[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Τρεις δύσκολες αλήθειες

Εχω την αίσθηση πως αυτό τον καιρό, πιο γρήγορα από ό,τι οι περισσότεροι περιµέναµε, διακυβεύεται το αποτέλεσµα της µεγάλης προσπάθειας για την ανόρθωση της χώρας. Και αυτή η αίσθηση ενδυναµώνει την ανάγκη να είναι κανείς περισσότερο χρήσιµος παρά αρεστός.

1Η αναδιάρθρωση της οικονοµικής πολιτικής συντελείται ήδη, αλλά δεν έχει κριθεί. Η πρώτη περίοδος της «Ελλάδας του Μνηµονίου» έληξε µε τη σχεδόν ταυτόχρονη επέλευση δύο γεγονότων: την αποκάλυψη από τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ενωσης ότι το αρχικό έλλειµµα ήταν ακόµα µεγαλύτερο από όσο υπολογιζόταν και τη συζήτηση από τις ελληνικές αρχές περί παράτασης της περιόδου αποπληρωµής του µεγάλου δανείου από την τρόικα. Εγινε πια αντιληπτό ότι από την τυφλή προσήλωση στο Μνηµόνιο πρέπει να περάσουµε στη φάση πολιτικότερης διαπραγµάτευσης των όρων του. Οι πρώτες διορθωτικές κινήσεις περιλαµβάνουν ασφαλώς συµφωνηµένη διευκόλυνση στην αποπληρωµή του δανείου, διαφορετική κατανοµή των βαρών και µεγαλύτερη έφεση στην ανάπτυξη. Η υλοποίηση ωστόσο αυτών των τριών κρίσιµων στόχων είναι ακόµα µετέωρη, ιδίως του τρίτου. Λείπει γενικώς ένα σχέδιο για την ανάπτυξη (που δεν ταυτίζεται µε την απλή µεγέθυνση), αλλά και ένα σχέδιο (µε ποιοτικά χαρακτηριστικά) για κάθε επιµέρους τµήµα της. Τη δυστοκία στοχοθέτησης και επιλογών αναδεικνύουν εύγλωττα η ιλαροτραγωδία του ασερβίριστου αστακού αλλά και η πολλοστή επανάληψη των παλαιών περί πράσινης ανάπτυξης γενικοτήτων.

2Το πολιτικό σκηνικό αλλάζει µε τρόπο απρόβλεπτο. Οι τρεις µεγάλες εξελίξεις ενόψει των επερχόµενων τοπικών εκλογών είναι: α) η µείωση της διαφοράς µεταξύ των δύο µεγάλων κοµµάτων, µε παράλληλη πτώση των ποσοστών και των δύο τους και διαρκή αύξηση των προσωρινά αναποφάσιστων ή και οριστικά απεχόντων, β) η αλλαγή στόχου της κυβερνητικής πλειοψηφίας, που από έναν σχεδόν απόλυτο θρίαµβο σε περιφερειακό επίπεδο, πλέον έχει σιγουριά ή καθαρό προβάδισµα σε τρεις ή τέσσερις περιφέρειες, γ) η επιτυχής µετατροπή, από σύσσωµη την αντιπολίτευση, των εκλογών από αναµέτρηση για την Τοπική Αυτοδιοίκηση σε «δηµοψήφισµα» υπέρ ή κατά του Μνηµονίου – κατ’ επέκταση και της κυβερνητικής πολιτικής. Η κυβέρνηση έπεσε σε δύο παγίδες: «κοµµατικοποίησε» στο έπακρο τις εκλογές (αδιαφανής από τα «όργανα» επιλογή των υποψηφίων, αφαίρεση της δυνατότητας υποψηφίων να επιλέξουν οι ίδιοι τους συνεργάτες τους) και έβαλε τον πήχυ του αποτελέσµατος πολύ ψηλά, µετατρέποντας τις εκλογές σε αναµέτρηση της «Ελλάδας των µεγάλων αλλαγών µε την Ελλάδα της παρακµής».

3Η κοινωνία πλησιάζει σε ένα υπόγειο όριο. Η ψυχική αµηχανία γίνεται δυσφορία και ο ωχαδερφισµός φλερτάρει µε τη θεσµική ανυπακοή. Αλάθητα σηµάδια: οι συναλλαγµατικές, στη µεγάλη τους πλειονότητα, µένουν χωρίς αντίκρυσµα· περίπου ένας στους τρεις λογαριασµούς της ΔΕΗ µένει απλήρωτος· το «κίνηµα των αποδείξεων» λαχάνιασε, ενώ πληθαίνουν οι «διακανονισµοί» για µη πληρωµή του ΦΠΑ και µη παροχή απόδειξης· γεννιούνται αυθόρµητα κινήµατα συνεννόησης των πολιτών, όπως το πέρασµα το εισιτηρίου του Μετρό από χέρι σε χέρι· όλο και περισσότερες επαγγελµατικές τάξεις και σύλλογοι (έµποροι αυτοκινήτων, ιδιωτικές επιχειρηµατικές ενώσεις, κατασκευαστές, ναυτιλιακοί και τουριστικοί παράγοντες) ζητούν αναβολές, επιµηκύνσεις, εξαιρέσεις στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους· τα τασάκια ξαναβγήκαν πάνω στα τραπέζια εστιατορίων και καφενείων, παρά το απαγορευτικό νοµοθετικό πλαίσιο και τις κυβερνητικές «διαβεβαιώσεις» περί τήρησής του. Είναι αλήθεια ότι το ίδιο το κράτος έχει δώσει το παράδειγµα µε την «περαίωση» ή τις συνεχείς «διαρροές» (τις οποίες ακολουθούν αντίστοιχης αξιοπιστίας «διαψεύσεις») περί «αναπροσαρµογής» των εκ του Μνηµονίου µέτρων. Αναγκαιότητα πολιτικής στροφής, τοπικές αλλά µε εθνικό διακύβευµα εκλογές, κοινωνική αναταραχή: ο συνδυασµός είναι δυνάµει εκρηκτικός. Η κυβέρνηση έχει άραγε συναίσθηση της στιγµής και τόλµη ώστε να την κάνει εφαλτήριο και όχι σηµείο µη επιστροφής;

ΕΚΡΗΚΤΙΚΟΣ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟΣ

Αναγκαιότητα πολιτικής στροφής, τοπικές αλλά µε εθνικό διακύβευµα εκλογές, κοινωνική αναταραχή: ο συνδυασµός είναι δυνάµει εκρηκτικός

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι συνταγµατολόγος, πρώην ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ