Οι ανθρωπίδες έτρωγαν με… μαχαίρι και πιρούνι

Μόλις κάποιο αρπακτικό εγκατέλειπε μισοφαγωμένο το θήραμά του, μια ομάδα ανθρωπιδών ξεπρόβαλλε από τις πυκνές συστάδες των δένδρων. Στα χέρια τους κρατούσαν μυτερές πέτρες και με επιδέξιες κινήσεις τεμάχιζαν το κρέας για να τραφούν. Ηταν 3,4 εκατ. χρόνια πριν από σήμερα.

Οι παλαιοντολόγοι που διενεργούσαν ερευνητικές εκσκαφές πριν από ένα χρόνο στην Αιθιοπία, έμειναν έκπληκτοι από τα ευρήματά τους. Εκεί, σε μια κοιλάδα στην Ντικίτα ανακάλυψαν απολιθωμένα οστά ζώων, τα οποία όμως έφεραν μερικές «ύποπτες» κακώσεις. Οταν τα εξέτασαν στο μικροσκόπιο διαπίστωσαν ότι οι κακώσεις αυτές προέρχονταν από λίθινα αντικείμενα. Τι είχε συμβεί; Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, οι μακρινοί συγγενείς του ανθρώπου που κατά πάσα πιθανότητα ανήκαν στο είδος Αustralopithecus afarensis, χρησιμοποιούσαν λίθινα εργαλεία για να τεμαχίζουν την τροφή τους αποκολλώντας την από το σώμα νεκρών ζώων. Η ανακάλυψη αυτή ανέτρεψε όσα πίστευαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες για την περίοδο κατά την οποία οι πρόγονοι του ανθρώπου άρχισαν να χρησιμοποιούν λίθινα εργαλεία. Πίστευαν ότι αυτό συνέβη περίπου 2,5 εκατ. χρόνια πριν από σήμερα, αποδείχθηκε όμως ότι έκαναν λάθος.

Ο Σάνον Μακ Φέρον που είναι αρχαιολόγος στο Ινστιτούτο Εξελικτικής Ανθρωπολογίας του Μαξ Πλανκ στη Γερμανία ανέφερε στην επιστημονική επιθεώρηση «Νature» ότι οι ανθρωπίδες που ζούσαν σε εκείνη την περιοχή της Αφρικής, «χρησιμοποιούσαν λίθινα εργαλεία για να τεμαχίζουν το κρέας 800.000 χρόνια νωρίτερα από ό,τι πιστεύαμε».

Ο Μακ Φέρον και οι συνεργάτες του ανακάλυψαν τα απολιθωμένα οστά ζώων που έφεραν τα σημάδια από τα χτυπήματα των εργαλείων σε μια περιοχή κοντά στο σημείο όπου παλαιότερα είχε ανακαλυφθεί ο σκελετός ενός ανθρωποειδούς ηλικίας 3,3 εκατ. ετών. Η ανακάλυψη είχε γίνει απο τον παλαιοντολόγο Ζερσενάι Αλεμσέγκεντ της Ακαδημίας Επιστημών της Καλιφόρνιας.

Στην Ντικίτα τα απολιθωμένα οστά που βρέθηκαν ήταν ένα πλευρό ζώου με μέγεθος αγελάδας και το μηριαίο οστό μιας αντιλόπης με μέγεθος αίγας. Για να εξακριβώσουν οι ειδικοί από τι είχαν υποστεί κακώσεις τα οστά, τα υπέβαλαν σε χημικό έλεγχο και σε μικροσκοπική εξέταση. Απο τον χημικό έλεγχο προέκυψε ότι οι ζημιές είχαν προκληθεί προτού τα οστά απολιθωθούν, ενώ ο μικροσκοπικός έλεγχος έδειξε ότι οι κακώσεις ήταν αποτέλεσμα τεμαχισμού.

«Τα αποτελέσματα των ελέγχων ήταν πολύ ξεκάθαρα. Ορισμένες αυλακώσεις στα οστά είχαν σχήμα V, που είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα των σημαδιών που αφήνει ένα αιχμηρό εργαλείο. Επιπλέον υπήρχαν σημάδια που δείχνουν ότι τα οστά είχαν ξυστεί και άλλα που είχαν σπάσει με αμβλεία πέτρα για να φανεί ο μυελός» ανέφερε ο δρ Μακ Φέρον.

Στη συνέχεια οι ειδικοί χρονολόγησαν τα οστά και τη στρωματογραφία της περιοχής με ραδιοϊσοτοπικές μελέτες, στις οποίες συνυπολόγισαν και την αντιστροφή των μαγνητικών πεδίων της Γης που συμβαίνει ανά τακτά διαστήματα. Ετσι, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ηλικία τους είναι μεταξύ 3,42 εκατ. ετών πριν από σήμερα μέχρι 3,24 εκατ. ετών πριν από σήμερα. «Η διαφορά ανάμεσα σε αυτές τις δύο περιόδους ελάχιστη αξία έχει», λέει ο δρ Πολ Ρεν που είναι διευθυντής του Κέντρου Γεωχρονολόγησης στο Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ στην Καλιφόρνια. «Συναρπαστικό είναι το γεγονός ότι τα οστά έχουν ηλικία μεγαλύτερη από 3 εκατ. χρόνια και πως οι αυλακώσεις σε αυτά προκλήθηκαν από εργαλεία».

Για τους επιστήμονες, η ανακάλυψη αυτή αποτελεί σημαντικό κλειδί για την κατανόηση της εξέλιξης του ανθρωπίνου είδους. Απεικονίζει με παραστατικό τρόπο ότι εκείνη την αρχέγονη εποχή οι ανθρωπίδες αναζητούσαν κρέας μακριά απο την ασφάλεια των δασών, σε πεδιάδες και οροπέδια όπου ζούσαν σαρκοφάγα ζώα.

Υπολείμματα. Οι ανθρωπίδες δεν σκότωναν οι ίδιοι τα θύματά τους, αλλά μάλλον αρκούνταν στα υπολείμματα που εγκατέλειπαν άλλα ζώα κυνηγοί. Αυτή η αναζήτηση κρέατος αποτελεί, για τους ειδικούς, σημαντικό βήμα στην εξέλιξη του ανθρώπου και έγινε νωρίτερα από ό,τι πίστευαν. Μέχρι σήμερα είχαν συνδέσει τη χρήση εργαλείων με την εμφάνιση του είδους Ηomo, πριν από 2,5 εκατ. χρόνια. Παρακλάδι του είδους αυτού είμαστε και εμείς, ο σύγχρονος άνθρωπος.


Εψαχναν για πέτρες με το κατάλληλο σχήμα

Το γεγονός ότι οι αρχέγονοι πρόγονοι του ανθρώπου χρησιμοποιούσαν εργαλεία για να τεμαχίζουν την τροφή τους δεν σημαίνει κατ΄ ανάγκην ότι ήξεραν και πώς να τα φτιάχνουν. Το πιο πιθανό είναι ότι έψαχναν να βρουν πέτρες με το κατάλληλο σχήμα που να εξυπηρετούν τον σκοπό τους. Για να το πετύχουν αυτό χρειαζόταν να διασχίζουν αποστάσεις μεγαλύτερες από έξι χιλιόμετρα, διότι τόσο μακριά υπήρχαν τα κατάλληλα πετρώματα. Ο Πολ Ρεν από το Ινστιτούτο Γεωχρονολόγησης του Μπέρκλεϊ τονίζει ότι τα πιο παλιά εργαλεία που έχουν βρει έως σήμερα οι επιστήμονες, και τα οποία χρονολογούνται 2,5 εκατομμύρια χρόνια πριν από σήμερα, είναι ιδιαίτερα καλοφτιαγμένα. Το γεγονός αυτό κάνει τους ειδικούς να αναρωτιούνται αν οι ανθρωπίδες εκείνη την περίοδο κατάφεραν να φτιάξουν περίτεχνα εργαλεία ή μήπως τελειοποίησαν άλλα εργαλεία, λιγότερο καλοφτιαγμένα, τα οποία είχαν αρχίσει να φτιάχνουν ακόμη παλιότερα οι δικοί τους πρόγονοι.