«Εχω µέσα µου οργή, πίκρα και αγανάκτηση»

«Το να ενδιαφέρεσαι για την πολιτική είναι αναπόσπαστο κοµµάτι της προσωπικότητας των Ιρανών. Η ζωή µας έχει καθοριστεί από την πολιτική. Η δική µου ζωή – που δεν µπορώ να επιστρέψω στη χώρα µου, που ζω µακριά από την οικογένειά µου – ορίζεται από εκείνους που έχουν εξουσία, µε αποτέλεσµα να έχω µέσα µου οργή, πίκρα και αγανάκτηση», λέει η Σιρίν Νεσάτ. Η ιρανή εικαστικός η οποία, αφού κατέκτησε την παγκόσµια καλλιτεχνική κοινότητα µε τις ασπρόµαυρες φωτογραφίες της που σχολίαζαν την καταπίεση των γυναικών στον ισλαµικό κόσµο, τώρα κατακτά και τον κόσµο του κινηµατογράφου. Η πρώτη µεγάλου µήκους ταινία της «Γυναίκες δίχως άνδρες» κατάφερε να της χαρίσει τον Αργυρό Λέοντα στο Φεστιβάλ Βενετίας και µια κουβέντα – καλή ή κακή – από τους κριτικούς κινηµατογράφου των µεγαλύτερων εφηµερίδων του κόσµου.

«Δεν έχουµε ελευθερία έκφρασης, αλλά βρισκόµαστε στο επίκεντρο της συζήτησης», εξηγεί στον «Guardian» η 53χρονη δηµιουργός, που συµµετείχε στην απεργία πείνας για την απελευθέρωση πολιτικών κρατουµένων – ανάµεσά τους και ο σκηνοθέτης Τζαφάρ Παχανί. «Οι καλλιτέχνες λαµβάνονται σοβαρά υπόψη, σε βαθµό που θεωρούνται απειλή».

Απόδειξη πως η ταινία της δεν παίζεται στις ιρανικές αίθουσες, αλλά κυκλοφορεί λαθραία στη µαύρη αγορά. «Η αδελφή µου κατάφερε να αγοράσει πέντε αντίγραφα. Αργότερα έστειλε κάποιον άλλο να πάρει µερικά, στον οποίο ο πωλητής αποκάλυψε πως ήδη είχε πουλήσει 500 κοµµάτια. Ηµουν πολύ ευτυχισµένη» λέει και παραδέχεται πως «οι ελπίδες των ιρανών καλλιτεχνών εναποτίθενται στη µαύ ρη αγορά. Δεν µας ενδιαφέρουν τα χρήµατα».

Το µνηµειακό έργο της «Women without men», βασισµένο στο οµότιτλο και απαγορευµένο στο Ιράν βιβλίο τής Σαρνούς Παρσιπού, πραγµατεύεται τα σεξουαλικά, πολιτιστικά και θρησκευτικά ταµπού που αντιµετωπίζουν πέντε Ιρανές το 1953 και το οποίο είδαµε πέρυσι στην Αθήνα, σε µορφή βιντεοεγκατάστασης, στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.

«Προσπαθήσαµε µε τον σύζυγό µου και συνεργάτη µου Σόχα Αζάρι να πρωτοπορήσουµε στον τρόπο που θα διηγηθούµε την ιστορία µας. Δεν ακολουθήσαµε κινηµατογραφικά µοντέλα, αλλά κινηθήκαµε βάσει της εννοιολογικής τέχνης και της ποιητικής παράδοσης του Ιράν», δίνει το στίγµα της δουλειάς της, χωρίς να κρύβει την ανησυχία της για το γεγονός ότι το στυλ που ακολούθησε ίσως δυσκολέψει το δυτικό κοινό. «Εχουµε λογοκριθεί τόσο πολύ, που ο µόνος τρόπος για να καταφέρουµε να εκφραστούµε είναι µέσω µεταφορών και αλληγορίας. Για να µας καταλάβει το δυτικό κοινό, λοιπόν, θα πρέπει να διαβάσει ανάµεσα στις γραµµές, καθώς είναι συνηθισµένο να είναι ευθύ στην έκφρασή του».