«Χλιαρή» ανακωχή στον πόλεμο των νομισμάτων

Για το μέλλον μετέθεσαν οι ηγέτες των είκοσι ανεπτυγμένων και αναδυόμενων οικονομιών του κόσμου την αναζήτηση μιας διεξόδου από τον «πόλεμο των νομισμάτων» που μαίνεται τα τελευταία χρόνια. Η Σύνοδος της G20 ολοκληρώθηκε χθες με μια αδύναμη και γενικόλογη συμφωνία δεκαεννέα σημείων για την επίτευξη της οποίας απαιτήθηκαν μαραθώνιες διαβουλεύσεις.

Υπό τον φόβο ενός μηδενικού αποτελέσματος στη Σύνοδο και με την πρόταση των ΗΠΑ να ασκηθεί πίεση στην Κίνα προκειμένου να ανατιμήσει το νόμισμά της να πέφτει στο κενό, οι ηγέτες της G20 συμφώνησαν τελικά σε μια αόριστη δέσμη «κατευθυντήριων γραμμών» στόχος των οποίων είναι η επίτευξη μιας πιο ισορροπημένης ανάπτυξης. Η διήμερη Σύνοδος ολοκληρώθηκε με την υπογραφή ενός κοινού ανακοινωθέντος, το πέμπτο κατά σειρά από το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης το 2008. Στο κοινό ανακοινωθέν, οι είκοσι ηγέτες δεσμεύονται να ακολουθήσουν μια συναλλαγματική πολιτική υπαγορευμένη από τους κανόνες της αγοράς και να αποφύγουν τις ανταγωνιστικές υποτιμήσεις. Κατέληξαν επίσης σε ένα χρονοδιάγραμμα για το 2011 προκειμένου να καθοριστεί το περιεχόμενο των «κατευθυντήριων γραμμών» και με τη συμβολή του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Είναι χαρακτηριστικό, πάντως, ότι μετά το πέρας της Συνόδου κανένας από τους ηγέτες, τους υπουργούς Οικονομικών ή τους εκπροσώπους των διεθνών οργανισμών που έδωσαν το «παρών» στη Σεούλ δεν ήταν σε θέση να εξηγήσει πώς θα βοηθήσουν οι «κατευθυντήριες γραμμές» να γεφυρωθεί το τεράστιο χάσμα που χωρίζει τις χώρες στο φλέγον ζήτημα των συναλλαγματικών ισοτιμιών.

Οι 20 συμφώνησαν να αποφύγουν την «ανταγωνιστική υποτίμηση» των νομισμάτων τους αν και οι ΗΠΑ θα ήθελαν να υπάρξει πιο σαφής αναφορά στην πολιτική τεχνικής υποτίμησης που ακολουθεί η Κίνα. Επειτα από αυτήν την εξέλιξη, κοινή ήταν η αίσθηση στους αναλυτές ότι έπειτα από δυο ημέρες συζητήσεων και διαπραγματεύσεων, οι ηγέτες κατέληξαν στον ελάχιστο κοινό παρονομαστή. Θεωρείται βέβαιο ότι η G20 θα δεχθεί βροχή επικρίσεων για τον τρόπο που λειτουργεί, ειδικά σε μια περίοδο που «εντάσεις και η αστάθεια στο παγκόσμιο συναλλαγματικό σύστημα είναι εντελώς ορατές», όπως ομολογείται στο κοινό ανακοινωθέν. Κοινή είναι εξάλλου η πεποίθηση ότι από αυτήν τη Σύνοδο ελάχιστα πράγματα θα μείνουν στην ιστορία. Ανάμεσα στα αξιοσημείωτα του διημέρου είναι επικύρωση της νέας ισορροπίας δυνάμεων στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο με την Κίνα να ανεβαίνει στην τρίτη θέση, τη Ρωσία και τη Βραζιλία να ανεβαίνουν στην πρώτη δεκάδα και τους Ευρωπαίους να υφίστανται μια σαφή υποβάθμιση.

Ο «Σούπερ Σαρκό». Σε επίπεδο συμβολισμών, η χθεσινή ημέρα ήταν του Νικολά Σαρκοζί. Η Γαλλία ανέλαβε από χθες την προεδρία της G20 για τους επόμενους έξι μήνες. Στον αγαπημένο του ρόλο, του αεικίνητου «Σούπερ Σαρκό», ο γάλλος πρόεδρος αστειεύτηκε αφειδώς με τους συναδέλφους του, ενώ σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε με αφορμή την ανάληψη της προεδρίας διαβεβαίωσε ότι θα καθοδηγήσει το όργανο με «υπευθυνότητα και ρεαλισμό». Εκανε γνωστό ακόμη ότι προτίθεται να παραχωρήσει νέα συνέντευξη Τύπου τον Ιανουάριο για να εξηγήσει τον τρόπο που φιλοδοξεί να κρατήσει το τιμόνι των 20. Εναν μήνα νωρίτερα θα δεχθεί στο Μέγαρο των Ηλυσίων τον γενικό διευθυντή του ΔΝΤ- και πιθανό αντίπαλό του στις προεδρικές εκλογές του 2012- Ντομινίκ ΣτροςΚαν. Εως το τέλος του χρόνου, ο Σαρκοζί θα επιδιώξει να συναντηθεί και με τον αμερικανό πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα.

Ακόμη και στο κείμενο συμπερασμάτων οι ηγέτες ομολογούν ότι οι «εντάσεις και η αστάθεια στο παγκόσμιο συναλλαγματικό σύστημα» παραμένουν

Μια ωραία ατμόσφαιρα…

Ηγέτες της πρώτης έως και… της τρίτης ταχύτητας της παγκόσμιας οικονομίας συναντήθηκαν (και φωτογραφήθηκαν όλοι μαζί) στη Σεούλ.

Στην πρώτη σειρά από αριστερά: O πρόεδρος της Νότιας Αφρικής Τζ. Ζούμα, ο ρώσος πρόεδρος Ντ. Μεντβέντεφ, ο γάλλος πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί, ο πρόεδρος της Ινδονησίας Γιουντογιόνο, ο ομόλογός του της Βραζιλίας Λούλα Ντα Σίλβα, ο Νοτιοκορεάτης Λι Μιουνγκ-μπακ, ο Κινέζος Χου Τζιντάο, ο πρόεδρος του Μεξικού Φελίπε Καλντερόν, η πρόεδρος της Αργεντινής Κριστίνα Κίρχνερ, ο αμερικανός πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα, ο τούρκος πρωθυπουργός Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Στη μεσαία σειρά από αριστερά: Ο πρόεδρος του Μαλάουι Μπ.

Μουθαρίκα, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Βαν Ρόμπαϊ, ο γιαπωνέζος πρωθυπουργός Ναότο Καν, ο ιταλός ομόλογός του Σίλβιο Μπερλουσκόνι, η καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ, ο ινδός πρωθυπουργός Μ. Σινγκ, ο καναδός πρωθυπουργός Στίβεν Χάρπερ, ο βρετανός πρωθυπουργός Ντ. Κάμερον, η αυστραλή πρωθυπουργός Τζ. Γκίλαρντ, ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζ. Μ. Μπαρόζο, ο αιθίοπας πρωθυπουργός, Μ. Ζενάουι. Στην πίσω σειρά από αριστερά: Ο διοικητής του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου Π. Λαμί, ο επικεφαλής του ΔΝΤ Ντ. Στρος-Καν, ο γεν. διευθυντής της Παγκόσμιας Οργάνωσης Εργασίας Χ. Σομάβια, ο ΥΠΕΞ της Σαουδικής Αραβίας Σ. Αλ Φαϊζάλ, ο πρόεδρος της Σιγκαπούρης Λ. Χ. Λουνγκ, ο ισπανός πρωθυπουργός Χ. Λ. Θαπατέρο, ο βιετναμέζος πρωθυπουργός Ν. Τ. Ντουνγκ, ο γ.γ. του ΟΗΕ Μπαν Κι-μούν, ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας Ρ. Ζέλικ, ο γ.γ.

ΟΑΣΕ Ανχελ Γκουρία και ο επικεφαλής του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας Μάριο Ντράγκι.

Τα πέντε «αγκάθια» για τους ισχυρούς
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ

Συναλλαγματικός πόλεμος, κόντρες σε ανώτατο επίπεδο κρατών σε κλειστές αίθουσες και στους διαδρόμους της G20, επιβολή δασμών από χώρες για να προστατέψουν τους δικούς τους παραγωγούς, μάχες για την επιβολή περιορισμών σε τράπεζες που είναι «πολύ μεγάλες για να καταρρεύσουν», επιθέσεις από χώρες με ελλείμματα σε χώρες με πλεονάσματα και το αντίθετο.

Πώς όμως επηρεάζουν όλα αυτά την καθημερινότητα των απλών πολιτών και τι επιδράσεις έχει ηδιαφορετική σε πολλά σημεία- πολιτική που ακολουθούν σήμερα η Ευρώπη (κυρίως η Γερμανία), η Κίνα και οι ΗΠΑ; Πέντε είναι τα μέτωπα στα οποία εντοπίζονται οι προστριβές μεταξύ των εθνών και βρίσκονται σήμερα στην πρώτη γραμμή της χάραξης οικονομικής πολιτικής από τις μεγαλύτερες ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες οικονομίες στον κόσμο.

Ο ανταγωνισμός για τους δασμούς και τις εξαγωγές- εισαγωγές
Για να βάλουν φρένο στις άλλες ανταγωνίστριες χώρες, πολλά κράτη όπως οι ΗΠΑ αλλά και η Κίνα έχουν επιβάλει ή θέλουν να επιβάλουν πρόσθετους δασμούς στις εισαγωγές προϊόντων. Για τον λόγο αυτό υπάρχουν έντονες συζητήσεις στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, ενώ το θέμα βρέθηκε ψηλά και στην ατζέντα της G20. Για τους καταναλωτές φθηνότερες εισαγωγές προϊόντων σημαίνει μεγαλύτερη ποικιλία και καλύτερες τιμές. Πλήττονται όμως οι παραγωγοί στις χώρες αυτές, αφού τα φθηνότερα εισαγόμενα χτυπούν τα εγχώρια προϊόντα. Τα φθηνά εισαγόμενα προϊόντα στις δυτικές ανεπτυγμένες οικονομίες προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από την Κίνα, η οποία επιτυγχάνει αυτόν τον στόχο κρατώντας υποτιμημένο το γιουάν. Γι΄ αυτό και οι ΗΠΑ κατηγορούν την Κίνα ότι με τεχνητό τρόπο κάνει πιο ανταγωνιστικά τα προϊόντα της που κατακλύζουν την αγορά της και χτυπούν τις θέσεις εργασίας των Αμερικανών.

Η διελκυστίνδα των ισοτιμιών
Ολα αρχίζουν από το ότι πολλές χώρες και ιδιαίτερα οι ΗΠΑ και η Κίνα προσπαθούν σήμερα με κάθε θυσία να κρατήσουν χαμηλά την ισοτιμία των νομισμάτων τους. Δηλαδή να κάνουν το δολάριο και το γιουάν να έχει μικρότερη αξία στις διεθνείς αγορές. Αυτό μπορεί να φαίνεται για κάποιους παράξενο αφού, για παράδειγμα, ένας Αμερικανός που θέλει να επισκεφτεί την Ευρώπη δεν έχει ισχυρό δολάριο στα χέρια του, αλλά για την αμερικανική οικονομία που έχει τεράστια ελλείμματα (λόγω οικονομικής πολιτικής, πολέμων κ.λπ.), αυτό είναι καλό: ασθενέστερο δολάριο σημαίνει περισσότερες εξαγωγές στην Ευρώπη και σε άλλες χώρες για τους αμερικανούς παραγωγούς, που με τον τρόπο αυτό υπερτερούν έναντι των ανταγωνιστών τους. Βέβαια ό,τι πρόβλημα αντιμετωπίζουν σήμερα οι Ευρωπαίοι με το ισχυρό ευρώ, αντιμετωπίζουν και οι Αμερικανοί με το ασθενές γιουάν. Αυτός είναι και ο λόγος που οι ΗΠΑ πιέζουν συνεχώς την Κίνα να ανατιμήσει το γιουάνκαι οι Κινέζοι συνεχώς αρνούνται να υποκύψουν στις πιέσεις.

Μέταλλα και εμπορεύματα
Η μάχη στις ισοτιμίες και το εμπόριο σε συνδυασμό με την ανησυχία για την πορεία της οικονομίας, ιδιαίτερα μετά τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν περιφερειακές χώρες της Ευρώπης (Ελλάδα, Πορτογαλία, Ιρλανδία, Ισπανία), έχουν εκτοξεύσει στα ύψη τον χρυσό, το ασήμι, τα τρόφιμα και το πετρέλαιο, αφού οι επενδυτές αναζητούν εκεί ασφαλέστερο καταφύγιο. Δεν είναι τυχαίο ότι ο χρυσός διαπραγματεύεται στα υψηλότερα επίπεδα όλων των εποχών, τα τρόφιμα πωλούνται σε τιμές ρεκόρ και το πετρέλαιο αγγίζει ξανά τα 90 δολάρια. Οι επιπτώσεις για τους καταναλωτές, ιδιαίτερα όσον αφορά τα τρόφιμα και τα καύσιμα, είναι προφανείς. Πιο υψηλές τιμές σημαίνουν ότι οι καταναλωτές πρέπει να βάλουν ακόμη πιο βαθιά το χέρι στην τσέπη, ιδιαίτερα αυτή την περίοδο κρίσης που διανύουμε.

Η μάχη για τα ελλείμματα
Από τη μία χώρες όπως η Γερμανία και η Κίνα συντηρούν τεράστια πλεονάσματα, διατηρώντας χαμηλά την κατανάλωση και προωθώντας με κάθε τρόπο τις εξαγωγές τους. Από την άλλη χώρες όπως οι ΗΠΑ έχουν μεγάλα ελλείμματα και αναζητούν τρόπους να αυξήσουν τις εξαγωγές. Οι χώρες με τα μεγάλα ελλείμματα και κυρίως οι ΗΠΑ θέλουν να επιβληθούν περιορισμοί στα πλεονάσματα που μπορεί να έχει κάθε χώρα (για παράδειγμα της Κίνας το πλεόνασμα έφτασε τον Οκτώβριο τα 27 δισ. δολάρια). Οι ΗΠΑ στη G20 υπαναχώρησαν (πρόσκαιρα) από τις απαιτήσεις τους αυτές μετά την απόφαση της Ομοσπονδιακής Τράπεζας (FΕD) να χαλαρώσει ακόμη περισσότερο τη νομισματική της πολιτική, ρίχνοντας στην οικονομία ούτε λίγο- ούτε πολύ 600 δισ. δολάρια. Κι αυτό επειδή η απόφαση της FΕD προκάλεσε μεγάλες αντιδράσεις τόσο από το Βερολίνο όσο και από το Πεκίνο, που κατηγορούν τις ΗΠΑ ότι σπρώχνει όλο και πιο κάτω το δολάριο, με αποτέλεσμα τα διεθνή κεφάλαια να επενδύονται σε άλλα νομίσματα, πλήττοντας έτσι την ανταγωνιστικότητα των χωρών αυτών.

Οι κανόνες για τη λειτουργία των τραπεζών
Γίνεται προσπάθεια να εφαρμοστεί αυστηρότερο ρυθμιστικό πλαίσιο για τράπεζες και ιδιαίτερα για όσες είναι «πολύ μεγάλες για να καταρρεύσουν». Μετά την παγκόσμια οικονομική κρίση του 2007-2008 πολλοί ήταν εκείνοι που έσπευσαν να ζητήσουν αυστηρότερους κανόνες λειτουργίας των τραπεζών. Τώρα όμως αρκετές χώρες, κυρίως αγγλοσαξονικές, θέλουν να εφαρμόσουν πιο χαλαρούς κανονισμούς κάτι που έχει προκαλέσει αντιδράσεις από άλλα κράτη, κυρίως ευρωπαϊκά. Το θέμα βρέθηκε στην ατζέντα της G20 και οι συμμετέχοντες δεσμεύτηκαν ότι θα προωθήσουν τα σχετικά μέτρα αν και υπήρξαν διαφωνίες για το πόσο αυστηρά ακριβώς θα είναι αυτά.