ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Κάτω η θετική ανάδραση!

Πριν από χρόνια, ανάµεσα στα διάφορα κλασικά µαθήµατα του κλάδου των µηχανολόγων, είχαµε και ένα νέο µάθηµα µε τον σέξι τίτλο «Συστήµατα αυτοµάτου ελέγχου». Ενας νέος καθηγητής, άρτι αφιχθείς από την Αµερική, µας εισήγαγε σε έναν νέο κόσµο. Λέξεις όπως σερβοµηχανισµοί, µαύρο κουτί, ανάδραση, Κυβερνητική, µας ερέθιζαν το νεαρό και φρέσκο ακόµη µυαλό µας. Για τους µη επαΐοντες επιτρέψτε µου να πω δύο βασικά πράγµατα.

«Μαύρο κουτί»(black box)

θεωρείται κάθε µηχανισµός, αποτελούµενος κυρίως από ηλεκτρικά κυκλώµατα,τα οποία εξυπηρετούν λειτουργίες, π.χ. όργανα ελέγχου αεροπλάνων κ.λπ. Η σκέψη είναι απλή. ∆εν υπάρχει λόγος να ελέγχουµε κάθε κύκλωµα χωριστά για να διαπιστώσουµε µια αστοχία. Αρκεί να εισάγουµε ένα σήµα στην είσοδο και να δούµε τα αποτελέσµατα στην έξοδο. Αν το σύστηµα αντιδρά µε το να καταλήξει σε ισορροπία, τότε λέµε ότι έχουµε αρνητική ανάδραση. Και όλα βαίνουν καλώς. Αν η έξοδος, δηλαδή η συµπεριφορά του συστήµατος, ξεφύγει και παρουσιάσει αυξανόµενες ταλαντώσεις, τότε ξέραµε ότι τα αποτελέσµατα της συµπεριφοράς του είναι απρόβλεπτα και το σύστηµα έχανε την ισορροπία του. Χάος…

Τις τελευταίες ηµέρες συµβαίνει ακριβώς το ίδιο και µε την ελληνική κοινωνία. Μια θετική ανάδραση µας ζάλισε. Με αφορµή τις δηλώσεις της τρόικας, το σύστηµα εκτροχιάστηκε. Οι πολιτικοί υπερακοντίζουν εαυτούς στο να καταδικάζουν την τρόικα, την κυβέρνηση – ακόµη και τη δική τους –, τη µοίρα µας που µας έριξε στα νύχια των δανειστών µας, το ξεπούληµα της περιουσίας µας, την Ε.Ε. και το ∆ΝΤ και τα 50 δισ. που και οι ίδιοι είχαν προτείνει ως µέσον εξόδου από την επιτήρηση.

Κάποιοι στα ΜΜΕ επιτείνουν τη θετική ανάδραση µε καταγγελίες κατά πάντων, µε εθνικιστικούς παροξυσµούς και µε ουρανοµήκεις ανακρίβειες, και υποκαθιστούν κάθε ορθολογική σκέψη µε συναίσθηµα.

Ο λαός στα καφενεία ωρύεται κατά Τόµσεν και Σία και ζητάει να πάνε όλοι φυλακή, να τιµωρηθούν οι νυν και τέως κυβερνώντες κ.λπ. Οι συνδικαλιστές βρίσκουν αφορµή να θεµελιώσουν το πόσο δίκιο έχουν να συνεχίζουν την αντίδρασή τους, ακόµη και σε ορθολογικές προσεγγίσεις µείωσης του λειτουργικού κόστους. Κι όλα αυτά υποδαυλίζονται από ουκ ολίγους πονηρούς, που έχουν άλλα στο µυαλό τους.

Ετσι σήµερα το σύστηµα «Ελλάς» µοιάζει να βρίσκεται στη δίνη της θετικής ανάδρασης, µια έκρηξη του συστήµατος δεν είναι απίθανη πλέον, και επειδή εδώ δεν είναι Μαγκρέµπ, οι εκλογές ίσως δώσουν τη λύση στην ανάγκη επιστροφής στην απαραίτητη ισορροπία του συστήµατος, για να βγούµε από την γκρίζα ζώνη της πτώχευσης και για να επιβάλουµε τον ορθολογισµό και τη χρηστή διαχείριση στην ξεκούδουνη κοινωνία που στήσαµε εδώ και πολλά χρόνια.

Αν συνυπολογίσουµε τον συντονισµό της δικής µας κρίσης µε την κρίση κρατικών οµολόγων διεθνώς, τη χρονική υστέρηση λήψης µέτρων από την Ε.Ε. και τις κραυγές των κερδοσκοπικών κεφαλαίων, τα πράγµατα εξελίσσονται σε επικίνδυνες ή και εφιαλτικές ατραπούς.

Η νηφάλια όµως εξέταση του µαύρουκουτιού µας, δηλαδή των κοινωνικών διεργασιών, δείχνει άλλου τύπου φαινόµενα και τοποθετήσεις, που κινούνται σε τελείως διαφορετική τροχιά από αυτήν που µας σπρώχνουν οι κραυγές και οι ψίθυροι.

Τα δίκτυα που δρουν στο εσωτερικό της κοινωνίας είναι πολύ πιο ανθεκτικά στις επιθέσεις λαϊκισµού, ανορθολογισµού και έκδηλης επιθυµίας από θιγόµενους να µην αλλάξει τίποτε. Κι αυτό, όχι επειδή είναι καλά παιδιά οι τροϊκανοί και οι φίλοι τους, αλλά γιατί έχουν γίνει κατανοητά µερικά βασικά πράγµατα. Οπως ότι δεν είναι η τρόικα το πρόβληµα, αλλά η πτώχευση, στην οποία οδηγηθήκαµε µε δική µας ευθύνη.

Από την κρίση δεν µπορούµε να βγούµε ούτε σύντοµα ούτε χωρίς έξωθεν βοήθεια. Ούτε χωρίς να πραγµατοποιηθούν ανατρεπτικές αλλαγές.

Οι ενοχές απέναντι στα παιδιά µας, στα οποία κληρονοµούµε µια δυστυχία πρωτοφανή για τα µεταπολεµικά χρόνια, δεν αίρεται µε κραυγές καταδίκης όλων των άλλων, αλλά µε σκληρή δουλειά και σχέδιο.

Πολλά όµως τα δείγµατα ότι η κοινωνία δεν έχει καµία διάθεση να ενδώσει στους εκπροσώπους του δόγµατος «γαία πυρί µιχθήτω».

Αρα; Αρα το σύστηµα είναι περισσότερο ευσταθές απ’ ό,τι νοµίζουµε, η ψυχραιµία είναι το καλύτερο φάρµακο και η ενότητα των πολιτικών στις κρίσιµες στιγµές είναι το απαραίτητο µέσο για την καταπολέµηση του ιού της θετικής ανάδρασης που απειλεί να τινάξει στον αέρα την προσπάθεια διάσωσης της πτωχευµένης χώρας µας. Κι αν πάλι τίποτε από αυτά δεν λειτουργήσει, δηµοκρατία έχουµε. Και πάλι η αρνητική ανάδραση θα επικρατήσει.

Δεν είναι η τρόικα το πρόβληµα, αλλά η πτώχευση, στην οποία οδηγηθήκαµε µε δική µας ευθύνη. Από την κρίση δεν µπορούµε να βγούµε ούτε σύντοµα ούτε χωρίς έξωθεν βοήθεια. Ούτε χωρίς ανατρεπτικές αλλαγές