Εργαζόμενοι σε… ελεύθερη πτώση

Με βουτιά στο κενό δίχως δίχτυ προστασίας κάνει να μοιάζει το σχέδιο προεδρικού διατάγματος για τα εργασιακά το γεγονός ότι στη χώρα μας δίνεται ένα από τα χαμηλότερα πλήρη επιδόματα ανεργίας στην Ευρώπη των «15».

Στη συγκριτική μελέτη της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας με τίτλο «Κοινωνική προστασία στην Ευρωπαϊκή Ενωση», που δημοσιεύτηκε στις 8 Μαΐου 2008, φαίνεται ότι στην Ελλάδα το πλήρες επίδομα ανεργίας ανερχόταν στις 71 ισοδύναμες μονάδες αγοραστικής αξίας την ώρα που στο Βέλγιο έφτανε τις 538, στην Ολλανδία τις 456, στη Γερμανία τις 324, ενώ ο μέσος όρος της Ε.Ε.15 ήταν 254 και των 27 χωρών-μελών 215. Στα στοιχεία της Εurostat, τα οποία αφορούν το έτος 2005, αποκαλύπτεται ότι η χώρα μας βρίσκεται 60%-70% κάτω από τον μέσο ευρωπαϊκό όρο, γεγονός που φανερώνει και την παντελή έλλειψη προστασίας την οποία θα έπρεπε να προσφέρει το κράτος στους εργαζομένους. Σε χειρότερη θέση από την Ελλάδα στην Ευρώπη των 15 βρίσκεται η Βρετανία με 50 ισοδύναμες μονάδες αγοραστικής αξίας, ενώ στην Ε.Ε.-27 η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Εσθονία, η Ουγγαρία, η Λιθουανία, η Λετονία, η Πολωνία και η Σλοβακία. Οσον αφορά το ύψος όλων των επιδομάτων ανεργίας- και του πλήρους και του μερικού- από τα στοιχεία στη βάση δεδομένων της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας φαίνεται ότι η χώρα μας το 2007 καταλάμβανε την τέταρτη χαμηλότερη θέση των «15»: ακόμα χειρότερα από την Ελλάδα είναι η Βρετανία, η Ιταλία και η Πορτογαλία.

Επιπλέον, στη μελέτη της Εurostat φαίνεται ότι στη χώρα μας δίνονται τα μεγαλύτερα κατά κεφαλήν κονδύλια για την επαγγελματική κατάρτιση των ανέργων: ενώ ο μέσος όρος της Ε.Ε. των 15 ανέρχεται στις 19 ισοδύναμες μονάδες αγοραστικής αξίας και της Ε. Ε των 27 στις 16, στην Ελλάδα μας φτάνει τις 121. Και όλα αυτά την ώρα που η ελληνική κοινωνία βοούσε για το πάρτι και τα πιράνχας των Κέντρων Επαγγελματικής Κατάρτισης, ενώ σε καμία άλλη χώρα της Ενωσης οι κατά κεφαλήν δαπάνες δεν ξεπερνούσαν τις 40 μονάδες στον συγκεκριμένο τομέα.

Οι περισσότεροι φτωχοί. Ταυτόχρονα, σύμφωνα με συγκριτικές μελέτες του Εurofound, του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εργασίας, στην Ελλάδα εντοπίζονται οι περισσότεροι φτωχοί εργαζόμενοι στην Ευρώπη των 27 με το ποσοστό να φτάνει το 14% επί του συνόλου του εργατικού δυναμικού. Αν και η μαύρη οικονομία και η απόκρυψη των εισοδημάτων παίζουν ρόλο στη διαμόρφωση του συγκεκριμένου ποσοστού, όπως φαίνεται από τα στοιχεία της έρευνας το μεγαλύτερο πρόβλημα πανευρωπαϊκά εντοπίζεται στους άνδρες ηλικίας 55-64 χρόνων (18%), ακολουθούν οι γυναίκες 55-64 ετών (17%) και οι άνδρες ηλικίας 25-54 (16%). Αμέσως μετά τους Ελληνες εργαζόμενους 55-64 χρόνων, ακολουθούν οι Πορτογάλοι, εκ των οποίων το 14% κινδυνεύει να βρεθεί κάτω από τα όρια της φτώχειας.

Σύμφωνα με τις τελευταίες συγκριτικές μελέτες του Εurofound, το οποίο αποτελεί επίσημο όργανο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το 17% των Ελλήνων μισθωτών πλήρους απασχόλησης και αυτοαπασχολούμενων απολαμβάνει αμοιβές μικρότερες από το 60% του μέσου μισθού στη χώρα, την ώρα που ο μέσος όρος στην Ε.Ε. των 15 κυμαίνεται στο 13,8% και των 27 στο 14%.


Γερμανία: μισός μηνιαίος μισθός για κάθε χρόνο εργασίας

O νόμος για την προστασία από απολύσεις που ισχύει σήμερα στη Γερμανία ψηφίστηκε το 2004 από την τότε κυβέρνηση Σοσιαλδημοκρατών-Πρασίνων του καγκελάριου Γκέρχαρντ Σρέντερ.

Προβλέπει μεταξύ άλλων την υποχρέωση του εργοδότη να τηρήσει ένα κοινωνικό κριτήριο στην επιλογή των εργαζομένων που απολύει, δηλαδή να απολύσει εκείνους που πλήττονται λιγότερο από το μέτρο της απόλυσης.

Το ύψος της αποζημίωσης καθορίζεται από τον νόμο στο 0,5% για κάθε εργάσιμο έτος. Από το 2006 η αποζημίωση φορολογείται ως κανονικό εισόδημα.

Ο γενικός κανόνας που ισχύει για την αποζημίωση εργαζομένων είναι η υποχρέωση του εργοδότη να καταβάλει για κάθε χρόνο εργασίας μισό μηνιαίο μισθό.

Εργαζόμενοι που έχουν συμπληρώσει το 50ό έτος ηλικίας και έχουν τουλάχιστον 15 χρόνια στη θέση εργασίας παίρνουν ως αποζημίωση 15 μηνιαίους μισθούς.

Εργαζόμενοι που έχουν συμπληρώσει το 55ο έτος ηλικίας με τουλάχιστον 20 χρόνια εργασίας παίρνουν 18 μηνιαίους μισθούς Ολοι οι υπόλοιποι παίρνουν 12 μηνιαίους μισθούς.

Το νομικό πλαίσιο που ισχύει για τις αποζημιώσεις απαιτεί μία προθεσμία προειδοποίησης τεσσάρων εβδομάδων με ημερομηνία 15 ή τέλος του μηνός για σχέση εργασίας μέχρι δύο ετών.

Μικρότερα χρονικά περιθώρια προειδοποίησης για απολύσεις ισχύουν για επιχειρήσεις που απασχολούν μέχρι 20 εργαζομένους.

Σε επιχειρήσεις που απασχολούν άνω των 20 εργαζομένων ο εργοδότης είναι υποχρεωμένος να ενημερώνει έγκαιρα και λεπτομερειακά το εργοστασιακό συμβούλιο για τις αλλαγές που οδηγούν σε ομαδικές απολύσεις.


«Μπορείς να ζεις με 592 ευρώ;»

«Οταν σκέφτομαι πώς έχουν τα πράγματα αγχώνομαι και προσπαθώ περισσότερο. Μετά απογοητεύομαι γιατί βλέπω ότι δεν ανταμείβονται οι κόποι μου και στο τέλος θυμώνω γιατί εμείς δεν φταίξαμε σε τίποτα! Κατανοώ ότι τα μέτρα έχουν ληφθεί στο πλαίσιο μιας προσπάθειας εξυγίανσης της οικονομίας, αλλά όταν βγαίνεις ύστερα από χρόνια σπουδών (προνόμιο της γενιάς μας οι πολλές σπουδές) στην αγορά εργασίας και πέρα από τα τεράστια ποσοστά ανεργίας ο “κόπος” σου ανταμείβεται με 592 ή με 630 ευρώ, πώς θα κάνεις ένα ξεκίνημα στη ζωή σου; Ποιος άνθρωπος μπορεί να ζει ανεξάρτητος με 592 ευρώ; Φυσικά και δεν είναι λύση να σε χρηματοδοτούν οι γονείς μέχρι τα 28 και τα 30», λέει στα «ΝΕΑ» η αρχιτέκτονας Αριστέα Θεοχαράκου.

Πιστεύει πως η γενιά της είναι η πιο άτυχη και τονίζει πως όλα τα μέτρα τής φαίνονται άδικα. «Προλάβαμε να κάνουμε όνειρα και να θέσουμε στόχους και πάνω στην προσπάθεια, μας προσγείωσαν ανώμαλα. Από την άλλη, σε εξίσου μειονεκτική θέση, ίσως και σε χειρότερη, είναι οι συνταξιούχοι καθώς δεν έχουν κανένα περιθώριο επιλογής. Βλέπω όμως και νέους να κάνουν δυο και τρεις δουλειές για να τα βγάλουν πέρα, να μένουν σε δουλειές από ανάγκη, να μην έχουν πια χρόνο για τον εαυτό τους, να ζουν με τους γονείς μέχρι τα 35 και να συνεχίζουν να παίρνουν χαρτζιλίκι μέχρι να κάνουν οικογένεια, και όλα αυτά σε μια ατμόσφαιρα άγχους και απογοήτευσης. Επίσης, βλέπω πολλούς νέους να φεύγουν στο εξωτερικό και να μην επιστρέφουν. Γιατί να γυρίσουν άλλωστε; Η ζωή στην Ελλάδα πλέον είναι ένας μεγάλος συμβιβασμός, στο εξωτερικό έχεις τουλάχιστον καλύτερη ποιότητα ζωής» λέει.
«Πολύ χειρότερα»

O Μανώλης Βουτηράκης εργάζεται στο μπαρ ενός από τα μεγαλύτερα ξενοδοχεία στην τουριστική περιοχή του Μολύβου στη Λέσβο. «Επειτα από τόσα χρόνια δουλειάς βλέπω ότι φέτος στον τουρισμό δεν πάμε καθόλου καλά. Τα ξενοδοχεία δεν δουλεύουν, ακόμη και αυτήν την εποχή στην καρδιά του καλοκαιριού.

Προσωπικά δεν φοβάμαι γιατί είμαι χρόνια στο επάγγελμα και πιστεύω ότι στις τουριστικές επιχειρήσεις θα μείνουν μόνο τα βασικά και έμπειρα στελέχη στο τέλος και όλο το άλλο προσωπικό δεν θα ξέρει αν θα έχει αύριο δουλειά».


«Απολύσεις παντού»

Η Εφη Στραβοσκούφη είναι υπάλληλος στο διαφημιστικό τμήμα επιχείρησης στη Μυτιλήνη. «Ακούμε παντού γύρω μας για απολύσεις. Ξέρω ότι τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα και όσο πάνε θα δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο. Μέσα σε αυτό το κλίμα δεν έχουμε περιθώριο να εφησυχάζουμε. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να αυξάνουμε την απόδοσή μας γιατί τελικά μέσα σε τέτοιες συνθήκες μόνο έτσι θα επιβιώσουμε».


«Ανασφάλεια»

«Σπούδασα Οικονομικά, αλλά δουλεύω εδώ και τρία χρόνια σε καφέ γιατί δεν μπόρεσα να βρω δουλειά στο αντικείμενό μου. Τώρα, με τα νέα μέτρα, αυτό που ακούγεται είναι ότι σε κάποια μαγαζιά που θα κλείσουν για το καλοκαίρι τούς συμφέρει να μας απολύσουν και να μας προσλάβουν ξανά όταν θα ανοίξουν. Το βέβαιο είναι ότι επιτείνεται η ανασφάλεια που νιώθουμε όλοι οι εργαζόμενοι» λέει η Ειρήνη Σκαλίδου, εργαζόμενη σε καφέ.


«Χωρίς ωράριο»

«Εργάζομαι επτά χρόνια και με δύσκολες συνθήκες, χωρίς ωράριο. Ετσι όμως όπως γίνονται τα πράγματα μπορεί να χάσουμε τη δουλειά μας από τη μια στιγμή στην άλλη, χωρίς καν να αποζημιωθούμε όπως πρέπει. Ειδικά εμείς που δεν έχουμε πολλά χρόνια δουλειάς στην πλάτη μας θα γίνουμε τα εύκολα θύματα.

Και βέβαια, κανείς δεν νοιάζεται για το τι θα κάνουμε αν απολυθούμε, αφού είναι πολύ δύσκολο σήμερα να ξαναβρείς δουλειά» λέειο Γρηγόρης Γανίδης, εργαζόμενος σε εταιρεία γραφιστικής.
«Ο θυμός θα φέρει την ανατροπή»

«Προφανώς και έχω επιπρόσθετο άγχος σε ό,τι αφορά το επαγγελματικό μέλλον μου. Το συναίσθημα που επικρατεί μέσα μου, όμως, είναι αυτό του θυμού, μιας και με αυτή την κατάσταση συνειδητοποιεί κανείς πως δυστυχώς σε αυτό το σύστημα δεν έχουμε καμία δύναμη να ελέγξουμε την τύχη μας», λέει στα «ΝΕΑ» η Ιλεάννα Βλασοπούλου, η οποία σε λίγες ημέρες ολοκληρώνει τις σπουδές της στην Αρχιτεκτονική και θα αναζητήσει την τύχη της στην αγορά εργασίας. «Οι χειρισμοί που μας έχουν φέρει σε αυτή τη θέση είναι συστηματικοί και πολύχρονοι και είναι αστείο να πιστέψουμε πως η “λύση” του προβλήματος θα ερχόταν με οποιαδήποτε βεβιασμένα μέτρα». Πιστεύει όμως πως η γενιά της θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και τυχερή. «Δεδομένου πως είμαστε ενήμεροι μια κατάστασης που υπέβοσκε για χρόνια, είμαστε τυχεροί.

Το πείσμα και ο θυμός που προκαλεί αυτή η επίγνωση θα μπορούσαν ενδεχομένως να οδηγήσουν σε ανατροπή, σε κάτι καλύτερο».


Παράδειγμα προς μίμηση στην κοινωνική προστασία η Δανία

Πλήρη ευελιξία στην αγορά εργασίας αλλά με ένα αποτελεσματικό δίχτυ κοινωνικής προστασίας σαν ασφαλιστική δικλίδα για τον άνεργο, προβλέπει το δανέζικο μοντέλο γνωστό ως flexicurity, το οποίο για χρόνια προβάλλεται ως πρότυπο για το σύνολο της Ε.Ε.

Το σύστημά της έχει μιμηθεί και η Σουηδία.

Τόσο στη μία όσο και στην άλλη χώρα, αν κάποιος απολύεται, το σύστημα τον μετεκπαιδεύει και τον επανεντάσσει με εντυπωσιακή αποτελεσματικότητα στην αγορά εργασίας. Ειδικά οι Δανοί δαπανούν περίπου 1% του ΑΕΠ για τη διά βίου μάθηση, 4,5% για τις πολιτικές απασχόλησης και 7,4% για την παιδεία.

Το σκανδιναβικό μοντέλο προβλέπει ότι πολυεθνικές και εγχώριες επιχειρήσεις δεν πληρώνουν καμία αποζημίωση όταν απολύουν εργαζόμενους, ούτε έχουν κανέναν περιορισμό ως προς τον αριθμό εργαζομένων που μπορούν να απολύσουν. Τα εργατικά συνδικάτα υποστηρίζουν αυτήν την πολιτική διότι γνωρίζουν ότι οι απολυμένοι θα τύχουν καλής μεταχείρισης: λαμβάνουν το μεγαλύτερο μέρος του μισθού τους για μία περίοδο μέχρι και τεσσάρων ετών και παράλληλα συμμετέχουν σε προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, για τη διαχείριση των οποίων είναι συνυπεύθυνα. Κάθε εργαζόμενος έχει δικαίωμα σε τέσσερις εβδομάδες κατάρτισης ετησίως, οι επιχειρήσεις συμμετέχουν στη χρηματοδότηση του συστήματος διά βίου μάθησης διαθέτοντας περίπου 75 ευρώ για κάθε εργαζόμενο σε ένα ταμείο κατάρτισης, ενώ το Ταμείο Εκπαίδευσης απαιτεί ποσό αντίστοιχο με το 0,25% του μισθού κάθε εργαζόμενου για προγράμματα που επιλέγουν οι ίδιοι.