ΠΡΟΣΩΠΑ «Παίρνω το µουσείο µου και φεύγω»

Από τη µια οι απειλές της Μαφίας, από την άλλη η ανικανότητα της ιταλικής κυβέρνησης, ο Αντόνιο Μανφρέντι, διευθυντής ιταλικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, έφθασε στα όριά του. Ανήµπορος να αντιµετωπίσει από µόνος του την κατάσταση, ο ιταλός γλύπτης αναγκάστηκε να απευθυνθεί στη γερµανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ και να ζητήσει άσυλο στη Γερµανία – αν και ούτε εκεί φάνηκαν να συγκινούνται ιδιαιτέρως από την ιστορία του.

«Σοβαρολογώ. Αν µου προσφέρουν άσυλο, θα µαζέψω τα πράγµατά µου και τα 1.000 έργα και θα µετακοµίσω στη Γερµανία µαζί µε όλο το προσωπικό του µουσείου», αποκαλύπτει στο γερµανικό περιοδικό «Der Spiegel». Το αίτηµά του για ασυλία, το οποίο απηύθυνε προς τη γερµανική καγκελαρία αλλά και τη γερµανική πρεσβεία στη Ρώµη, συνοδευόταν επίσης από έντονη κριτική προς την κυβέρνηση του Σίλβιο Μπερλουσκόνι όσον αφορά την ανικανότητά της να προστατεύσει την πολιτιστική κληρονοµιά της Ιταλίας. «Εάν δεν µπορεί να το κάνει η ιταλική κυβέρνηση, ας το κάνει η κυβέρνηση κάποιας άλλης χώρας», εξηγεί προσθέτοντας πως αυτό είναι «µια κραυγή προειδοποίησης από την ιταλική τέχνη προς τον κόσµο».

Ο 50χρονοςΜανφρέντι ίδρυσε το µουσείο του (Contemporary Art Museum) το 2005 στην Καζόρια, µια πόλη κοντά στη Νάπολι, στη Νότια Ιταλία, η οποία αποτελεί προπύργιο της Καµόρα – της ναπολιτάνικης Μαφίας. Αρχικά δέχθηκε σηµαντική βοήθεια από χορηγίες της τοπικής κοινωνίας. Τρεις µήνες µετά όµως, οι χρηµατοδοτήσεις στέρεψαν και οι αξιωµατούχοι που είχαν εγκρίνει το σχέδιο αντικαταστάθηκαν µυστηριωδώς. «Ηθελα να προχωρήσω. Συνειδητοποίησα όµως ότι καµία πόλη, καµία περιοχή και κανένα κράτος δεν θα µε βοηθούσε», αποκαλύπτει.

Τα έργα τέχνης του Μουσείου CAM πραγµατεύονται µία πολύ µεγάλη γκάµα θεµάτων, από την παιδεραστία έως την αστική αλλοτρίωση. Το 2008, όταν έξι αφρικανοί µετανάστες πυροβολήθηκαν όπως όλα δείχνουν από την Καµόρα, το µουσείο παρουσίασε µία έκθεση υπό τον τίτλο «AfriCAM» και αµέσως µετά µία δεύτερη, την «CAMorra».

Λίγο αργότερα άρχισαν οι τηλεφωνικές απειλές και οι βανδαλισµοί. Οι κάµερες ασφαλείας εκλάπησαν και αρκετά περιστατικά διαρρήξεων καταγράφηκαν. «Η Μαφία δεν χρειάζεται να σου πει ευθέως “θα σε σκοτώσουµε”», λέει ο Μανφρέντι. «Παίρνεις το µήνυµα ούτως ή άλλως».

Επισηµαίνει επίσης πως η Γερµανία είναι µία από τις λίγες χώρες που δεν έχει περικόψει τη χρηµατοδότηση για τον πολιτισµό – κι εκείνος, προς ένδειξη συµπαράστασης σε αυτήν την πολιτική, έχει κρεµάσει έξω από το µουσείο τη γερµανική σηµαία. Η Ιταλία απεναντίας έχει προχωρήσει σε µεγάλες περικοπές τούς τελευταίους µήνες, προκαλώντας κύµα αντιδράσεων.

Παρά τις µεγάλες προσπάθειες του Μανφρέντι για άσυλο στη Γερµανία, καµία επίσηµη απάντηση δεν έχει πάρει από την καγκελαρία. Εκπρόσωπος του γραφείου της Μέρκελ παρατήρησε πως το γράµµα του µοιάζει πιο πολύ µε δηµόσια διαµαρτυρία παρά µε πραγµατική αίτηση ασύλου. Πέραν αυτού όµως, προς απογοήτευση του Μανφρέντι και άλλων καλλιτεχνών, έρευνα συµβουλευτικής εταιρείας προβλέπει πως ένα στα δέκα µουσεία ή πολιτιστικά ινστιτούτα της Γερµανίας θα οδηγηθούν σε κλείσιµο έως το 2020, λόγω της έλλειψης δηµόσιας χρηµατοδότησης.