«Η δηµοκρατία αρχίζει από την προσωπική µας ζωή»

«Οι Ελληνες είµαστε στο βάθος φασίστες. Μόνο µε αυτοκριτική και παιδεία διορθώνεται αυτό» είπε ο διεθνής σκηνοθέτης στο Μasteclass που έδωσε στην Αθήνα για το σινεµά και την κοινωνία
Ενώ το πλήθος κρεµόταν από τα χείλη του µετρ της γαλλικής αλλά και της αµερικανικής οθόνης µε το όνοµα Costas Gavras, πιτσιρικάς τον ρωτάει διακριτικά: «Τι θα συµβουλεύατε έναν νέο σκηνοθέτη;». Και ο Κώστας Γαβράς: «Γιατί το κάνει; Για το όνοµα και τη δηµοσιότητα; Για τα λεφτά; Μόνο πάθος. Ολα τ’ άλλα είναι περιττά»!

Και συµπλήρωσε σαρωτικά αλλά διαρκώς χαµηλόφωνα και σεµνά: «Αφθονο πάθος, άφθονη αφοσίωση, πολλή, µα πάρα πολλή δουλειά αλλά και πολλές αποτυχίες και απογοητεύσεις. Αυτό συνιστούσσε και ο Ζαν Κοκτό» (Ζαν Μορίς Κλεµέντ Κοκτό, 1889-1963, γάλλος ποιητής, µυθιστοριογράφος, µάνατζερ του µποξ, θεατρικός συγγραφέας, σκηνοθέτης). Τίγκα το Cafe στον πέµπτο όροφο του Ρublic, µε θέα τη Βουλή, Παρασκευή από εννιά µέχρι έντεκα το βράδυ. Για το Μasterclass του Κώστα Γαβρά, την κορυφαία στιγµή του 2ου Ρublic Digital Festival στο οποίο διαγωνίζονται εκατοντάδες τρίλεπτα ώς πεντάλεπτα φιλµάκια.

Ο Costas (έτσι τον φωνάζουν µε τον τόνο στη λήγουσα οι Γάλλοι) είναι σήµερα 77 αλλά δεν του φαίνεται (φανταστείτε νεαρά των εικοσιφεύγα ψιθύρισε «και πολύ σέξι ο τύπος») απάντησε και µίλησε για όλα:

Ψηφιακή άνθηση: «Ολα αλλάζουν στο σινεµά. Απείρως χαµηλότερο κόστος, διαφορετική αισθητική, αλλαγή στα χρώµατα, πιο άνετα νυχτερινά γυρίσµατα. Τώρα οι νέοι µαθαίνουν στο σπίτι τους την Ιστορία του Κινηµατογράφου. Εµείς, τη µάθαµε βλέποντας κλασικές ταινίες στη Σινεµατέκ (εννοεί τη θρυλική γαλλική ταινιοθήκη του Ανρί Λανγκλουά που όταν η κυβέρνηση του Ντε Γκωλ τον έδιωξε, άναψε η σπίθα για τον Μάη του ‘68), όµως το digital ύστερα από δέκα χρόνια “σβήνει”, χάνεται. Πρέπει να το µεταγράψεις σε νέο DVD».

Οικονοµική κρίση: «Εχουµε όλο λιγότερα λεφτά στην Παιδεία και τον Πολιτισµό. Ζούµε στην εποχή του φασισµού των τραπεζών και των µεγάλων χρηµατοπιστωτικών µονάδων. Αυτοί φέρνουν την κρίση και στη συνέχεια, όταν χρεοκοπούν τα κράτη, ξανά τα επιδοτούν».

Ελληνικός κινηµατογράφος: «Πρώτα ο τότε υπουργός Μ. Λιάπης µε πήρε τηλέφωνο και µου ζήτησε να συµµετάσχω σε µια επιτροπή παρέα µε τον Δοξιάδη και τον Μπουλµέτη, ώστε να αλλάξουµε τον νόµο. Από τη Γαλλία και τη Σουηδία προσκάλεσα τους προέδρους των αντίστοιχων κέντρων κινηµατογράφου. Οι άνθρωποι έµειναν εµβρόντητοι µε όσα άκουγαν. Το µεγαλύτερο κοµµάτι των κρατικών επιχορηγήσεων δεν πήγαινε στην παραγωγή. Τελικά, ολοκληρώσαµε την πρόταση αλλά δεν έγινε τίποτα. Προφανώς την έβαλαν στο συρτάρι. Το ίδιο και µε τον επόµενο υπουργό Αντώνη Σαµαρά. Το ίδιο και µε τον Παύλο Γερουλάνο. Ευτυχώς µαθαίνω ότι σκέφτεται να την προωθήσει στη Βουλή. Κοιτάξτε: δουλειά των σωµατείων δεν είναι να διοικούν, αλλά να ελέγχουν την κρατική πολιτική».

Καθηµερινός φασισµός: «Να το οµολογήσουµε εµείς οι Ελληνες. Λίγο ως πολύ όλοι είµαστε στο βάθος φασίστες. Μόνο µε την αυτοκριτική και την παιδεία διορθώνεται αυτό. Στη Γαλλία η Παιδεία διαµορφώνει τα παιδιά εντελώς διαφορετικά. Μαθαίνουν από το Δηµοτικό να ακούν τον συνοµιλητή τους, να αµφισβητούν και να επιχειρηµατολογούν. Ηδηµοκρατία αρχίζει από την προσωπική ζωή µας».

Αρχαία τραγωδία: «Φυσικά οι ταινίες µου είναι πολιτικές. Ολες οι ταινίες είναι πολιτικές. Ακόµα και αυτές που τάχα µου περιφρονούν την πολιτική. Από την αρχαία τραγωδία και τον Σαίξπηρ άρχισαν όλα. Δηλαδή ο «Οιδίποδας» τι είναι; Θρίλερ µε πολιτικό περιεχόµενο. Το θρίλερ βασικό συστατικό στην αφήγηση. Τι θα γίνει, πώς θα γίνει, ποιος ο ένοχος. Η πολιτική είναι το περιεχόµενο. Το θρίλερ είναι το όχηµα. Ο σκηνοθέτης ο πιλότος. Μερικές φορές το απογειώνεις, κάποιες το προσγειώνεις ανώµαλα και το γκρεµίζεις. Η αποτυχία είναι το ρίσκο και µέρος της καθηµερινής, επίπονης αφοσίωσης»!

Χόλιγουντ: «Μετά την τριλογία µου («Ζ» – «Οµολογία» – «Κατάσταση πολιορκίας») και δύο άλλες, µου προτείνουν τον «Αγνοούµενο». Διορθώνω το σενάριο και ζητάω τρεις όρους. Γιατί αν στην Αµερική υπογράψεις τυφλά το συµβόλαιο σε δένουν χειροπόδαρα. Μπορεί να σε πληρώνουν αδρά, ταυτόχρονα όµως σε αναγκάζουν να αλλάζεις σκηνές και µοντάζ. Ο πρώτος όρος ήταν να έχω εγώ το τελικό µοντάζ. Ο δεύτερος να κάνω το post production (τελική επεξεργασία) στο Παρίσι. Και ο τρίτος, ο Τζακ Λέµον.

Οταν στην Universal άκουσαν το όνοµά του σηκώθηκαν οι τρίχες της κεφαλής τους. «Μα είναι κωµικός». «Ακριβώς γι’ αυτό», τους είπα. Γιατί οι καλοί κωµικοί διαθέτουν καλύτερη αίσθηση των ρυθµών».

«Οταν έρχοµαι στην Ελλάδα και βλέπω τυχαία ένα σίριαλ τραβάω τα µαλλιά µου.
Οι ίδιοι ηθοποιοί στο θέατρο και σε µερικές ταινίες είναι καταπληκτικοί»

Το «Ζ» και η Αλγερία

«Ο αδελφός µου ο Απόστολος, από την Αθήνα, µου έστειλε το βιβλίο του Βασιλικού που όταν το διάβασα ενθουσιάστηκα. Οµως οι παραγωγοί δεν συµφωνούσαν. Μα, µου έλεγαν, δεν υπάρχει κεντρικός δραµατικός ήρωας. Και τώρα ποιος ενδιαφέρεται για µια πολιτική ταινία. Ο Ζακ Περέν (ένας από τους πρωταγωνιστές που παίζει τον ρόλο του ρεπόρτερ που σκαλίζει τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαµπράκη, και τώρα είναι παραγωγός) καταφέρνει να συνάψει συνεργασία µε την κυβέρνηση της Αλγερίας. Ετσι µεταφέραµε τη Θεσσαλονίκη στην Αλγερία. Η επιτυχία ήταν ανέλπιστη. Κάθε εβδοµάδα περισσότεροι θεατές. Τελικά κερδίζουµε το Οσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας και µοντάζ. Οµως το Οσκαρ καλύτερης ταινίας, για τους Αµερικανούς, το παίρνουν οι παραγωγοί. Αλλη τρέλα. Τώρα το αγαλµατίδιο το έχει στο τζάκι του ένας πρώην υπάλληλος εκείνης της κυβέρνησης της Αλγερίας»!