[ 20 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ] Τα µουσεία πρέπει να πάρουν σοβαρά την υπόθεση της επικοινωνίας

Τα ελληνικά µουσεία θα µπορούσαν να βελτιώσουν την προβολή και τη σχέση τους µε το «τεχνολογικά εκπαιδευµένο» κοινό χρησιµοποιώντας βασικές πρακτικές της πολιτικής επικοινωνίας, λέει ο επίκουρος καθηγητής στο Τµήµα Πολιτισµικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας του Πανεπιστηµίου Αιγαίου, Φιλήµων Μπαντιµαρούδης.

1 Ποια είναι η ταυτότητα της ελληνικής πολιτιστικής αγοράς;

Τη διέπουν τρεις γενικές αρχές: η εξάρτησή της από τις επιδοτήσεις, η συµβιωτική σχέση της µε τη βιοµηχανία του τουρισµού και η ξεχωριστή σχέση κάθε οργανισµού µε τα ψηφιακά µέσα.

2 Ποια είναι τα καλύτερα πολιτιστικά προϊόντα µας;

Η Ελλάδα και η Ιταλία διαθέτουν τα περισσότερα πολιτιστικά αποθέµατα της Ευρώπης: καταπληκτικό φυσικό περιβάλλον και Ιστορία τριών και πλέον χιλιάδων ετών. Το πολιτιστικό µας προϊόν ξεφεύγει από τα όρια του µουσείου και είναι ένας συνδυασµός περιβάλλοντος, κουλτούρας και πολιτιστικής κληρονοµιάς.

3 Είµαστε ανταγωνιστικοί σε σχέση µε το εξωτερικό;

Οχι. Αν εξαιρέσουµε µεµονωµένους πολιτιστικούς οργανισµούς, δεν µπορούµε να ανταγωνιστούµε τα µεγάλα διεθνή µουσεία.

4 Η επισκεψιµότητα τουριστών µειώνεται µετά το καλοκαίρι. Πώς διαµορφώνεται η προβολή στους Ελληνες κατά τη διάρκεια του χρόνου;

Δυστυχώς, πολλοί οργανισµοί βασίζονται µόνο στον εποχικό τουρισµό. Δεν παίρνουν επιπλέον πρωτοβουλίες διατήρησης της επισκεψιµότητάς τους µε περιοδικές εκθέσεις.

5 Ποια µουσεία διαθέτουν την ισχυρότερη πολιτιστική επικοινωνία;

Το Νέο Μουσείο Ακρόπολης κρατά τα σκήπτρα στον τοµέα της προβολής. Σηµαντικές προσπάθειες έχουν καταβάλει το Μουσείο Μπενάκη, η Εθνική Πινακοθήκη και το Ιδρυµα Μείζονος Ελληνισµού.

6 Ποια µέσα πολιτιστικής επικοινωνίας είναι αποτελεσµατικότερα;

Τα ποιοτικά εκπαιδευτικά προγράµµατα. Προετοιµάζουν τους µαθητές για µια διαχρονική σχέση µε τα µουσεία. Συνεπώς, τα τελευταία πρέπει να συνεργάζονται στενά µε τους εκπαιδευτικούς.

7 Πού υστερούµε;
Στις δηµόσιες σχέσεις. Σε πρόσφατη έρευνα διαπιστώσαµε ότι πολλά µουσεία δεν τις θεωρούν προτεραιότητά τους. Γι’ αυτό και βλέπουµε πολλές αποσπασµατικές – και εν γένει ερασιτεχνικές – δράσεις επικοινωνίας.

8 Ποια ήταν τα κυριότερα ευρήµατα της έρευνάς σας;

Είδαµε πως η ιεραρχηµένη ποσοτικά κάλυψη των µουσείων από τα ΜΜΕ συσχετίζεται µε µια ιεραρχηµένη ποσοτικά επισκεψιµότητα. Σε αυτό λάβαµε, επίσης, υπόψη παράγοντες όπως η τοποθεσία, το µέγεθος, ο τύπος του µουσείου και η εποχικότητα των επισκεπτών του.

9 Ποια τα συµπεράσµατα;
Τα µουσεία δεν θα πρέπει να βασίζονται στις µόνιµες συλλογές τους. Οι πολιτιστικές εκδηλώσεις, αντιθέτως, ανανεώνουν σηµαντικά το πολιτιστικό τους προϊόν.

10 Μεγαλύτερη προβολή στα ΜΜΕ ίσον µεγαλύτερη επισκεψιµότητα;

Η προβολή συµβάλλει µεν στην προσέλκυση νέων επισκεπτών, όχι όµως στη διατήρηση υψηλής επισκεψιµότητας.

11 Πόσο επηρεάζουν τα ΜΜΕ τη διαµόρφωση της κοινής γνώµης;

Πολύ. Η θετική κάλυψη συνεπάγεται µακροπρόθεσµα περισσότερο αναγνωρίσιµη ταυτότητα (brand).

12 Πόσα µουσεία χρησιµοποιούν κρατικά κονδύλια για δράσεις προβολής;

Τα περισσότερα βασίζονται στον κρατικό προϋπολογισµό και τις επιδοτήσεις. Οι ιδιωτικές χορηγίες παίζουν υποδεέστερο ρόλο στην Ελλάδα.

13 Επηρεάζει η κρίση την προβολή;

Σε περιόδους οικονοµικών κρίσεων οι πρώτες κρατικές περικοπές γίνονται στον πολιτισµό. Η εξάρτηση από τις επιδοτήσεις καθιστά τους οργανισµούς εξαιρετικά ευάλωτους, συµπεριλαµβανοµένων και των δράσεων προβολής τους.

14 Τι είναι η θεωρία της θεµατοποίησης ή θεµατολογίας (agenda setting theory);

Η θεωρία εξελίχθηκε στις ΗΠΑ από τους Μaxwell ΜcCombs και Donald Shaw το 1970. Εχει εφαρµογές στην πολιτική επικοινωνία, όπου µεταξύ άλλων εξετάζεται αν η ποσοτική ιεράρχηση της κάλυψης ενός πολιτικού προσώπου συσχετίζεται µε αντίστοιχη ιεραρχηµένη αναγνώριση από την κοινή γνώµη.

15 Ωφελεί την προβολή των µουσείων;

Πρόσφατα προσπαθήσαµε να την εφαρµόσουµε στους πολιτιστικούς οργανισµούς. Αν πράγµατι υπάρχει τέτοιος συσχετισµός, είναι προφανές ότι προκύπτουν πολλαπλά χρήσιµα συµπεράσµατα.

16 Πόσο διαδεδοµένη είναι η χρήση των λεγόµενων Νέων Μέσων στην πολιτιστική επικοινωνία;

Στην Ελλάδα όλα γίνονται µε αργότερους ρυθµούς και περισσότερο ερασιτεχνισµό, αλλά η χρήση τους αυξάνεται κατακόρυφα. Ωστόσο, δεν είναι το ίδιο πράγµα το να διαθέτει ένας οργανισµός µια απλή ιστοσελίδα και το να έχει εξελίξει µια χρήσιµη και φιλική προς τον χρήστη εφαρµογή µε µεγάλη επισκεψιµότητα.

17 Σε ποιο κοινό απευθύνονται τα Νέα Μέσα;

Στο νεανικό, αν και αυτό αλλάζει γρήγορα.

18 Εχουν αλλάξει την παραδοσιακή σχέση µουσείου -επισκέπτη;

Οχι. Τα περισσότερα ελληνικά µουσεία δεν έχουν αναπτύξει ποιοτικές ψηφιακές εφαρµογές που θα ανέτρεπαν τέτοιες «παραδοσιακές» σχέσεις. Ωστόσο, κάποιοι οργανισµοί καταγράφουν σηµαντικές προόδους.

19 Τι περιµένουν οι νέοι από τα µουσεία;

Σύµφωνα µε το Council for Μuseums, Αrchives and Libraries, τα παιδιά θέλουν η µουσειακή εµπειρία να περιλαµβάνει διαδραστικά παιχνίδια, πρόσβαση στο Διαδίκτυο και επαφή µε τα εκθέµατα.

20 Η συµβουλή σας στους υπεύθυνους επικοινωνίας των µουσείων;

Να παίρνουν σοβαρά την υπόθεση της επικοινωνίας, αποβάλλοντας κάθε υπαλληλική και γραφειοκρατική νοοτροπία.