[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Σε πλήρη σύγχυση

Εντείνεται η αναστάτωση στη χώρα µε το ασφαλιστικό νοµοσχέδιο και µε τις αλλαγές εργασιακών ρυθµίσεων ως προς τις κατώτατες αµοιβές, τα όρια και τις αποζηµιώσεις των επιτρεπόµενων απολύσεων που προωθούνται. Δεν πρόκειται πια µόνο για τις καθιερωµένες αντιδράσεις των συνδικάτων που εξαγγέλλουν και πάλι γενικές απεργίες. Τις τελευταίες µέρες σε πολιτικά και δηµοσιογραφικά γραφεία άρχισε να συζητείται το ενδεχόµενο να προκηρυχθούν σύντοµα εκλογές, αν αποδυναµωθεί η κυβερνητική πλειοψηφία στη Βουλή. Αλλά από καµία πλευρά δεν έχει κατατεθεί εναλλακτική πρόταση στην πορεία που µπήκε η χώρα όταν προσέφυγε στον µηχανισµό Ε.Ε.-ΔΝΤ για να µη χρεοκοπήσει. Συνάµα από διάφορους παράγοντες αµφισβητείται ολοένα πιο µεγαλόφωνα η δηµοκρατική νοµιµοποίηση, η ίδια η συνταγµατικότητα των µέτρων που λαµβάνονται.

Η αναστάτωση συνοδεύεται από σύγχυση ως προς τις πραγµατικές επιλογές που έχουµε µπροστά µας – µια σύγχυση επικίνδυνη στον βαθµό που προσπαθώντας κάποιοι να αποτρέψουν ένα κακό µπορούν να επιφέρουν άλλα χειρότερα, αλλά δεν τα βλέπουν. Εξ ορισµού ευθύνεται η κυβέρνηση κατά πρώτο λόγο, εφόσον δεν εξηγεί µε την απαιτούµενη σαφήνεια τι κάνει και γιατί. Μερίδια ευθύνης φέρουν όµως όλα τα κόµµατα, οι κοινωνικοί φορείς, οι διαµορφωτές της κοινής γνώµης.

Το πρόβληµα του κρατικού προϋπολογισµού, των δηµοσίων οικονοµικών γενικότερα, µάλλον το έχουµε καταλάβει οι περισσότεροι: ότι µε ένα τόσο υψηλό και ανερχόµενο δηµόσιο χρέος που συσσωρεύσαµε είµαστε αναγκασµένοι να εξαλείψουµε τα ελλείµµατα, που σηµαίνει να µειωθούν οι δαπάνες του κράτους και να αυξηθούν τα έσοδα, δηλαδή οι φόροι που πληρώνουµε όλοι µας: πρέπει να εξοικονοµήσουµε κάπου 12 ποσοστιαίες µονάδες του ΑΕΠ για να ρίξουµε το έλλειµµα στο 2,6% ώς το 2014 όπως δεσµευτήκαµε, τόσα δηλαδή να ξοδεύουµε λιγότερα όλοι µαζί ως κοινωνία και να πληρώνουµε περισσότερους φόρους στο κράτος. Αλλά είναι πολλά τα λεφτά και δεν έχουµε απαντήσει στο ερώτηµα πώς θα κατανεµηθεί αυτό το κόστος, ώστε να προστατευθούν οι κοινωνικά πιο αδύναµοι (άνεργοι, χαµηλοσυνταξιούχοι, όσοι επιβιώνουν µε οριακά εισοδήµατα), να στηριχθούν όσο γίνεται τα δηµόσια αγαθά (παιδεία, υγεία, περιβάλλον, πολιτισµός) και ταυτόχρονα οπωσδήποτε η ανάπτυξη συνολικά της οικονοµίας. Για µια τέτοια µεγάλη κοινωνική διαπραγµάτευση ήταν παντελώς ανέτοιµο το προεκλογικό ΠΑΣΟΚ, όπως και τα άλλα κόµµατα, συνδικάτα και φορείς. Κάτω από συνθήκες εξαιρετικά πιεστικές, η κυβέρνηση που προέκυψε στις 5 Οκτωβρίου αυτοσχεδίασε όσο καλύτερα µπορούσε, το µνηµόνιο µε την Ε.Ε. και το ΔΝΤ ήρθε να εξειδικεύσει την αυστηρότητα των περικοπών. Ανοικτό παραµένει πάντως το ζήτηµα για τους προϋπολογισµούς του 2011 και των επόµενων ετών, όχι ως προς την έκταση της προσαρµογής προφανώς, αλλά για ανακατανοµές στο εσωτερικό της που θα µπορούσαν να αποδειχθούν κρίσιµες.

Στο δηµοσιονοµικό υπάγεται το Ασφαλιστικό µόνο κατά ένα µέρος: ως προς τη δυνατότητα των ταµείων να καταβάλλουν τις οφειλόµενες συντάξεις µε όσα έσοδα έχουν, ενώ και αυτά οδεύουν προς τη χρεοκοπία. Αρρηκτα συνδέεται µε το συνολικό πρόβληµα της οικονοµίας µας, τη σχέση κατανάλωσης, αποταµίευσης και επενδύσεων, παραγωγής, απασχόλησης και εισοδηµάτων, που αποδείχθηκε πλέον αδύνατο να συνεχιστεί όπως πορευόµασταν έως τώρα. Αλλά για το πρόβληµα αυτό, όπως εκφράζεται στο υπέρογκο εξωτερικό έλλειµµα της χώρας και στην υψηλή και ανερχόµενη ανεργία, πολύ λίγο έχουµε συζητήσει ώς τώρα. Η γενίκευση των 40 ετών εργασίας και εισφορών και της ηλικίας των 65 ως όρου για πλήρη σύνταξη αλλάζει τη σχέση κατανάλωσης και αποταµίευσης όλων µας στη διάρκεια της ζωής µας, απεξαρτά τις συντάξεις από την ανάγκη ολοένα µεγαλύτερης κρατικής ενίσχυσης και αποδεσµεύει έτσι προοπτικά δηµόσιους πόρους για αναπτυξιακές επενδύσεις στην εκπαίδευση, κατάρτιση και έρευνα, αλλά και για κοινωνικές πολιτικές εκεί που πραγµατικά υπάρχουν οι µεγαλύτερες ανάγκες: στην καταπολέµηση της φτώχειας όπου διατηρούµε από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη.

Ανάλογες επεµβάσεις επιχειρούνται µε τις αλλαγές στα εργασιακά: µειώνουν το κόστος των απολύσεων για τις επιχειρήσεις και επίσης το κόστος πρόσληψης και απασχόλησης νέων εργαζοµένων, κάτω των 25 ετών, µε σκοπό να δηµιουργηθούν περισσότερες νόµιµες θέσεις εργασίας. Τα συνδικάτα αρνούνται κάθε συζήτηση καθώς υποπτεύονται ότι οι επιχειρήσεις απλώς θα απολύσουν εργαζοµένους µεγαλύτερης ηλικίας για να τους αντικαταστήσουν µε φθηνότερους νέους. Με την ανεργία να απειλεί τον ένα στους τέσσερις ωστόσο, πάρα πολλοί νέοι δουλεύουν όµως ήδη µε αµοιβές κάτω από τα όρια της εθνικής γενικής συλλογικής σύµβασης εργασίας, χωρίς νοµική προστασία, χωρίς ασφάλιση, µε µηδέν αποζηµίωση όταν τους διώχνουν. Από µόνες τους τέτοιες επιµέρους επεµβάσεις στο επιχειρηµατικό κόστος δεν λύνουν το πρόβληµα της ανάπτυξης ή της απασχόλησης. Ούτε είναι λογικό όµως να αποκλείονται από την ευρύτερη προσπάθεια που χρειάζεται επιτέλους να αποσαφηνίσουµε.

ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΦΤΩΧΕΙΑΣ

Ζητούνται και πολιτικές για καταπολέµηση της φτώχειας, όπου διατηρούµε από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη