Από τη δόξα στο κάτεργο

Η είδηση δηµοσιεύτηκε πριν από περίπου έναν µήνα στα «ΝΕΑ»και, αν και συγκλονιστική καθ’ εαυτήν, πέρασε µάλλον ασχολίαστη, ενώ θα έπρεπε να έχει αφήσει άφωνο το πανελλήνιο και στη συνέχεια πλατιά να συζητηθεί. Η είδηση κατέγραφε ότι συνελήφθη ένα πολύ γνωστό άτοµο, πρόεδρος µεγάλης ασφαλιστικής εταιρείας, για «νοµιµοποίηση εσόδων από εγκληµατικές δραστηριότητες και απάτη».

Το φαινόµενο µετρά, γι’ αυτό και παραλείπουµε τοόνοµα του συγκεκριµένου ατόµου, αν κι ο καθένας µπορεί πολύ εύκολα να το «ανακαλύψει».

Ποιο είναι το φαινόµενο αυτό; Οτι για τη συνείδηση του πολύ κόσµου άτοµα γνωστά, πασίγνωστα, που ο καθένας τουλάχιστον ή πάρα πολλοί θα ήθελαν να είναι στη θέση τους, µπορεί από τη µια στιγµή στην άλλη, ενώ δοξάζονταν, να διαποµπεύονται και να µην ιδρώνει το αυτί κανενός. Αντίθετα, να θεωρείται περίπου κάτι φυσιολογικό.

Γεγονός που σηµαίνει ότι, επειδή θα µπορούσε να αφορά τον καθένα, είτε πρόκειται για άνθρωπο του θεάµατος είτε της πολιτικής είτε της επιχειρηµατικής δραστηριότητας, όλα τα πρόσωπα που είναι πολύ γνωστά και δικαίως ή αδίκως προβεβληµένα είναι εξ ορισµού ύποπτα.

Υποπτα µε την έννοια ότι, ενώ δοξάζεται στον τοµέα του το καθένα, ενδέχεται να θεωρηθούν κάποια στιγµή υπόλογα για µια µεγάλη απάτη. Την ίδια στιγµή δηλαδή που επευφηµούµε κάποιον ως σπουδαίο, να θεωρούµε ωςαναπότρεπτο σχεδόν ότι την εποµένη είναιδυνατόν να ακούµε και να λέµε γι’ αυτόν τα χειρότερα, χωρίς µάλιστα να µας στοιχίζει ιδιαίτερα. Αν τούτο δεν συνιστά όχι πια αλλοίωση αλλά µια θεαµατικότατη κατάργηση µιας στοιχειώδους κοινωνικής συνείδησης, τότε έχουµε µπει σεµια περίοδο χειµερίας νάρκης που µπορείνα λογαριάζεται ως αγωνία για τα κοινωνικά δρώµενα. Μέσα σ’ αυτό το πανηγύρι, που το απολαµβάνουν βέβαια αποκλειστικά όσοι λιγουρεύονται να έρθουν στη θέση εκείνωνπου, αν και σήµερα θαυµάζονται, έπειτα από ένα χρονικό διάστηµα θα γκρεµιστούν στα τάρταρα, µοιάζει µε ψιλά γράµµατα να σκεφτούµε µια άλλη παράµετρο της τροµερής φράσης του Θόδωρου Πάγκαλου «όλοι µαζί τα φάγαµε»,που προορίζεται, καθώς φαίνεται, για πολύ µεγάληκαριέρα. Η ίδια η φράση,αξιόµεµπτη καθ’ εαυτήν, ενώ φαίνεται απροκάλυπτα τολµηρή, αποκρύβει την πραγµατικότητα όσο κι ο πιο καθησυχαστικός, νανουριστικός, θρησκευτικός λόγος. Οταν λες ότι«τα φάγαµε όλοι µαζί»,εννοείς σαφέστατα ότι έχει διαπραχθεί µια κατάχρηση, µια απάτη. ∆εν εννοείται να χρησιµοποιείς τη λέξη«φάγαµε» για κάτιπου καταναλώσαµε ενώ ήτανδικό µας, µας ανήκε. Το άκρως δυσάρεστο στην υπόθεση αυτή είναι πως, αν όσους κατηγορείς άδικα ότι έχουν φάει, είχανε συµµετάσχει στοτσιµπούσι, δεν θα τους ενοχλούσε ποσώς η υπόθεση της κατάχρησης και της απάτης καθώς θα τις είχανε και οι ίδιοι εκµεταλλευτεί.

Η σαπίλα πουπροϋποθέτει ηκουβέντα του Θόδωρου Πάγκαλου, αντίνα κάνει ελαφρύτερη τη θέση όλων, καθώς τη µοιράζεται µια ολόκληρη χώρα, αντίθετα εκθέτει τους πάντες ως υποψήφιους καταχραστές. Η εξίσωση του απροκάλυπτου και παραπλανητικού κυνισµού του πολιτικού και της στραβής καικακοερµηνευµένης πρόσληψης της φράσης «όλοιµαζί τα φάγαµε», όσον αφορά το κοινωνικόσύνολο, έχει ως αποτέλεσµα ώστε ένας που θαυµάζεται να µετρά για τη συνείδησή µας όσο ένας απατεώνας. Ή µάλλον ένας θαυµαζόµενος να ξέρει πως, αν συµβεί να καταγγελθεί ως απατεώνας, δεν διακινδυνεύει απολύτως τίποτα.

Μια τέτοια διαπίστωση, όσο καντάρια αναισθησίας κι αν διαθέτει κανείς, ή τον µεταβάλλει σε επαναστάτη ή τον στέλνει στο µοναστήρι. ∆εν του επιτρέπει να «χαριεντίζεται» ή να αυγαταίνει την επωνυµία του. Επαναστάτης ή έστω ανατροπέας εκ του ασφαλούς δεν γίνεται.

n Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Η Λέξη»