Ξαναζεί την κατάρρευση

Το φάντασµα της πρώην Ανατολικής Γερµανίας ταλανίζει την καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ
Ισως ήταν η µοναδική στο Νταβός που δεν φάνηκε να ανησυχεί τόσο για την κρίση χρέους της ευρωζώνης. Γιατην Ανγκελα Μέρκελ, τη γυναίκα που έζησε και γαλουχήθηκε στοκαθεστώςτης πρώην Ανατολικής Γερµανίας, πρωτεύων στόχος της Ευρώπης αυτήν τη στιγµή είναι η στήριξη του ευρώµέσα από τη συνολική προσπάθεια. Ισως γιατί έχει βιώσειτα χειρότερα.

Πριν από δύο δεκαετίες, ηνυν «σιδηρά κυρία» της Ευρώπης ζούσε την κατάρρευση τηςΑνατολικής Γερµανίας.Καθώς σήµερα η ίδια γυναίκα πρωτοστατεί στην προσπάθεια τηςΕυρώπης να βγει από τηνοικονοµικήκρίση, στην εµπειρία τηςαυτή αξίζει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή. «Ηκ. Μέρκελ συναισθάνεται το τραύµα της πτώχευσης», παρατηρεί ο Ματίας Ντέπφνερ, διευθύνων σύµβουλος του εκδοτικού οµίλου Axel Springel.

ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ. Οπως η Ελλάδα και η Πορτογαλία σήµερα, η πρώηνΑνατολικήΓερµανία είχε να αντιµετωπίσει ένα σοβαρό έλλειµµα ανταγωνιστικότητας,µε την οικονοµίατης κλειδωµένη σε ένα ισχυρό νόµισµα, το γερµανικό µάρκο. Με αυτά τα οικονοµικά δεδοµένα, η Ανγκελα Μέρκελυπήρξε µάρτυραςτων µεγάλωνπολιτικών διαχωρισµών που µπορούν να προκύψουν όταν οι φορολογούµενοι µίας περιοχής καλούνται να σώσουν τους κατοίκους µίας άλλης.

«Η κ. Μέρκελ κουβαλά την εµπειρία της από την πρώην Ανατολική Γερµανία»,επισηµαίνειο Βόλκερ Πέρτες, διευθυντής του Γερµανικού Ινστιτούτου γιαΘέµατα ∆ιεθνούς Ασφάλειας, που συµµετείχε στο 41ο Παγκόσµιο Οικονοµικό Φόρουµ στοΝταβός. «Εχειένα συγκεκριµένο όραµα. Γνωρίζει την αντίσταση που προκαλούν, αλλά και τους κινδύνους που ενέχουν οι διαρθρωτικές αλλαγές».

Η οικονοµική λογική που υπαγόρευε την ενοποίηση της Γερµανίας είχε τεθεί υπό αµφισβήτηση – ό,τι ακριβώς συµβαίνειτώρα µε το ευρώ. Η ενοποίηση όµως προωθήθηκε ούτως ή άλλως µε πολιτικό τρόπο. Ανάλογες αποφάσεις φαίνεται να λαµβάνει η γερµανίδα καγκελάριος και για το ευρώ, ως κάτι απολύτως απαραίτητο για την πολιτική και οικονοµική εξέλιξη. «Είναι πολύ περισσότερο απόένα νόµισµα. Αποτελεί την ενσάρκωση της Ευρώπης»,διεµήνυσεη ίδια από το βήµα του Νταβός.

ΑΛΛΗΛΕΓΓΎΗ. Η γλώσσα που χρησιµοποίησεήταν σχεδόνίδια µε του γάλλου προέδρου Νικολά Σαρκοζί. Ωστόσο, η γλώσσα του σώµατος µαρτυρούσε πως η Ανγκελα Μέρκελ ήτανπολύ πιο ήρεµη και είχε πολλήπερισσότερη αυτοπεποίθηση. Φάνηκε αποφασισµένη να χρησιµοποιήσει τηνκρίση ως µάθηµα, µια ευκαιρία να προωθήσει αλλαγέςστην ευρωζώνη,πιέζοντας τους ευρωπαίουςεταίρους για ριζοσπαστικές µεταρρυθµίσεις στις οικονοµίες τους. «Αλληλεγγύη και ανταγωνιστικότητα είναι οι δύο πλευρές του ευρωπαϊκού νοµίσµατος», τόνισε.

Οπως και η επανένωση της Γερµανίας, το ταξίδι προς ένα ισχυρό ευρώ αναµένεται δύσκολο – και χωρίς εγγυήσεις για την επιτυχία. Με την Ανγκελα Μέρκελσυντάσσεται και ο έλληνας πρωθυπουργός. «Αντιµετωπίζουµε τηνκρίση ως ευκαιρία για την Ελλάδα», είπε ο Γιώργος Παπανδρέου στο Νταβός. «Είναι επίσης µια ευκαιρία για την Ευρώπη».
Οι Γερµανοί πλήρωσαν ακριβά το τίµηµα της ενοποίησης του 1990

Πριν από δύο δεκαετίες, η Aνγκελα Μέρκελ έβλεπε τους συµπατριώτες της ανατολικογερµανούς να ωθούνται εκτός αγοράς εργασίας, καθώς η αξία του µάρκου αντιπροσώπευε την παραγωγικότητα της ∆υτικής, όχι της ανατολικής, Γερµανίας. Περίπου 14.000 επιχειρήσεις έκλεισαν και τέσσερα εκατοµµύρια θέσεις εργασίας χάθηκαν τα πέντε πρώτα χρόνια µετά την ενοποίηση, το 1990. η ανεργία σταδιακά αυξανόταν, ξεπερνώντας το 2005 το 20%.

Μετά την πτώση του τείχους, το 1989, δύο εκατοµµύρια ανατολικογερµανοί – από τα 16 εκατοµµύρια – «µετανάστευσαν» στο ∆υτικό βερολίνο. η µακρόχρονη ανεργία, αλλά και οι µισθοί που συµπιέστηκαν λειτούργησαν υπέρ ξενοφοβικών κοµµάτων, όπως το εθνικό Κόµµα της Γερµανίας που κέρδισε έδρες στο Κοινοβούλιο της Σαξoνίας.

το τίµηµα για να σταθούν ξανά στα πόδια τους οι ανατολικογερµανοί το µοιράστηκαν µε τους ∆υτικογερµανούς: µέσω µιας «εισφοράς αλληλεγγύης» που διατέθηκε για τον εκσυγχρονισµό της ανατολικής Γερµανίας, η χώρα συγκέντρωσε περισσότερα από 1,7 τρισ. ευρώ. αναµφισβήτητα ήταν µια πράξη θυσίας, η οποία όµως οδήγησε σταδιακά στη µείωση του χάσµατος ανάµεσα σε ανατολική και ∆υτική Γεµανία. αυτή η εισφορά αποτελεί επίσης ένα «παράθυρο» στη στρατηγική της ανγκελα Μέρκελ, η οποία πέρυσι κατηγορήθηκε ως ανίδεη, ανεύθυνη, ακόµη και αντιευρωπαία, επειδή αντιτάχθηκε στις γαλλικές προτάσεις να επιταχύνει την οικονοµική διάσωση της ελλάδας.