Η γενιά του ροκ και του βερµούτ

Το κύκνειο άσµα – µυθιστόρηµα του σκηνοθέτη – συγγραφέα επιβεβαιώνει πως ο αιρετικός δηµιουργός υπήρξε ο χρονογράφος της µεταπολεµικής γενιάς που κινήθηκε (και χόρεψε) εκτός των ορίων της κοινωνικής αποδοχής
Ο κεντρικός ήρωας είναι ο δεκαπεντάχρονος Σπόρος και γύρω του µια ετερόκλητη παρέα νέων: ο Μάνος, η Μπέττυ, η Ζέτα, η Στέλλα που αλληλοφλερτάρονται, ακούν ροκ εν ρολ, τραβιούνται σε διαδηλώσεις, σπουδάζουν σε νυχτερινά σχολεία, βλέπουν αµερικανικό κινηµατογράφο, ζουν και πεθαίνουν. Η καθηµερινότητά τους στις δεκαετίες ‘50-’60τα έχει όλα,τίποτε όµως από τις κλασικέςσυµπεριφορές τής τότε επίσηµης νεολαίας. Τα νεανικά στέκια και οι γειτονιές τηςµεταπολεµικής Αθήνας: Μπλε Αλεπού, Τοπ Χατ, Παπασπύρου, Βικτώρια, Φωκίωνος Νέγρη. Το ταραγµένο πολιτικό φόντο µιας εποχής µε διαδηλώσεις για το Κυπριακό, τα αιτήµατα ∆ηµοκρατίας και την πρώτη περίοδο της Επταετίας. Και την ενδιαφέρουσα όψη της αµερικανικής κουλτούρας µε ταινίες και µουσική, πάρτι µε µπόλικοβερµούτ, Πλάτερς, Πέρι Κόµο, Λιτλ Ρίτσαρντ και Ελβις, και τα πρώτα σηµάδια µιας σεξουαλικής απελευθέρωσης.

Αυτός είναι ο καµβάς του τελευταίου µυθιστορήµατος του σκηνοθέτη και συγγραφέα Νίκου Νικολαΐδη, που έφυγε αδόκητα το 2007 αφήνοντας πίσω του µια δική του κινηµατογραφική και λογοτεχνική γλώσσα. Αφήνοντας παρακαταθήκη – πάνω απ’ όλα – την απόπειρά του να µιλήσει µε ποιητικό τρόπο για το άτακτο σώµα της µεταπολεµικής νεολαίας στην Ελλάδα που δεν χώρεσε στα δύο βασικά σχήµατά της (από τη µία το χριστεπώνυµο πλήθος µε τις εθνικόφρονες παραλλαγές και από την άλλη την προτεσταντική ηθική τής τότε ηµινοµιµοποιηµένης αλλά και ταλαιπωρηµένης Αριστεράς) αλλά µια τρίτη –αδιαµεσολάβητη – νεολαία (Τα Παιδιάτης Γαλαρίας κατά Μάνο Χατζιδάκι) που έφαγε τη ζωή της στα µπιλιαρδάδικα και στα φλίπερ, που εξέλαβετις διαδηλώσεις ως αστείο (ακόµη κι αν συµµετείχε σε αυτές), που χόρεψε πολύ ροκ εν ρολσε λαϊκά σπίτια του κέντρου της Αθήνας.

Μια περίοδο που σήµερα µοιάζει ξεχασµένη, αλλά το µυθιστόρηµα του Νίκου Νικολαΐδη έρχεται να µας θυµίσει σεένα πόνηµα που έχει πια τον ρόλο ντοκουµέντου και το βασικό θέµα(µοιραία) περνάει σε δεύτερη µοίρα για όσους ξέρουν το πεδίο πάνω στο οποίο δηµιούργησεο ευαίσθητος δηµιουργός.

∆εν έχουµε λοιπόν νακάνουµε απλά µε µυθιστόρηµα -κύκνειο άσµα του Νίκου Νικολαΐδη, µια ιστορία κινηµατογραφικής αφήγησης µε µπόλικες αθυροστοµίες και ροή στη δράση (χωρίς πολλά σηµεία στίξης), µιας ροκ νουάρ γραφής (µε αργκό αλλά και πολλές εικόνες που ξετυλίγονται στο µπρος και το πίσωτου χρόνου), δεν έχουµε να κάνουµε µε µια επανάληψη του «Οργισµένου Βαλκάνιου» (του µυθιστορήµατος του Νικολαΐδη που άφησε εποχή), αλλά µε κάτι διαφορετικό.

Η πατίνα του χρόνου είναι καταλυτική, ενώ ο έξοχος πρόλογος του καθηγητή του Πανεπιστηµίου Τέξας Απόστολου Βασιλάκη έρχεται να φωτίσει τη συµβολή του Νικολαΐδη στην ανάδειξη µιας γενιάς και να τον τοποθετήσει στον θρόνο του χρονογράφου της νεανικής κουλτούρας του ‘50-’60.


Κινεζική φιλοσοφία

«Οποιοςγνωρίζει, κατανοεί.

Οποιοςκατανοεί,γυρεύειτο παντοτινό. Οποιος γυρεύειτο παντοτινό, βρίσκει το Τάο. Εκείνος ζει παντοτινά». Πρόκειται για έναν από τους ποιητικούς αφορισµούς για τη ζωήκαι την αυτογνωσία που περιλαµβάνονται στο Τάο Τε Κινγκ, το βαθύτερο, λένε, έργο της κινεζικής λογοτεχνίας. Εµπνευστής ή και συγγραφέας του κατά τον 6ο π.Χ. αιώνα, ο αρχειοφύλακας Λάο Τσε, σύγχρονος του Κοµφούκιου και του Ηράκλειτου. Πάνω σε αυτό βασίστηκε ο φιλοσοφικός ταοϊσµός που επέδρασε στις τέχνες,την ψυχοσωµατική άσκηση, τιςθεραπευτικές µεθόδους, την αρχιτεκτονική κ.ά. (κουνγκ φου,σιάτσου, φενγκ σούι κ.λπ.). Η έκδοση περιλαµβάνει αναθεωρηµένη µετάφραση, ερµηνευτικές σηµειώσεις και µελέτη.


Πόε πέρα από τον τρόµο

Μία από τις πλέον γοητευτικές εκδόσεις του Πόε, η οποίαδεν αρκείται στις ιστορίεςτρόµου αλλά δίνει στον αναγνώστηµια πλούσια εικόνα του πολυσύνθετου έργου αυτούτου αµερικανού συγγραφέα που επηρέασε όσο λίγοι την ευρωπαϊκή λογοτεχνία του 19ου και του20ού αιώνα. Η µεταφράστρια Κ.Σχινά ανθολογεί εδώ καιτη σχετικά άγνωστη «προεπιστηµονική φαντασία» του «Μέλλοντα τοιαύτα» όπου ο Πόε σατιρίζει φιλολογία, επιστήµη, φιλοσοφία και αµερικανική πολιτική.Επίσης πέντε διηγήµατα υποδειγµατικά της λογοτεχνίας του φανταστικού, πέντε µε πρωταγωνιστή τον ιδιωτικό ντετέκτιβ Ογκίστ Ντιπέν, δύο περιπετειώδεις ιστορίες µε υπαρξιακό βάθος, δύο σατιρικά αφηγήµατα και το διάσηµο ποίηµα «Το κοράκι».


Πίσω από τον «Κώδικα»

Ενας «διάλογος» που έγινε επίκαιρος και εκχυδαΐστηκεµέσα από µπεστ σέλερ τύπου «Κώδικας ντα Βίντσι» εξετάζεται εδώ σε βάθος και από διάφορες σκοπιές (φιλοσοφική, θεοσοφική, ιδεολογική) σε συνάρτηση µε την εκάστοτε εποχή στην οποία αναπτύχθηκε. Το βιβλίο είναι ένας συλλογικός τόµος µε τις (ξαναχτενισµένες) ανακοινώσεις σε ένα από τα πολύ ενδιαφέροντα συµπόσια που οργάνωσε η Εταιρεία Σπουδών (την οποία ίδρυσε η Σχολή Μωραΐτη). Υπογράφουν µεταξύ των άλλων οι ∆. Κυρτάτας, Ευγ. Ματθιόπουλος, Α. Καστρινάκη, Ε. Πατρικίου, Π. Μαρτινίδης, Στρ. Πασχάλης, Α. Γλυτζουρής, Α. Βιστωνίτης.Κρίµα που δεν περιλαµβάνεται η ανακοίνωση του Π. Παναγιωτόπουλου για την πολιτική ταυτότητα του ελληνικού new age.


Το φαινόµενο Λε Κορµπιζιέ
< Ε.Φ.

Τι είναι ο Λε Κορµπιζιέ για την αρχιτεκτονική; Ενα φάντασµα µε βαριά σκιά. Εκφραστής του «µοντέρνου» και του κινήµατος τουµοντερνισµού, προσπάθησε ήδη από τα χρόνια του µεσοπολέµου να αποκαταστήσει την ισορροπίαµεταξύ ανθρώπου καιχτισµένου περιβάλλοντος. ∆ιατύπωσε µε µία ποικιλία εκφραστικών τρόπων – µέσα από κείµενα, αφηγήσεις, σκίτσα, ζωγραφιές, αρχιτεκτονικά αντικείµενα, πολεοδοµικά σχέδια – ρηξικέλευθες, σχεδόν ασεβείς προτάσεις για τον εκσυγχρονισµό της πόλης και της αρχιτεκτονικής.

Σήµερα, το έργο και η σκέψη τουµάς βοηθούν να αποτιµήσουµε το παρόν µας. Αυτήντην πρόθεση υπηρετεί ο συλλογικός τόµος που κυκλοφόρησε µε πρωτοβουλία τουΤµήµατος Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας, σε επιµέλεια Φοίβης Γιαννίση, Ιριδας Λυκουριώτη, Ρένας Φατσέα, αποτυπώνοντας στο χαρτί τα πρακτικά µίας ηµερίδας µε θέµα τη νεωτερικότητα.

Συγκεντρώνει κείµενα ελλήνων αρχιτεκτόνων, πολεοδόµων, εικαστικών, οι οποίοι δίνουν τη δική τους ερµηνεία στη σηµασία της κληρονοµιάς του Λε Κορµπιζιέ. Από τους συγγραφείς του τόµου, η Μπούκη Μπαµπάλου – Νουκάκη έζησε για λίγους µήνες στο διαµέρισµα του Λε Κορµπιζιέ στο Παρίσι και µεταφέρει την εµπειρία της διαµονής σε ένα ερηµητήριο αποκοµµένο από την πόλη µε µόνη αναφορά τις µακρινές θέες τουορίζοντα. Ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου επισηµαίνει την εµπειρία της κίνησης του ανθρώπου στον χώρο, για την οποία είχε κάνει λόγο ο Λε Κορµπιζιέ και στη σύγχρονη ξενάγηση πουµας κάνουν τα αρχιτεκτονικά προγράµµατα των ηλεκτρονικών υπολογιστών.