Η µουσική επανάσταση τού «κάν’ το µόνος σου»

Τραγουδοποιός και λογιστής γίνεται; Ολα γίνονται. Απ’ τη στιγµή που η δισκογραφία εκλείπει, κάθε καλλιτέχνης παίρνει το δισάκι του στον ώµο για τον δρόµο… Και στον δρόµο όλα τα ενδεχόµενα είναι ανοιχτά: απ’ το να διαθέσεις τη νέα σου δουλειά δωρεάν στα πλήθη (µέσω Ιντερνετ) µέχρι να καβαλήσεις το µηχανάκι και να κάνεις ο ίδιος διανοµή των CD σου στα κεντρικά δισκοπωλεία. Η εποχή Do-It-Yourself (και µάλιστα όλα) στη δισκογραφία, ξένη και ελληνική, έφτασε!

Η τάση είναι πλέον ξεκάθαρη. Ολα, από την παραγωγή, τη διανοµή, την προώθηση, την παρακολούθηση του ισολογισµού, πολλές φορές ακόµα και το κλείσιµο των λάιβ, περνούν πλέον από το χέρι των νέων τραγουδοποιών. Και το Ιντερνετ από κοντά, η πιο πιστή γραµµατέας.

«Ολοι πρέπει να γίνουµε µια εταιρεία από µόνοι µας», λέει στα «ΝΕΑ» ο Κωστής Μαραβέγιας. Και ο Ζακ Στεφάνου εξοµολογείται ότι µοίρασε µόνος του ταCD του στα δισκάδικα, ενώ ο Στάθης ∆ρογώσης όχι µόνο ίδρυσε δική του εταιρεία αλλά αποφάσισε και να διαθέσει το τέταρτό του CD «Οµορφη ζωή» δωρεάν µέσω Ιντερνετ. «∆εν είµαι ∆ον Κιχώτης», λέει, «απλά όταν τα έβαλα κάτω, είδα ότι δεν είχα άλλη επιλογή».

Μπορεί να είναι ο πρώτος εν Ελλάδι τραγουδοποιός που δοκιµάζει το δωρεάν µέσω Ιντερνετ, αλλά είναι πλέον κοινός τόπος (για πρωτοεµφανιζόµενους ή και µε χρόνια στον χώρο) ότι οι καλλιτέχνες όχι µόνο πρέπει να αναλάβουν µόνοι τους το κόστος των παραγωγών τους, αλλά και όλο τον κύκλο παραγωγής, εµπορίας και προώθησης της δουλειάς τους.

Τα συµβόλαια µε τις εταιρείες, λένε, είναι πλέον για κλάµατα. Οαγώνας για τη δική τους επιβίωση τούς έχει οδηγήσει στονα κρατάνεκαι ποσοστό από τα λάιβ των καλλιτεχνών (ξεκινάει από 10%) ενώ οιόροι που θέτουν είναι ασύµφοροι. Αλλωστε, οι πολυεθνικές ενδιαφέρονται αποκλειστικά για το τραγούδι της πίσταςή τα παιδιά των ριάλιτι, ενώ οι µικρές ανεξάρτητες και πιο ψαγµένες εταιρείες προτιµούν τιςξενόγλωσσες παραγωγές που είναι το νέο trend στην εγχώρια δισκογραφία Η λύση είναι ηαυτονόµηση; Οχι ακριβώς. Γιατί ένας δίσκος στις µέρεςµας, έστω και σεhome studio, κοστίζει από 12.000-20.000 ευρώ. Τραγουδοποιός εξηγεί ότι πήρε δάνειο για να τα βγάλει πέρα. Οµως το σκεπτικό του (που φαίνεται να το σκέφτονται και οι συνάδελφοί του) είναι ότι το δωρεάν µπορεί να του αποδώσει έµµεσα «το κέρδος της φήµης», αφού έτσι κι αλλιώς τα CD πειρατεύονται είτε µέσω Ιντερνετ είτε στους δρόµους.

Το περιβάλλον µπορεί να γίνει ασφυκτικό (αφού εκτός των άλλων πρέπει να στήσεις και φοροτεχνικό µηχανισµό) αλλά η ελευθερία σε καλλιτεχνικό επίπεδο µετράει. Αυτονοµηµένος και εξαιρετικά δραστήριος συναυλιακά, ο Κωστής Μαραβέγιας, λέει ότι το «κάν ‘ το µόνος σου» είναι µονόδροµος πλέον αν θέλεις να υπάρξεις. «Κάποτε βέβαια είναι πολύ ανιαρό να είσαι από µόνος σου µια εταιρεία», λέει, «γιατί ασχολιόµαστε διαρκώς µε πράγµατα που ουδεµίασχέση έχουν µε το τραγούδι. Ολα τα πρωινά τα τρώµε στα τηλέφωνα και ρωτάµε ο ένας τον άλλον».

Και το δωρεάνµέσω Ιντερνετ;

«Μπορεί να είναι µιαλύση, αλλά από την άλλη πώς θα καλύψει κανείς ταέξοδα παραγωγής; Στούντιο, µουσικοί, CD κοστίζουν. Για µένα το καλύτεροείναι να βρεθεί ένας διακριτικός χορηγός. Αν µπει κι ένα διαφηµιστικό µπάνερ στο σάιτ µας, δεν είναι δα και τόσο ενοχλητικό».

Εξοικειωµένος µε τις εξελίξεις της τεχνολογίας – άλλωστε λέει ότι στο facebook και στα mail οφείλει το κοινό των πρώτων του συναυλιών – χρηµατοδότησε ο ίδιος τοδεύτερο CD του και απλάσυνεργάζεται µε διανοµείς (ΕΜΙ) γιανα φτάνει στα καταστήµατα.

Το Ιντερνετ το θεωρεί συµπληρωµατικό µέσο πλέον και τη χειµερινή περίοδο ανέλαβε ο ίδιος ακόµη και το κλείσιµο των λάιβ του. «Το καλοκαίρι βλέπουµε. Αλλά, όπως είπα, πρέπει να περνάνε όλα από τα χέρια µας”. Τα χέρια µας και οι φίλοι µας. Και το πάθος της δικής µας δουλειάς».

Ο Ζακ Στεφάνου ανήκει στη νέα γενιά τραγουδοποιών που µας συστήθηκε µέσω ∆ήµητρας Γαλάνη το 2003 µε ένα άλµπουµ σε ενορχηστρώσεις Μανώλη Φάµελλου και το 2006 ο Ζακ συνάντησε τους µόνιµους συνοδοιπόρους του, την µπάντα Κοάλα _ ρίχνοντας πλέον το µεγαλύτεροβάρος τους στις ζωντανές εµφανίσεις.

«Στην αρχή» λέει «είχα συµβόλαιο µε τη Sony (oι δυο πρώτοι του δίσκοι έγιναν εκεί),µετά “ηεταιρεία άρχισε να αναδιπλώνεται και σε κοινή συνεννόηση αποχώρησα χωρίς εντάσεις”.

Το τρίτο του CD (“Koalaboration”) βγήκε σε ανεξάρτητη παραγωγή, δική του και της µΠάντας-Koala σε δικό τους home studio που εξόπλισαν µε νέα µηχανήµατα. «Είναι µονόδροµος» λέει. «Καλλιτεχνικά είναι η απόλυτη ελευθερία, αλλά αναγκάζεσαι να κάνεις πολλά πράγµατα µόνος. Και οικονοµικά, δεν το συζητάω. Επειδή είναι δουλειές προσεγµένες σε όλα, ούτε που περιµένεις να αποσβέσεις σε ένα εύλογο χρονικό διάστηµα».


Στροφή στο Ιντερνετ, αντιδρούν τα δισκοπωλεία

Oταν πριν από λίγο καιρό ο Πρινς αποφάσισε να κυκλοφορήσει το καινούργιο, πολυαναµενόµενο άλµπουµ του µε µια αγγλική εφηµερίδα, ακόµη και όσοι (λίγοι οµολογουµένως) είχαν µείνει να πιστεύουν πως δεν θα αλλάξουν ακόµη πολλά στη µουσική το είδαν µπροστά τους να συµβαίνει. Και το πήραν απόφαση: Οι καλλιτέχνες µπορούσαν να κάνουν ό,τι θέλουν µόνοι τους. ∆εν είχαν ανάγκη τις δισκογραφικές εταιρείες.

Do-Ιt-Υourself. Και όταν λέµε Do-it, εννοούµε όλη τη µουσική διαδικασία: Να γράψουν τα τραγούδια, να τα δώσουν οι ίδιοι στον κόσµο, να οργανώσουν τις συναυλίες τους.

Πριν από λίγες ηµέρες «έπεσε» το σάιτ του Girl Talk από τη µεγάλη κίνηση, γιατί ο αµερικανός καλλιτέχνης έδινε µέσα από εκεί το καινούργιο άλµπουµ του δωρεάν για «κατέβασµα».

Οι Radiohead έγιναν θέµα όταν αποφάσισαν να κυκλοφορήσουν το «Rainbows» διαδικτυκά, να το κατεβάσουν οι φαν του γκρουπ και να πληρώσουν όσο νοµίζουν εκείνοι. Η κριτική που άκουσαν – και από συναδέλφους – ήταν:

«∆εν αφήνεις να βάλουν άλλοι τιµή στη δουλειά σου, δώσε τη δωρεάν ή όρισε εσύ την τιµή».

Τα δισκοπωλεία – σε όλη αυτήν την «Do it yourself» διαδικασία – έχουν υψώσει τη φωνή τους. ∆εν µπορεί, λένε (στους καλλιτέχνες), να σας στηρίζουµε τόσα χρόνια και να βγαίνετε να πουλάτε µόνοι σας τη µουσική.

Ο Jack White (των White Stripes και όχι µόνον) είναι και ένα από τα κλασικά παραδείγµατα του «Do it youself».

Εχει φτιάξει τη δική του δισκογραφική εταιρεία Τhird Man Records, µε στούντιο ηχογράφησης, όπου κάνει παραγωγή και άλλων καλλιτεχνών που επιλέγει, οργανώνει λάιβ και έχει δηµιουργήσει µια µουσική κοινότητα που µεγαλώνει συνεχώς.

Στην dance και την electronica, οι παραγωγοί δουλεύουν σχεδόν αποκλειστικά έτσι. Μπροστά στα λάπτοπ (και όχι τόσο στις κιθάρες) γεννιούνται οι νέοι µουσικοί και µε την τεχνολογία – χωρίς ιδιαίτερες σπουδές – γράφουν τα κοµµάτια τους. Στο Μyspace, το facebook και το twitter διαλαλούν τα νέα και τα µέσα κοινωνικής δικτύωσης γίνονται ηχεία για να ακουστεί παντού η µουσική τους.


Οπως δίδαξαν οι χίπις

Το πιο ωραίο είναι το εξής:

µαθήµατα για τη νέα ψηφιακή Do-It-Yourself εποχή και τις τεχνικές τής µουσικής αγοράς έδιναν από πολύ νωρίς (από το ‘60) και δίνουν ακόµη σήµερα οι θρυλικοί τού ροκ Grateful Dead. Oι χίπις πρόλαβαν την τεχνολογία; Ακριβώς. Το βιβλίο «Marketing Lessons from The Grateful Dead» των Ντέιβ Μίρµαν Σκοτ και Μπράιαν Χάλιγκαν περιγράφει πώς έγινε αυτό. Καθόλου τυχαίο που ο Στιβ Τζοµπς διαφήµιζε τα τεχνολογικά προϊόντα του µε την American Beauty των Grateful Dead, οι οποίοι ενθάρρυναν τους φαν να ηχογραφούν τις συναυλίες τους (στήριζαν τη δωρεάν διανοµή στο κοινό τους από τότε) ενώ δηµιουργούσαν σιγά σιγά λίστες µε ονόµατα θαυµαστών τους – οι περιβόητοι Deadheads – τους οποίους φρόντιζαν ιδιαίτερα, τους εξασφάλιζαν πιο φτηνά εισιτήρια ή πρόσβαση στις ηχογραφήσεις τους.

Είχαν δε λανσάρειαπό τότε και την interactive σχέση, παίζοντας µπροστά σε κοινό τα τραγούδια τους προτού τα ηχογραφήσουν και διαµορφώνοντάς τα ανάλογα και µετη γνώµη των φαν.