Η Κανταχάρ θα κρίνει τον νικητή

Μέχρι πριν από λίγες ημέρες οι αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις εξέταζαν σοβαρά το ενδεχόμενο να εμπλακούν στην Κανταχάρ, μια περιοχή του Αφγανιστάν που έχει αποδειχθεί το Βατερλώ ξένων δυνάμεων στο παρελθόν. Ρίχνοντας το βάρος κυρίως στην προσπάθεια ανοικοδόμησης και δημιουργίας υποδομών για τους κατοίκους οι Αμερικανοί δέιχνουν να κατάλαβαν ότι τα όπλα δεν είναι αρκετά για να τα βγάλει κανείς πέρα στο λίκνο της αφγανικής αντίστασης.

Είναι μια εικόνα της Κανταχάρ πριν από 20 χρόνια, την περίοδο μετά την αποχώρηση των σοβιετικών στρατευμάτων από την πόλη που θα έπρεπε να αποτελεί αυστηρή προειδοποίηση σε οποιαδήποτε ξένη στρατιωτική δύναμη θέλει να εμπλακεί στο Αφγανιστάν: εκατοντάδες στρέμματα γεμάτα σκουπίδια, ολόκληρα τετράγωνα ισοπεδωμένα και πιο πέρα, στις φτωχές συνοικίες, μισογκρεμισμένοι τοίχοι από πηλό που αποτελούσαν κάποτε το κατάλυμα δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων οι οποίοι αναζητούσαν καταφύγιο από τον πόλεμο που μαινόταν σε άλλες περιοχές του Αφγανιστάν.

Απεγνωσμένοι να κρατηθούν στην πόλη, η οποία συμβολίζει περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη την αντίσταση του Αφγανιστάν στις ξένες επεμβάσεις, οι σοβιετικές δυνάμεις είχαν καταφύγει- όπως οι αμερικανοί στο Βιετνάμ- στην εξόντωση διά βομβαρδισμού. Αυτή ήταν μια αποδοχή ήττας και όταν τελικά υποχώρησαν στο σοβιετικό έδαφος δεν άφησαν σχεδόν τίποτα όρθιο, ίσως ως μνημείο για τους 14.000 σοβιετικούς στρατιώτες που έχασαν τη ζωή τους ή τα δεκάδες δισεκατομμύρια ρούβλια που ξόδεψε το Κρεμλίνο γι΄ αυτό τον πόλεμο.

Ολες αυτές οι εικόνες μάς ήρθαν πάλι στον νου την περασμένη εβδομάδα όταν οι Ταλιμπάν έστειλαν έναν καμικάζι να οδηγήσει όχημα γεμάτο με σχεδόν ένα τόνο εκρηκτικών, πάνω σε κομβόι αυτοκινήτων του ΝΑΤΟ στη Δυτική Καμπούλ, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 18 άτομα μεταξύ των οποίων και πέντε στρατιώτες του ΝΑΤΟ. Οπως και πριν από 20 χρόνια, το καλοκαίρι του 2010 η Κανταχάρ βρίσκεται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Την εβδομάδα που πέρασε οι Αμερικανοί ανακοίνωσαν ότι επειδή δεν μπορούν να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των κατοίκων θα προχωρήσουν στην κατασκευή έργων υποδομής και θα δώσουν λιγότερο βάρος στη στρατιωτική εμπλοκή στην περιοχή.

Ο δρόμος της ηρωίνης. Σε μια χώρα 30 εκατομμυρίων κατοίκων η σημασία της Κανταχάρ δεν αφορά μόνο τους αριθμούς. Τα 2 εκατομμύρια που ζουν εδώ ανήκουν στους Παστούν, την πιο ισχυρή εθνική ομάδα της χώρας. Στρατηγικά η Κανταχάρ είναι πολύ σημαντική καθώς βρίσκεται εκεί που συναντιούνται παραδοσιακοί δρόμοι εμπορίου τους οποίους χρησιμοποίησαν αργότερα οι Μουτζαχεντίν στην προέλασή τους. Μέσω αυτών των δρόμων διακινείται το όπιο και η ηρωίνη που αποτελούν τη σπονδυλική στήλη της οικονομίας του Αφγανιστάν. Οι περισσότεροι από τους 30.000 αμερικανούς στρατιώτες, που έστειλε πέρσι ο Μπαράκ Ομπάμα να προστεθούν στις δυνάμεις που βρίσκονται στο Αφγανιστάν, τοποθετήθηκαν στο νότο και πολλοί αξιωματούχοι του Πενταγώνου παραδέχονται ότι όσα συμβούν στην Κανταχάρ θα έχουν αποφασιστική σημασία για το εάν ο αμερικανός πρόεδρος θα μπορέσει να υλοποιήσει το χρονοδιάγραμμα που υποσχέθηκε- τον Ιούλιο του 2011 να αποφασίσει εάν θα μπορούν να αποσυρθούν οι ΗΠΑ από τη χώρα. Οι στρατιωτικοί προσπαθούν αγωνιωδώς να αποφύγουν οι Ηνωμένες Πολιτείες την ταπεινωτική ήττα της ΕΣΣΔ στην Κανταχάρ.

Οι στρατηγοί των ΗΠΑ ξέρουν πως όσο η περιοχή ελέγχεται από τους Ταλιμπάν, το χρονοδιάγραμμα για την αποχώρηση των στρατευμάτων τους είναι στον αέρα

Σύμβολο εξουσίας

Αν και η Καμπούλ είναι πρωτεύουσα εδώ και 250 χρόνια, η Κανταχάρ ήταν η έδρα της εξουσίας από τα μέσα του 18ου αιώνα, όταν ένας φύλαρχος της περιοχής ο σάχης Αχμάντ Ντουράνι, ενοποίησε τη χώρα και αυτοχαρακτηρίστηκε ως ο πρώτος των βασιλιάδων της δυναστείας Ντουράνι, τελευταίος απόγονος της οποίας ήταν ο σάχης Ζαχίρ που ανετράπη το 1973. Οι κομμουνιστές που είχαν την εξουσία έως το 1992 θεωρούσαν τον αγώνα τους εναντίον των Μουτζαχεντίν για τον έλεγχο των φυλών της Κανταχάρ σημαντικότατο για την επιβίωσή τους, ενώ και οι δύο κυβερνήσεις της χώρας από τη δεκαετία του ΄90 έως σήμερα- οι Ταλιμπάν οι οποίοι ανετράπησαν έπειτα από την αμερικανική εισβολή και η σημερινή του Χαμίντ Καρζάι- έχουν τις ρίζες τους στην Κανταχάρ.


Η περιοχή

Η Κανταχάρ – η επαρχία και η πόληείναι σημαντική πολιτικά, οικονομικά και στρατιωτικά. Οι περισσότεροι κάτοικοί είναι Παστούν (η μεγαλύτερη εθνική ομάδα του Αφγανιστάν), και η Κανταχάρ θεωρείται το λίκνο και η πολιτική βάση των Ταλιμπάν.

Στα νότια η επαρχία συνορεύει με το Πακιστάν, κοντά στην πόλη Κέτα απ΄ όπου οι ηγέτες των Ταλιμπάν, που βρίσκονται εξόριστοι, διευθύνουν τώρα τις επιθέσεις στην αφγανική κυβέρνηση και τις δυτικές δυνάμεις.


Σταυροδρόμι

Η Κανταχάρ είναι μια από τις δύο μεγάλες πόλεις του Αφγανιστάν από τις οποίες διακινούνται προϊόντα κάθε είδους προς το Πακιστάν (η άλλη είναι η Πεσαβάρ στα βορειοανατολικά). Είναι σταυροδρόμι μεγάλων αυτοκινητόδρομων που συνδέουν τη χώρα με το εξωτερικό- στα δυτικά το Ιράν, στα ανατολικά με την Καμπούλ, στον βορρά με τις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ και στο νότο το Πακιστάν. Στους δρόμους αυτούς κινούνται φορτηγά, λαθρέμποροι, στρατιωτικές αυτοκινητοπομπές και διακινητές ηρωίνης. Στη δεκαετία του ΄90 οι φύλαρχοι έπαιρναν χρήματα από τους λαθρέμπορους και τους οδηγούς φορτηγών για να τους επιτρέψουν τη διέλευση. Οι Ταλιμπάν κέρδισαν τη συμπάθεια του κόσμου, καταργώντας αυτές τις πληρωμές.


Οι διεκδικητές

Οι δύο βασικοί αντίπαλοι της πολιτικής ζωής του Αφγανιστάν έχουν βαθιές ρίζες στο Κανταχάρ. Ο πρόεδρος της χώρας Χαμίντ Καρζάι προέρχεται από μια εύπορη οικογένεια της περιοχής. Ο Μουλά Ομάρ, ο ιδρυτής των Ταλιμπάν, κατάγεται από τις αγροτικές περιοχές της επαρχίας όπως και πολλά άλλα στελέχη των Ταλιμπάν.