Βελούδω Μπίρµπα (µικρό χρονικό)

Στην Ιωάννα Καρυστιάνη
Συγγνώµη για µια ελάχιστη «προσωπική» παρένθεση στις επιφυλλίδες αυτές, όπως έχουν εξελιχθεί σ’ ένα πολιτικοκοινωνικό σχόλιο – και πολύ σωστά άλλωστε. Εχουν περάσει δεκατέσσερα ακριβώς χρόνια, που µια τυχαία συζήτηση µας έφερε µάρτυρες ενός καθαυτό δραµατικού περιστατικού. Ο καθένας άλλωστε θα ήθελε να το γνωρίσει, αφού, κι αν δεν έχει πληροφορηθεί ή δεν έχει ζήσει κάτι σχετικό, σίγουρα, αν έβρισκε τον τρόπο να συνδυάσει µέσα του σκόρπιες εντυπώσεις της ζωής του ή φόβους κι αγωνίες του, το δραµατικό αυτό περιστατικό θα κατοικοέδρευε, έστω αφηρηµένα, σε µια γωνιά του µυαλού του.

Ανοιξη του ’96 και ενώ φεύγω µε µια βαθύτατη αθυµία από το «Παίδων», όπου το εξάχρονο τότε βαφτιστήρι µου συνέρχεται από µια δεινή δοκιµασία, συγγενικό µου πρόσωπο µου µιλάει για µια γυναίκα, γειτόνισσά του, πριν από δεκαπέντε χρόνια στα Σεπόλια. Η γυναίκα αυτή πουλάει λαχεία στην υπόγεια διάβαση της Οµόνοιας, καθισµένη στο σκαµνάκι της. Κανείς δεν θα µπορούσε να γνωρίζει τίποτα περισσότερο γι’ αυτήν παρά µόνο το γεγονός πως µένει στα Σεπόλια, σε µια µονοκατοικία (Μάχης Ιβάν 8), κι η πιτσιρικαρία της γειτονιάς κρεµάει στην πόρτα της προφυλακτικά που τα έχει γεµίσει µε νερό. Το όνοµά της Βελούδω Μπίρµπα. Αυτοκτονεί µια νύχτα, ενώ επιστρέφει από τη δουλειά της, µε ποντικοφάρµακο, κι η «ιστορία» της τελειώνει εδώ. ∆εν θα έλειψε σίγουρα σε κανέναν από τους περαστικούς της Οµόνοιας, είτε είχε αγοράσει λαχεία από την ίδια είτε όχι. ∆εν θα έλειψε βέβαια ούτε από τον πράκτορα ή το γραφείο που της προµήθευε τα λαχεία κι είναι αµφίβολο αν θα σκέφτηκε κανείς πως το ποιητικότατο όνοµά της την προόριζε για ένα µέλλον που ως κατάληξή του δεν διαγραφόταν ούτε ως υποψία το ποντικοφάρµακο.

Αναρωτιέται όµως κανείς γιατί να επέλεξε το ποντικοφάρµακο κι αν την ίδια τη λέξη την είχε ακούσει για πρώτη φορά ενώ ήταν µικρό κοριτσάκι, και δεν θα µπορούσε µε τίποτε ακόµη να φανταστεί πως η λέξη αυτή θα αποδεικνυόταν η λέξη-κλειδί για τη ζωή της. Ενώ φεύγω από το «Παίδων», πηγαίνω στον αλήστου µνήµης τηλεοπτικό σταθµό Seven Χ προκειµένου να συζητήσουµε µε τη φίλη Τέα Βασιλειάδη για ζητήµατα της τέχνης και του πολιτισµού. Προς το τέλος σχεδόν της εκποµπής και εντελώς άσχετα µε το περιεχόµενό της, ακούω τον εαυτό µου να λέει: «Αν, κυρία Βασιλειάδη, η τέχνη είχε πραγµατικά κάποια σηµασία για τη ζωή κι αν δεν ήταν µια υπόθεση εντελώς πλαστή, δεν θα έπρεπε ο Σαίξπηρ, ο Λοτρεαµόν, ο Τόµας Μαν, τόσα εκατοµµύρια δηµιουργοί, να παραστέκονται στη Βελούδω Μπίρµπα και να την απέτρεπαν να πάρει το ποντικοφάρµακο;» Η εκποµπή τελειώνει κακήν κακώς, είναι αδύνατον να αρθρώσουµε πια λέξη. ∆υο-τρεις µέρες µετά, η αλησµόνητη κριτικός των «ΝΕΩΝ» Μαρία Παπαδοπούλου γράφει µια ολόκληρη σελίδα στην εφηµερίδα, µε το όνοµα της Βελούδως Μπίρµπα για τίτλο. Ενώ µε την Ιωάννα Καρυστιάνη είχαµε δηµιουργήσει για µία δεκαετία σχεδόν έναν προσκοπικό χαιρετισµό, κάθε φορά που συναντιόµαστε να ενώνουµε τα χέρια µας και να λέµε το όνοµα «Βελούδω Μπίρµπα». ∆εν είναι τόσο αφελής κανείς ώστε να φαντάζεται ότι µπορεί να παρηγορήσει οποιονδήποτε µετά τον θάνατό του. Απλά, σαν µια ανόητη βεβαιότητα πως υπάρχει ακόµη µια µορφή δικαιοσύνης στον κόσµο, ώστε είναι δυνατόν να µην ξεχαστεί κανείς ολότελα. Πολύ περισσότερο για κάποιον που δεν υπάρχει ούτε ένας για να τον θυµάται.

Τελικά, οι άνθρωποι ή θα έπρεπε να µη θυµούνται ή να γνωρίζουν και να θυµούνται τα βασικά. Το τριαντάφυλλο που µύρισε ο καθένας να ήταν ίδιο µε το τριαντάφυλλο που έχουν µυρίσει όλοι οι άλλοι. Να µην αισθανόταν κανείς τα εκατοµµύρια τις εικόνες που έχει ζήσει και έχουν παραχωθεί µέσα του, να είναι µε τον θάνατό του σαν να µην υπήρξαν. Το τροµερό δεν είναι ότι πεθαίνουµε. Είναι ότι δεν υπάρχει ούτε ένας για να του κληροδοτήσεις τη µόνη πραγµατικά περιουσία που στοιχίζει η απώλειά της, τις αναµνήσεις σου.