Αλλαγή φρουράς στην Τυνησία

Μία µόλις ηµέρα µετά τη δήλωσή του ότι δεν θα διεκδικήσει ξανά την εξουσία το… 2014 και κάτω από την πίεση χιλιάδων διαδηλωτών που ζητούσαν την άµεση παραίτησή του, ο πρόεδρος της Τυνησίας Ζιν αλ Αµπιντίν Μπεν Αλι αναγκάστηκε χθες το απόγευµα να εγκαταλείψει όχι µόνο την εξουσία, αλλά και τη χώρα.

Υπηρεσιακός πρόεδρος ανέλαβεο πρωθυπουργός Μοχάµεντ Γανούσι, ενώ η χώρα κηρύχθηκε σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

«Καθώς ο πρόεδρος δεν είναι προσωρινά σε θέση να ασκήσει τα καθήκοντά του, αποφασίστηκε ότι θα τον αναπληρώσει προσωρινά ο πρωθυπουργός». Αυτό δήλωσε ο Γανούσι µε διάγγελµά του στην κρατική τηλεόραση. Νωρίτερα, ο 74χρονος Μπεν Αλι _ που βρισκόταν στην εξουσία τα τελευταία 23 χρόνια _ είχε κηρύξει τη χώρα σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, είχε αποπέµψει την κυβέρνηση, είχε διαλύσει το Κοινοβούλιο και είχε προκηρύξει πρόωρες βουλευτικές εκλογές µέσα σε έξι µήνες. Οι συναθροίσεις άνω των τριών ατόµων απαγορεύτηκαν, επιβλήθηκε απαγόρευση της κυκλοφορίας από τις πέντε το απόγευµα έως τις 7 το πρωί, ενώ τον έλεγχο του διεθνούς αεροδροµίου ανέλαβε ο στρατός και ο εναέριος χώρος έκλεισε.

Οι εξελίξεις αυτές όµως, αντί να καθησυχάσουν τον κόσµο, φαίνεται ότι τον εξόργισαν ακόµη περισσότερο. Ηδη από το πρωί, χιλιάδες διαδηλωτές είχαν ξεχυθεί στους δρόµους µε κεντρικά συνθήµατα «Μπεν Αλι φύγε» και «Μπεν Αλιευχαριστούµε, αλλά ώς εδώ!». Την ώρα που µεταδίδονταν οι τελευταίες εξελίξεις, στους δρόµους της Τύνιδας οι συγκρούσεις διαδηλωτών και αστυνοµίας κλιµακώνονταν και ιατρικές πηγές πρόσθεταν στον µακρύ κατάλογο τωνθυµάτων τα ονόµατα άλλων 18 ανθρώπων. Σύµφωνα µε ανεπίσηµες πηγές, οι νεκροί των τελευταίων ηµερών υπερβαίνουν τους 80. Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν πριν από έναν µήνα, όταν ένας άνεργος πτυχιούχος αυτοπυρπολήθηκε επειδή η αστυνοµία τον εµπόδισε να πουλάει φρούτα χωρίς άδεια. Τις επόµενες ηµέρες, χιλιάδες διαδηλωτές ξεχύθηκαν στους δρόµους διαµαρτυρόµενοι για την υψηλή ανεργία και τη διαφθορά.

Νωρίς χθες το απόγευµα, εκατοντάδες εξαγριωµένοι διαδηλωτές 16 και 17 ετών επιτέθηκαν στα κτίρια της οικογένειας Τραµπέλσι, από το όνοµα της Λεϊλά Τραµπέλσι, συζύγου του µέχρι χθες προέδρου της χώρας. Εφοδιασµένοι µε έναν κατάλογο ονοµάτων, οι νεαροί επιτέθηκαν µόνο στα σπίτια της οικογένειας, στο πολυτελές προάστιο Γκαµάρτ, αφήνοντας άθικτα τα υπόλοιπα, έστω κι αν ήταν πολυτελή. «Επρόκειτο για µια οργανωµένη λεηλασία», είπε στη Μοντ ένας τυνήσιος δηµοσιογράφος. «Οι νεαροί έβγαζαν τους ενοίκους από τα σπίτια καιτις Μερσεντές από τα γκαράζ, άρπαζαν ό,τι έβρισκαν κι ύστερα έβαζαν φωτιά. ∆εν έχω ξαναδεί τέτοιες σκηνές. Αυτά που έπαιρναν πάντως ήταν πράγµατα άνευ αξίας. Ισωςοι Τραµπέλσι είχαν προειδοποιηθεί να αποµακρύνουν τα αντικείµενα αξίας…».

Η Λεϊλά Τραµπέλσι είναι µισητή στην Τυνησία, καθώς τοόνοµά της συµβολίζει τη συσσώρευση του πλούτου και τη διαφθορά. Ο υπηρεσιακός πρόεδρος Μοχάµεντ Γανούσι είναι 70 ετών, έχεισπουδάσει Οικονοµικές Επιστήµες καιδιορίστηκε πρωθυπουργός από τον Μπεν Αλι το 1999. Εκείνος απέλυσε τον υπουργό Εσωτερικών στην αρχή της εβδοµάδας, προσπαθώντας να εκτονώσει την κατάσταση και έδωσε συνεντεύξεις σε διεθνή µέσα ενηµέρωσης υπερασπιζόµενος τους χειρισµούς της ηγεσίας.

Η Γαλλία ζήτησε από τους πολίτες της να αποφεύγουν τα ταξίδια στη βορειοαφρικανική χώρα εκτός κι αν είναι απολύτως απαραίτητα, όπως και η Βρετανία και οι Ηνωµένες Πολιτείες. Η γερµανική θυγατρική του Thomas Cook επίσης ανακοίνωσε την επιστροφή περίπου 2.000 τουριστών. Η πρεσβεία της Ελλάδας στην Τύνιδα είναι σε επαφήµε τους Ελληνες που βρίσκονται στη χώρα, οι οποίοι µέχρι αργά το βράδυ δεν είχαναναφέρει προβλήµατα.


Οι «πατριάρχες» που έκαναν οικογενειακή επιχείρηση τη διακυβέρνηση

Στο τιµόνι των χωρών τους επίδεκαετίες, αναθεώρησαν το Σύνταγµα και θέλησαν να αφήσουν το «βασίλειό» τους στους «δικούς τους», γιους ή άλλους. Από τον Καντάφι της Λιβύης ώς τον Μουµπάρακ στην Αίγυπτο, οι «πατριάρχες» της Βόρειας Αφρικής έχουν θεσπίσει την οικογενειακή διαχείριση του κράτους.

Ο πρόεδρος της Αιγύπτου Χόσνι Μουµπάρακ είναι 82 χρονών, αρχηγός του κράτους από το 1981 και ετοιµάζεται να ολοκληρώσει την τέταρτη θητεία του. Ο Μουαµάρ Καντάφι, ηγέτης της λιβυκής επανάστασης, είναι 69 χρονών και βρίσκεται στην εξουσία από το 1969. Ο µέχρι χθες πρόεδρος της Τυνησίας Ζιν Ελ Αµπιντίν Μπεν Αλι είναι 75 χρονών και υπήρξε αρχηγός του κράτους από το 1987. Ο αλγερινός πρόεδρος Αµπντελαζίζ Μπουτεφλίκα είναι 74 χρονών, εξελέγη για πρώτη φορά το 1999 και άρχισε την τρίτη θητεία του το 2009.

Ο 1ος είναι πτέραρχος, ο 2ος συνταγµατάρχης, ο 3ος αστυνοµικός (για χρόνια ήταν διευθυντής της Ασφάλειας), ο 4ος προέρχεται από τις τάξεις των βετεράνων τουπολέµου της ανεξαρτησίας εναντίον της Γαλλίας. Ο πρώτος κατέκτησε την προεδρία µετά τη δολοφονία του προκατόχου του, ο δεύτερος πήρε την εξουσία µε πραξικόπηµα, ο τρίτος ανέτρεψε µε τη βία τον Χαµπίµπ Μπουργκίµπα, ιδρυτή της σύγχρονης Τυνησίας, ο τέταρτος εξελέγη έπειτα από έναν εµφύλιο πόλεµο που προκάλεσε 200.000 νεκρούς.

Οπως γράφει ο Σέρτζο Ροµάνο στην ιταλική «Ρεπούµπλικα», οι ολιγαρχικές και οικογενειοκρατικές δοµές αποτελούν στις χώρες αυτές µία από τις αιτίες της διαφθοράς που διαβρώνει τον κρατικό µηχανισµό.

Ο Ζιν Ελ Αµπιντίν Μπεν Αλι κυβέρνησε τη χώρα φαινοµενικά µε ανεκτικότητα, αλλά ουσιαστικά µε αυταρχισµό. Η Τυνησία δεν έχει σπουδαίους φυσικούς πόρους, αλλά χρησιµοποίησε καλά τους τουριστικούς, άνοιξε το εµπόριό της στις ξένες επιχειρήσεις, έχει µια αστική τάξη εκπαιδευµένη στα γαλλικά σχολεία και προώθησε την ανώτερη εκπαίδευση των τελευταίων γενεών. Οµως δηµιούργησε προσδοκίες που η οικονοµία της δεν µπορεί να ικανοποιήσει.