Dear Εconomist…

Απαντήσεις στα διλήμματα των αναγνωστών με τα εργαλεία της οικονομικής επιστήμης Η διαδρομή που ακολουθώ καθημερινά απαιτεί να αλλάζω τρένο στον σταθμό της Βομβάης, στον οποίο συνήθως γίνεται χαμός από κόσμο.

Μια ημέρα βιαζόμουν πολύ και μπήκα στην πρώτη θέση χωρίς εισιτήριο. Μπήκε ελεγκτής, στον οποίο παραδέχθηκα ότι δεν έχω εισιτήριο και πλήρωσα πρόστιμο 258 ρουπίες (4,40 ευρώ)βαρβάτο, αν σκεφτεί κανείς ότι το εισιτήριο κοστίζει 8 ρουπίες. Πάντα μου άρεσε να παίρνω ρίσκο- είμαι φοιτητής Οικονομικών- και τώρα δεν φοβάμαι, ούτε τον ελεγκτή ούτε το πρόστιμο. Αποφάσισα να μην αγοράζω εισιτήριο για 15 ημέρες. Οταν τελειώσουν, θα έχω κάνει διαδρομές που κοστίζουν 258 ρουπίες, δηλαδή όσα πλήρωσα. Να συνεχίσω να ταξιδεύω έτσι; Το πρόστιμο λειτουργεί ως μέσο αποτροπής της παραβατικής συμπεριφοράς;

Ελά Μπόντας Αγαπητέ Ελά, Κατευθύνεσαι από το πνεύμα του Γκάρι Μπέκερ, ο οποίος κέρδισε Βραβείο Νομπέλ για την εφαρμογή της οικονομικής σκέψης σε ερωτήσεις που δεν σχετίζονται με οικονομικά ζητήματα. Μια από τις στιγμές της έμπνευσής του ήταν όταν είχε αργήσει στην εξέταση ενός διδακτορικού φοιτητή. Ο Μπέκερ συνειδητοποίησε πως θα κέρδιζε χρόνο αν παρκάριζε παράνομα, υπολόγισε γρήγορα τις πιθανότητες και τις επιπτώσεις τού να τον πιάσουν, και το τόλμησε.

Το πρώτο πράγμα που ζήτησε από τον φοιτητή ήταν να του σχεδιάσει μια θεωρία του λογικού εγκλήματος και της τιμωρίας. Ο φοιτητής πέρασε και ο Μπέκερ δεν πήρε κλήση.

Του είχα πάρει μια συνέντευξη πριν από δύο χρόνια και το πρώτο πράγμα που έκανε ήταν να παρκάρει σε μια θέση όπου επιτρεπόταν το παρκάρισμα για 15 λεπτά καθ΄ όλη τη διάρκεια του δίωρου γεύματός μας. Ασχέτως ηθικής, η δική σου πράξη φαίνεται λογική. Γλιτώνεις χρόνο στις ουρές και σε προσέχουν οι ελεγκτές. Γλιτώνεις χρήματα και το πότε θα χρειαστεί να πληρώσεις πρόστιμο φαίνεται να μη σε απασχολεί. Θα γίνεις καλός οικονομολόγος. Καλός πολίτης, δεν ξέρω…

Τιμ Χάρφορντ From the Financial Τimes © Τhe Financial Τimes Limited 2010. Αll Rights Reserved