70 χρόνια αλληλογραφίας µε φίλους και αντιπάλους

Οπως ένας ποιητής έχει ξαφνικές ιδέες για στίχους και τους σηµειώνει πρόχειρα στο πακέτο των τσιγάρων στον δρόµο, κάπως έτσι ο Σολ Μπέλοου (φωτογραφία), ο νοµπελίστας αµερικανός συγγραφέας, που πέθανε το 2005 σε ηλικία 89 ετών, είχε συνέχεια ιδέες για… γράµµατα. Εγραφε ακατάπαυστα επιστολές, οι οποίες ήταν πεδίο έµπνευσης, όπως οποιοδήποτε άλλο έργο. Η ιδέα τού ερχόταν στον δρόµο για το µπακάλικο ή µόλις τελείωνε το µπάνιο του ή στον ύπνο του, οπότε σηκωνόταν κι έγραφε. «Με συνάρπαζε αυτό όταν ήµουν εκεί κοντά, γιατί γινόµουν µάρτυρας κάποιου πράγµατος που γεννιόταν εκείνη τη στιγµή», λέει η πέµπτη –και… φαρµακερή – σύζυγος του Μπέλοου, η Τζάνις. Κάπου εβδοµήντα χρόνια επιστολών – καλύτερα το 40% της αλληλογραφίας του σπουδαίου συγγραφέα – συµπεριλαµβάνονται σε έκδοση που µόλις κυκλοφόρησε µε τίτλο «Σολ Μπέλοου: γράµµατα». Γράµµατα µε φίλους, αντιπάλους, συζύγους ή πρώην συζύγους, µε συγγραφείς, από τον Τζον Τσίβερ µέχρι τον Μάρτιν Εϊµις και τον Φίλιπ Ροθ. Σε µια επιστολή του στον Τσίβερ, το 1981, ο Μπέλοου έλεγε πόσο πολύ τον είχε αλλάξει η πράξη της γραφής, πόσο το γράψιµο είναι µια «πράξη µεταµόρφωσης της ψυχής». Την αλλαγή την βλέπουµε προοδευτικά και στα γράµµατά του, πώς από ένας παρορµητικός έφηβος – η πρώτη επιστολή γράφτηκε σε ηλικία 17 ετών – µετατράπηκε σε αγωνιστή νεαρό συγγραφέα, µετά σε φουριόζο µεσήλικο και τέλος σε σοφό ηλικιωµένο, µια σκεπτικιστική και πατρική φιλολογική φιγούρα για συγγραφείς όπως ο Ροθ και ο Εϊµις, µεταξύ άλλων.