Συνέντευξη

«Η Σπιναλόγκα είναι ζωή»
Του Χρήστου Ν.Ε. Ιερείδη

Θεωρείται µίασµα.
Εγινε µπεστ σέλερ – «Το νησί» – και έδωσε αφορµή για τηλεοπτική σειρά, που φαίνεται ότι τολµά να αγγίξει ένα θέµα ταµπού:
τη ζωή των λεπρών
Ο αγώνας των λεπρών της Σπιναλόγκας για επιβίωση και καλύτερες συνθήκες ζωής εµπλέκεται µε τον αγώνα των κατοίκων της Πλάκας Αγίου Νικολάου ενάντια στο κοινωνικό στίγµα που άφηνε η αρρώστια όταν χτυπούσε το µέλος κάποιας οικογένειας. Αυτό το κοινό µέτωπο µέσα από τις ιστορίες ανθρώπων υπόσχεται να παρουσιάσει ανάγλυφα η οµότιτλη τηλεοπτική διασκευή που υπογράφει η Μιρέλλα Παπαοικονόµου για το Μega.

Τον τελευταίο χρόνο είχε εγκατασταθεί σχεδόν µόνιµα στην Πλάκα, στον Κόλπο Μιραµπέλλου, ένα χωριό κοντά στα πολλών αστέρων κοσµοπολίτικα ξενοδοχειακά συγκροτήµατα που συνθέτουν ένα σκηνικό σε άσπρο-µαύρο σε σχέση µε την αντικρινή, έρηµη πια, Σπιναλόγκα. Ηθελε να µάθει, να ακούσει, να ζήσει, να γίνει ένα µε τους κατοίκους, να τους νιώσει και να «µεταφερθεί» 70 χρόνια πίσω, για να διηγηθεί – βασιζόµενη στο µπεστ σέλερ της βρετανίδας Βικτόριας Χίσλοπ – τη ζωή των «κοµµένων» στην άνυδρη βραχονησίδα.

Δίνει άνεση κινήσεων, σε µια δηµιουργό όπως εσείς, η τηλεοπτική µεταφορά ενός βιβλίου µπεστ σέλερ;

Είχα ένα πλούσιο υλικό να επεξεργαστώ δραµατουργικά και την ελευθερία να το εµπλουτίσω µε νέους ήρωες και τις ιστορίες τους. Με τη Βικτόρια συνεργάστηκα από την αρχή. Ηταν παρούσα στο κάστινγκ, διάβαζε τα σενάριά µου ένα ένα και τώρα έρχεται πολύ συχνά στην Κρήτη για να παρακολουθήσει τα γυρίσµατα. Η συµβολή της ήταν πολύ µεγάλη. Κουβεντιάσαµε τους χαρακτήρες των ηρώων της, µου µετέφερε τη σκέψη της και τι την ενέπνευσε για να γράψει αυτό το βιβλίο, τι τη συγκίνησε και τι πραγµατικά ήθελε να πει αφηγούµενη αυτή την ιστορία. Τι µήνυµα ήθελε να περάσει.

Τι προβλήµατα δηµιουργεί;
Το γεγονός ότι «Το νησί» είναι µπεστ σέλερ δεν θα το έλεγα «πρόβληµα». Βάλαµε όµως ένα στοίχηµα: η τηλεοπτική µεταφορά του να ξεπεράσει τις προσδοκίες του αναγνώστη. Παγκοσµίως η µεταφορά µυθιστορηµάτων µπεστ σέλερ στο σινεµά ή στην τηλεόραση, τις περισσότερες φορές απογοήτευσε. Είµαστε όµως αισιόδοξοι πως θα κερδίσουµε το στοίχηµα.

Η Μιρέλλα Παπαοικονόµου, κατά την προσφιλή της πρακτική, εργάστηκε σαν ρεπόρτερ προτού αρχίσει να γράφει. Διάβασε, ρώτησε, απευθύνθηκε σε ειδικούς να την κατατοπίσουν, να µην είναι τίποτα τυχαίο και ανακριβές.

Ολα να είναι αληθινά και τεκµηριωµένα.

Η επιτόπια έρευνα ποια κοµµάτια στο παζλ της ιστορίας του βιβλίου συµπλήρωσε;

Εστιάστηκε κυρίως στον τρόπο µε τον οποίο οι γιατροί χορηγού- σαν τα φάρµα κα για τη θεραπεία των χανσενικών και στις παρενέργειές τους έως τη στιγµή της πολυπόθητης ίασης. Αναζητήσαµε, επίσης, πληροφορίες για τα ήθη και τα έθιµα των ανθρώπων που έζησαν την εποχή κατά την οποία διαδραµατίζονται οι ιστορίες, αλλά και για τον πόλεµο και τις συνέπειές του. Για τη ζωή των κατοίκων στη Σπιναλόγκα συµβουλευτήκαµε την ανέκδοτη µέχρι σήµερα συγκλονιστική βιογραφία του Ρεµουντάκη, όπως και τις αφηγήσεις ανθρώπων που εργάστηκαν στο νησί ή είχαν κάποιο µέλος της οικογένειάς τους έγκλειστο. Η κ. Μαρία, για παράδειγµα, µεγάλη πια σε ηλικία – προσκεκληµένη στην εκποµπή «Πρωταγωνιστές» – έλεγε πως το σπίτι όπου κατοικεί και τις δύο ταβέρνες που έχει στην Πλάκα, τα οφείλει στη µητέρα της που µε κίνδυνο της ζωής της εργαζόταν ως νοσοκόµα στους χανσενικούς, για να ζήσει τα παιδιά της τα οποία µεγάλωνε ο πατέρας τους στην Πλάκα. Αµέριστη βοήθεια για να συγκεντρώσουµε πληροφορίες για τη ζωή και τα συναισθήµατα των χανσενικών είχαµε από τον αείµνηστο Μανώλη Φουντουλάκη, τον οποίο επισκεπτόµασταν σχεδόν καθηµερινά στο σπίτι του, στην Ανω Ελούντα. Ποιο µήνυµα έχει να δώσει το δράµα εκείνων των ανθρώπων στον σηµερινό Ελληνα που αγωνιά για τα χρήµατά του, τη σύνταξή του, την ασφάλισή του; Πόσο τον αφορά;

Το βιβλίο είναι ένας ύµνος στη ζωή. Η καθηµερινή πάλη των χανσενικών να κρατηθούν ζωντανοί, το κουράγιο τους, η ανάγκη τους να αγαπηθούν και να αγαπήσουν, η δύναµη της ψυχής τους, όλα αυτά είναι η καλύτερη αφορµή για να αναθεωρήσουµε τις προτεραιότητές µας και να εκτιµήσουµε την αξία να είναι κάποιος υγιής και ελεύθερος.

Είναι αρκετή η δύναµη της – τηλεοπτικής – εικόνας για να πάψει ένας στιγµατισµός, ένας κοινωνικός αποκλεισµός, ένα ταµπού; Τι άλλο χρειάζεται;

Η δύναµη της τηλεόρασης είναι αναµφισβήτητη. Είναι το µέσον που µπορεί ευκολότερα και πιο σύντοµα να βλάψει ή να ωφελήσει τον τηλεθεατή. Αν λοιπόν τα µηνύµατα που θα περάσει είναι θετικά, τότε σίγουρα θα βοηθήσουν.

Οµως δεν αρκεί η δύναµη της τηλεόρασης. Παιδεία χρειάζεται. Κι αυτή αρχίζει από την οικογένεια και το σχολείο.

Οι Σπιναλογκίτες συντηρούσαν τους κατοίκους των γύρω περιοχών διότι έπαιρναν επίδοµα από την κυβέρνηση και είχαν συγγενείς από ΗΠΑ και Ελλάδα που τους έστελναν ρούχα, τρόφιµα, χρήµατα.
Αργότερα έφτιαξαν µποστάνια και ήταν αυτοσυντήρητοι

Η τηλεόραση είναι καθρέφτης της κοινωνίας

Από τηνπροηγούµενη σεζόν ήταν εµφανής η τάση τα κανάλια να καταφεύγουν σε προσαρµογές ξένων σειρών. Πού οφείλεται η τάση αυτή, η οποία τείνει να γενικευθεί;

Η οικονοµική κρίση οδήγησε σε αυτήν την επιλογή. Τα κανάλια καταφεύγουν σε προσαρµογές ξένων σειρών γιατί είναι πολύ φθηνότερες και µε εξασφαλισµένη επιτυχία, καθώς σε άλλες χώρες έχουν σηµειώσει υψηλή τηλεθέαση. Αντίθετα, οι πρωτότυπες σειρές είναι πολύ πιο ακριβές και µε κίνδυνο να µην έχουν την επιθυµητή τηλεθέαση.

Από το 1991 και τις «Γυναίκες», στο «Νησί» του 2011, τι µεσολάβησε και τι άλ
λαξε στην τηλεόραση;
Αυξήθηκαν οι κωµικές σειρές και τα ριάλιτι και µειώθηκαν οι δραµατικές και το κόστος των παραγωγών. Το τηλεοπτικό προϊόν είναι και φαίνεται φθηνότερο σε χρήµα και ποιότητα. Ευτυχώς, υπάρχουν ακόµα µερικές εξαιρέσεις που φωτίζουν το σκοτεινό τοπίο. Τι χάθηκε στην πορεία, τι συνέβη και φτάσαµε ώς εδώ;

Ο,τι κι αν είναι αυτό που χάθηκε, εύχοµαι στην πορεία να ξαναβρεθεί, γιατί η τηλεόραση είναι ο καθρέφτης µιας κοινωνίας κι όταν η κοινωνία πάσχει από το σύνδροµο της προχειρότητας και της έλλειψης αξιών και σοβαρότητας, αυτό καθρεφτίζεται και στην τηλεόραση.