οι Rolling Stones,η πρώτη ερώτηση στο αεροδρόµιο κάποιας συναδέλφου σας ήταν στον Κιθ Ρίτσαρντς τι πιστεύει για τους βοµβαρδισµούς στη Γιουγκοσλαβία! Εχετε δει πώς είναι ο Κιθ Ρίτσαρντς. Γέλασε ο άνθρωπος, τι να κάνει, και της απάντησε «I am just a guitar player».

Μήπως, µε τον τρόπο σας, βρίζετε το κοινό; Μήπως,σαν Πάγκαλος του σινεµά,λέτε, καλλιτεχνικώς βεβαίως, «όλοι µαζί τα φάγαµε»;

Το κοινό που µε ενδιαφέρει είναι οι άνθρωποι που κάνουνδηµιουργικά και επίπονα την όποια δουλειά τους. Οι άλλοι όταν δεν µου είναι ενοχλητικοί µού είναι αδιάφοροι. Αυτό είναι το πρώτο που έµαθα από τους γονείς και µερικούς δασκάλους µου. Το δεύτερο είναι η απέχθεια στην οποιαδήποτε «πόζα». Και κυρίως αυτήν του «αδιάφθορου» και του τιµητή. Δεν ξέρω λοιπόν αν όλοι µαζί τα φάγαµε, ξέρω όµως ότι εµείς ψηφίζουµε. Και ξέρω ακόµα ότι σε κάθεσχέση δεν µπορεί πάντα να ευθύνεται οάλλος και ποτέεµείς. Αυτή είναι η εθνική µας κατάρα. Και σε αυτό νοµίζω έχει µπόλικη αυτοκριτική να κάνει η Αριστερά που κυριάρχησε στην πνευµατική ζωή µετά τον πόλεµο και άφησε αυτήν τηγελοία σφραγίδα του περιούσιου λαούπου κάποιοι άλλοι επιβουλεύονται. Με παρασύρατε όµως και κάνω ό,τι δεν πιστεύω – πολιτικολογώ.

Επιµένω, παρ’ όλα αυτά – διότι µου
φαίνεται πως λέτε ότι δενφταίνε οι πολιτικοί για το σηµερινό χάλι…
Μα σε αυτό ακριβώς είναι που δεν θέλω να επεκταθώ! Διότι δεν έχει κανένα απολύτως νόηµα σαν πάπας να αρχίσω και εγώ να καταµερίζω ευθύνες. Ο,τιπίστευα για τη χώρα το είδατε στις ταινίες µου. Αυτό που θα είχε όντως νόηµα να σας πω είναι τα λάθη και τις ανοησίες που έχω κάνειο ίδιος σε αυτέςτις ταινίες! Και δεν είναι λίγα. Ισως αν όλοι κάναµε αυτό αντί να τρέχουµε σαν γελοίοι µε ντουντούκεςέξω από τα σπίτια πρωθυπουργών, να είχαµεκάνει ένα βηµατάκι µπροστά.

∆εν ξέρω αν όλοι µαζί τα φάγαµε, ξέρω όµως ότι εµείς ψηφίζουµε. Και ξέρω ακόµα ότι σε κάθε σχέση δεν µπορεί πάντα να ευθύνεται ο άλλος και ποτέ εµείς

Υπό τη σκιά του Ζορµπά

Γιατί ο κεντρικός ήρωάς σας είναι τόσο καλός – δηλαδή τόσο κορόιδο; Προτείνετε ως πρότυπο για την έξοδο από την κρίση της Ελλάδας το πρότυπο του νοµοταγούς κορόιδου; Τι µου λέτε τώρα;

Ολος ο χαµός γίνεται ακριβώς επειδή κανείς µας ποτέ δεν εκτίµησε παιδεία, δουλειά, νόµο, κανόνα, λογική, τα αυτονόητα δηλαδή. Προσπάθησε πάντα να είναι ο δίπλα το κορόιδο και αυτός να είναι ο πονηρός.

Ολόκληρη µυθολογία φτιάξαµε για να δοξάσουµε τέτοιου είδους αναπηρίες µας. Ακόµα και σήµερα η σκιά του Ζορµπά είναι πάνω µας.

Εχετε µετανιώσει που µείνατε στην Ελλάδα, που δουλεύετε στην Ελλάδα;

Το αντίθετο. «Εδώ είναι το ταξίδι» που λέει και το τραγούδι. Σωστό, µόνο που καλό είναι πού και πού να φεύγεις και λίγο παραέξω, ίσα ίσα για να µπορείς να βλέπεις πιο καθαρά και από απόσταση την αξία και το χάλι µας. Αυτήν την εξωστρέφεια χάσαµε τα χρόνια του ‘80 και του ‘90 και κλειστήκαµε στον εαυτό µας.