[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Νέος, µεταπτυχιακός, ψάχνει

Aπόγνωση διακρίνεται στο βλέµµα του Δ. Εχοντας καλές επιδόσεις σε σχολείο και πανεπιστήµιο ακολούθησε επί δύο χρόνια το βαρύ µεταπτυχιακό πρόγραµµα σεβαστού ελληνικού ιδρύµατος, απέκτησε επάξια το σχετικό δίπλωµα και θεωρεί τον εαυτό του σωστά καταρτισµένο στη συγκεκριµένη ειδίκευση. Ωστόσο, επί δεκαπέντε µήνες ψάχνει για δουλειά και βρίσκει πόρτες κλειστές. «Τι πρέπει να κάνω;» είναι το αγωνιώδες ερώτηµα που απευθύνει σε µας τους πιο έµπειρους.

Το ερώτηµα είναι γενικό, αφορά χιλιάδες νέους επιστήµονες υψηλού επιπέδου που θέλουν ναεργαστούνστην Ελλάδα. Πριν από την κρίση υπήρχαν µερικές διαθέσιµες θέσεις σε επιχειρήσεις και ιδιωτικά γραφεία. Προσέφεραν κάπως ικανοποιητικούς µισθούς αλλά µε ωράρια συνήθως εξοντωτικά και µικρές δυνατότητες ευέλικτης εργασίας, αδειών κ.λπ. Οι εργασιακές συνθήκες, παράλληλα µε την έλλειψη της ενδεδειγµένης κοινωνικής προστασίας, ήταν αποτρεπτικές, όπως π.χ. για τις νέες γυναίκες που θα ήθελαν να κάνουν οικογένεια τα επόµενα δέκα µε δεκαπέντε χρόνια. Μεγάλο µέρος των µεταπτυχιακών αποφοίτων προσπαθούσαν να βρουν πιο ανθρώπινες συνθήκες εργασίας στον ευρύτερο δηµόσιο τοµέα, ιδίως όταν είχαν το µέσον για να διευκολύνουν τις σχετικές διαδικασίες. Σήµερα βέβαια όλες οι εργασιακές προοπτικές παρουσιάζουν δραµατική υποβάθµιση.

Ισως να είναι πολυάριθµα τα µεταπτυχιακά σε σχέση µε τις υπάρχουσες ανάγκες, ανταποκρίνονται πάντως σε µια υπαρκτή ζήτηση για µόρφωση. Τα περισσότερα λειτουργούν ικανοποιητικά, χωρίς τα συνήθη αρνητικά φαινόµενα που χαρακτηρίζουν τον ελληνικό πανεπιστηµιακό χώρο. Η παρακολούθηση των µαθηµάτων είναι υποχρεωτική, η αριθµητική σχέση διδασκόντων προς διδασκοµένους αποδεκτή, δεν γίνονται καταλήψεις, η εκπαίδευση στηρίζεται συχνά σε ξένη βιβλιογραφία, οι διπλωµατικές εργασίες έχουν καλό επίπεδο. Οι διαδικασίες επιλογής των υποψηφίων διατηρούνται ως επί το πλείστον αντικειµενικές, αν και δεν λείπουν οι γνωστές πιέσεις από διάφορους ισχυρούς παράγοντες. Οι σπουδαστές επιδεικνύουν ζήλο και ενδιαφέρον, έστω και αν οι διδάσκοντες δεν είναι πάντα αξιόλογοι. Οι πιο πολλοί απόφοιτοι των µεταπτυχιακών είναι άξιοι, απευθύνονται όµως σε µια κοινωνία που δεν λειτουργεί µε αξιοκρατία και δεν περιµένει πολλάαπό τη γνώση. Οι επιλογές στον δηµόσιοαλλά συχνά και στον ιδιωτικό τοµέα γίνονται περισσότερο µε τη νοοτροπία της φατρίας, παρά µε τη λογική ίσης µεταχείρισης µεταξύ ανώνυµων πολιτών. Ο µεταπτυχιακός έχει εκπαιδευτεί για να ερµηνεύει επιστηµονικά τα φυσικά και κοινωνικά φαινόµενα, για να εφαρµόζει τεχνολογία και τεχνογνωσία. Θα ήταν απαραίτητος σε µια δυναµική παραγωγική οικονοµία που θα επένδυε στη σύγχρονη επιστήµη, στη βέλτιστη αξιοποίηση του διανοητικού κεφαλαίου, στην εκπαίδευση για την προώθηση της δηµιουργικότητας. Είναι πολύ λιγότερο χρήσιµος σε µια χώρα που παράγει ελάχιστα µοντέρνα προϊόντα ήκαινοτοµία. Ασφυκτιά σε µια κοινωνία µε παραδοσιακή φατριακή δοµή, που λειτουργεί όπως στον Μεσαίωνα, κατακερµατισµένη σε ποικίλα αθροίσµατα µικρών κοινοτήτων µε συγγενείς, συγχωριανούς, συντεχνίες, κοµµατικούς οπαδούς ή απλώς κολλητούς.

Ο Δ. θαυµάζει τη νοοτροπία που επικρατεί στο εξωτερικό. Γνωρίζει από συναδέλφους του τα συµβαίνοντα στη Βαρκελώνη, την Κοπεγχάγη, την Γκρενόµπλ, τοΜόναχο, το Ντελφτ,το Εδιµβούργο, το Αβέιρο. Θεωρεί ότι εκεί τα κριτήρια επιλογής είναι αξιοκρατικά. Υπάρχει βέβαια ταξική διαστρωµάτωση, αφού οι φοιτητές προέρχονται κυρίως από τα µέσα και ανώτερα εισοδήµατα, αλλά ο εργοδότης, δηµόσιος οργανισµός ή ιδιώτης, θα προσλάβει για την κάθε θέση τον καταλληλότερο, επειδή το ζητούµενο είναι να δηµιουργηθεί από τις δεξιότητες του νέου εργαζόµενου µια υπεραξία στην επιχείρηση, στο ινστιτούτο, στον δήµο.

Πολλοί νέοι καιτων δύο φύλωνβρίσκονται σε αδιέξοδο αντιµετωπίζοντας την ντόπια κουλτούρα που δεν είναι συµβατή µε την κοινωνία της γνώσης.

Οι περισσότεροι από τουςµεταπτυχιακούς αναγκαστικά θα ψάξουν να βολευτούν κάπου ή θα βρουν απασχόληση άσχετη µε τις σπουδές τους. Κατά κανόνα θα αποδώσουν πολύ λιγότερο σε σύγκριση µετην πολυετή µόρφωσή τους. Αντίθετα, αυτοί που δεν θα επιµείνουν ελληνικά, θα µπορέσουν νααγωνιστούν στο εξωτερικό µε πιο δίκαιους κανόνες, θα διεκδικήσουν υλικές και διανοητικές αµοιβές ανάλογες µε την αξία τους καιτην προσπάθεια που καταβάλλουν. Εχουν την ευκαιρία να αναζητήσουν µια πετυχηµένη σταδιοδροµία σε συνθήκες αξιοκρατίας, ενώ ο τόπος τους θα χάνει ικανά στελέχη, απωθώντας µε ανορθολογική ελαφρότητα το πιο πολύτιµο δυναµικό του.

Ο ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟς

ασφυκτιά σε µια κοινωνία µε παραδοσιακή φατριακή δοµή, που λειτουργεί όπως στον Μεσαίωνα, κατακερµατισµένη σε ποικίλα αθροίσµατα µικρών κοινοτήτων µε συγγενείς, συγχωριανούς, συντεχνίες, κοµµατικούς οπαδούς ή απλώς κολλητούς

Ο Κίµων Χατζηµπίρος είναι αναπληρωτής καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο