«Στρίβειν» διά του Σάουθστριµ

«Μπορούµε να περιµένουµε µερικά χρόνια… Αλλά δεν θα είναι ο µοναδικός αγωγός που δεν µπορεί να κατασκευαστεί. Αλλωστε, η περιοχή δεν φεύγει από τον χάρτη. Εχουµε εναλλακτικές». Ετσι σχολίαζαν πριν από µερικούς µήνες ρωσικές πηγές στην Αθήνα τη δήλωση του βούλγαρου πρωθυπουργού ότι το έργο του Μπουργκάς δεν θα υλοποιηθεί, εννοώντας εµµέσως πλην σαφώς ότι η Μόσχα «κλείνει το µάτι» στην Τουρκία, αφού έχει την εναλλακτική του αγωγού Σάουθστριµ. Οι ίδιες πηγές υπογράµµιζαν, µάλιστα, ότι ο αγωγός Σάουθστριµ – το βόρειο σκέλος του οποίου διέρχεται από τη Βουλγαρία, η οποία έχει ήδη πει «ναι» – είναι έργο πιο στρατηγικό για τη Ρωσία από τον αγωγό Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης. Ηδη από τον Αύγουστο του 2009 η Μόσχα είχε καταστήσει σαφές ότι υπάρχουν κι άλλοι δρόµοι, οι οποίοι µάλιστα αναβαθµίζουν πολιτικά και ενεργειακά την Τουρκία. Η σαφέστερη επιβεβαίωση αυτής της στροφής της Μόσχας, λένε διπλωµατικές πηγές, ήταν η επίσκεψη του Βλαντίµιρ Πούτιν στην Αγκυρα τον Αύγουστο του 2009, η οποία προκάλεσε ψυχρολουσία στην Αθήνα, καθώς συνοδεύτηκε από συµφωνία για τον αγωγό Σάουθστριµ, από… εκ παραδροµής δηλώσεις περί «ελληνικού και τουρκικού» τµήµατος στην Κύπρο κι από ενδείξεις ότι η Μόσχα διαπραγµατεύεται κι άλλες εναλλακτικές µε την Αγκυρα, όπως ο αγωγός Σαµψούντας – Τζεϊχάν. Υπενθυµίζεται ότι Πούτιν και Ερντογάν συµφώνησαν µέρος του ρωσικού αγωγού φυσικού αερίου Σάουθστριµ να περνά από ταχωρικά ύδατα της Τουρκίας στη Μαύρη Θάλασσα, προκαλώντας αµηχανία στην Αθήνα. Τότε διπλωµατικές πηγές έλεγαν ότι η συµφωνία αυτή διαµορφώνει συνθήκες ενεργειακής εξάρτησης της Ελλάδας από την Τουρκία, καθιστώντας δώρον άδωρον τη συµφωνία Καραµανλή – Πούτιν για τον Σάουθστριµ.

Παρ’ όλα αυτά, ήταν η Ν.∆. που λίγες εβδοµάδες αργότερα κι ενώ ηχώρα βρισκόταν σε προεκλογική περίοδο έκανε ό,τι µπορούσε για ναεµφανίσει τον Γιώργο Παπανδρέου ως υπαίτιο για τη ναρκοθέτηση του Μπουργκάς, µε αφορµή τις δηλώσεις του ότι είχε την πρόθεσηνα επανεξετάσει τη συµφωνία για να είναι όσο το δυνατόν πιο επωφελής για τα ελληνικά συµφέροντα. Το σχετικό προεκλογικό σποτ της Ν.∆. άφηνε µάλιστα να εννοηθεί ότι ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ είχε πρόβληµα µε το στρατηγικό άνοιγµα προς τη Ρωσία.

ΤΟ ΆΝΟΙΓΜΆ. Το περίφηµο «στρατηγικό άνοιγµα», όµως, είχε αρχίσει να θολώνει µετά τις εκλογές στη Βουλγαρία, που έφεραν στη θέση του πρωθυπουργού τον Μπόικο Μπορίσοφ, καθώς, όταν η τριµερήςσυµφωνία Ελλάδας – Ρωσίας – Βουλγαρίας για τον αγωγό λίγο έλειψε νατιναχτεί στον αέρα λόγω των ενστάσεων της Βουλγαρίας, η Μόσχα δεναπευθύνθηκε, ως όφειλε, στην Αθήνα για νασυζητήσει τις εναλλακτικές και να της ζητήσει να παρέµβει υπέρ του αγωγού. Αντ΄αυτού, στράφηκε στην Αγκυρα.

Είναι ο αγωγός µια χαµένη ευκαιρία για την Ελλάδα;

ΝΑΙ
ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΛΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Τον Δεκέµβριο του 2007 ο έλληνας πρωθυπουργός επισκέπτεται τη Μόσχα. Υστερα από τρεις µέρες πυκνών διαβουλεύσεων, Πούτιν και Καραµανλής διακηρύσσουν ότι το έργο για τον αγωγό µεταφοράς πετρελαίου Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης προχωράει κανονικά. Ταυτόχρονα υπογράφουν συµφωνία για ελληνική συµµετοχή στον αγωγό φυσικού αερίου South Stream. Η Ελλάδα γίνεται δίοδος ενεργειακών πόρων προς τη ∆υτική Ευρώπη και ο «τσάρος» τη χαρακτηρίζει «εταίρο µεγάλης αξίας». Αν συνυπολογιστεί η διµερής συνεργασία στους εξοπλισµούς, η ελληνορωσική σχέση προσλαµβάνει όλο και µεγαλύτερη δυναµική. Και οι παρατηρητές προβλέπουν ως συνέπεια την αλλαγή του συσχετισµού επιρροής ανάµεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία. Ο Καραµανλής το επικυρώνει συνδέοντας το κολύµπι στον Βόλγα µε την «εθνική πολιτική».

Αλλά στο παρασκήνιο οι φήµες δίνουν και παίρνουν. Λέγεται ότι αξιωµατούχοι της Ουάσιγκτον έσπευσαν στο Μέγαρο Μαξίµου για διευκρινίσεις, πίσω από τις οποίες ανάβλυζε η ανησυχία για τις γεωπολιτικές συνέπειες της «διπλωµατίας των αγωγών». Εφυγε ο Καραµανλής και µαζί το στρατηγικό ενδιαφέρον Αθήνας – Μόσχας. Τώρα φεύγει και ο αγωγός. Αν είχε δίκιο ο πρώην πρωθυπουργός, η Ελλάδα δεν χάνει µόνο µια οικονοµική ευκαιρία. Αλλά κι ένα πολιτικό χαρτί. Χωρίς πειστική εξήγηση από κανέναν.

ΟΧΙ
ΤΟΥ ΝΟΤΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ
Ο αγωγός Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης ασφαλώς θα ενίσχυε πολιτικά τη διεθνή θέση της Ελλάδας – ως ισχυρόςµοχλός πίεσης προς τους τούρκουςστρατηγούς που συχνά χρησιµοποιούν το Αιγαίο για εσωτερικά παιχνίδια εξουσίας.

Ωστόσο η λειτουργία του θα εµπεριείχε τεράστιους οικολογικούς και οικονοµικούς κινδύνους.

Η κατασκευή του αγωγού αποφασίστηκε µε στόχο τα σούπερ τάνκερ χωρητικότητας έως και500.000

τόνων – που δενµπορούν να περάσουν τα ∆αρδανέλλια – να προσεγγίζουν στο Αιγαίο και να φορτώνουν ρωσικό πετρέλαιο στην Αλεξανδρούπολη. Εαν ένα τέτοιο πετρελαιοφόρο εµπλακεί σε ατύχηµα στο Αιγαίο – µια,ουσιαστικά, κλειστή θάλασσα – θαπροκαλέσει µία πρωτοφανή περιβαλλοντική καταστροφή.

Το «Εξόν Βαλντέζ», που κατέστρεψε για πολλά χρόνια το περιβάλλον της Ανταρκτικής, µετέφερε γύρω στους 200.000 τόνους αργού πετρελαίου, ενώ το «Πρεστίζ», που µόλυνε τις ακτές της Ισπανίας πριν από λίγα χρόνια, ήταν µόλις 60.000 τόνων και δεν βυθίστηκε στη Μεσόγειο, αλλά στην πλευρά του Ατλαντικού Ωκεανού!

Πόσο µπορεί κανείς να κοστολογήσει την καταστροφή του φυσικού πλούτου της χώρας που – εκτός των άλλων – αποτελεί και την καρδιά της τουριστικής βιοµηχανίας µας µε πάνω από 10 δισεκατοµµύρια ευρώ κέρδη τον χρόνο;