Κώστας Γαβράς: «Δεν έχουν προηγούµενο η διαπλοκή και η διαφθορά στην Ελλάδα»

«Το πρόβληµα δεν είναι προσωπικό. Δεν προσπαθώ να εξασφαλίσω τιµές και δόξα. Το ζήτηµα είναι εθνικό. Σ’ αυτήν έστω τη µικρή κλίµακα του κινηµατογράφου», λέει ο Κώστας Γαβράς για το ζήτηµα των µεταρρυθµίσεων στο ελληνικό σινεµά.

Ο κ. Γερουλάνος στην εναρκτήρια οµιλία του στο τελευταίο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, βγήκε µε αριστερές θέσεις. Οτι δηλαδή οι σκηνοθέτες ευνουχίστηκαν µε τις κρατικές επιχορηγήσεις.

(θυµώνει) Αυτά είναι ψευτιές. Τα λεφτά δεν είναι του Γερουλάνου. Δεν υπάρχει ούτε µία εθνική κινηµατογραφία στον κόσµο που να µην ενισχύεται από τον κρατικό κορβανά. Να αφήσει ελεύθερους τους σκηνοθέτες να εκφραστούν κριτικά. Ακόµα, αν θέλουν και απορριπτικά για την κυβέρνηση. Αυτό συµβαίνει στη Γαλλία. Το κράτος είναι υποχρεωµένο να διατηρήσει και να ενισχύσει την εθνική του κουλτούρα. Πώς αλλιώς θα επιβιώσει η γλώσσα; Το σινεµά είναι η καλύτερη διπλωµατία. Φαντάσου η γαλλική κυβέρνηση αποφάσισε να συνεισφέρει διακόσια εκατοµµύρια euros για τη µετατροπή όλων των παλιών γαλλικών ταινιών σε digital. Ταυτόχρονα η Οrange (µια γαλλική εταιρεία-κολοσσός κινητής τηλεφωνίας) θα καταθέσει ενενήντα εκατοµµύρια προκειµένου να εξασφαλίσει τα δικαιώµατα των ταινιών για το δίκτυό της. Από εκεί και πέρα για κάθε ταινία θα πληρώνει ξεχωριστά. Ακόµα, κάθε κανάλι είναι υποχρεωµένο να συµµετέχει σε κινηµατογραφικές συµπαραγωγές. Στοιχειώδη µέτρα προστασίας και ενίσχυσης κάθε κράτους που σέβεται τον εαυτό του, την κουλτούρα του και τους καλλιτέχνες µαζί µε τους εργαζοµένους στο θέαµα.

Μα το αµερικανικό κράτος δεν πληρώνει δραχµή…

Ψέµατα, µπορεί να µην πληρώνει κρατικά, όµως έχει τα µέσα να αρπάζει. Θα σου φέρω ένα παράδειγµα. Η ανάπτυξη του κορεάτικου κινηµατογράφου προέκυψε από έναν νόµο που υποχρέωνε όλες τις αίθουσες της χώρας να προβάλλουν κορεάτικες ταινίες επί 160 µέρες τον χρόνο. Περίπου µισός χρόνος για τις ταινίες της Νότιας Κορέας. Ετσι άνθησε το κορεάτικο σινεµά. Τι έγινε; Οι Αµερικανοί άρχισαν να πιέζουν ασφυκτικά. Αφόρητα. Με κάθε µέσο. Και τώρα οι υποχρεωτικές µέρες µειώθηκαν σε 90. Η Αµερική είναι υπερδύναµη. Μπορεί και επιβάλει τη θέλησή της.

Αναθεωρείς τις απόψεις σου µε την οικονοµική κρίση;

Ολα τα συστήµατα έχουν τελειώσει.

Μπήκαµε σε µια εποχή που κανείς δεν ξέρει προς τα πού βαδίζει ο κόσµος.

Φαντάσου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ να µιλάει για κρατικοποίηση των τραπεζών.

Αν τα ‘λεγε αυτά πριν από µερικά χρόνια θα τον χαρακτήριζαν «κοµµουνιστή». Σήµερα στα σκουπίδια η ηθική και οι αξίες.

Μοναδική ηθική ποιος θα βουτήξει τα περισσότερα λεφτά. Αυτό που συµβαίνει είναι η µεσαία τάξη να συρρικνώνεται, οι πλούσιοι να γίνονται πλουσιότεροι και οι φτωχοί φτωχότεροι. Η διαπλοκή και η διαφθορά στην Ελλάδα δεν έχουν προηγούµενο. Συµβαίνει και στη Γαλλία, όχι όµως έτσι. Στ’ αυτιά µου φτάνουν τροµερές αποκαλύψεις. Ο Βουλγαράκης, λέει, µε offshore εταιρείες και µε πενήντα ακίνητα. Ο κόσµος λέει πως «όλοι είναι κλέφτες». Υπερβολές. Στο βάθος όµως από την αγανάκτησή του έχει δίκιο, χάνει την πίστη του. Προφανώς ήταν λάθος το άνοιγµα της Ευρώπης σε 25 εταίρους, χάθηκε κάθε ισορροπία. Σαν να θέλουµε να µετατρέψουµε το κοινό σπίτι µας σ’ ένα απέραντο ευρωπαϊκό σούπερ µάρκετ.

Το ντόµινο µπορεί να συµπαρασύρει πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Από τη βλακεία της Μέρκελ. Ενας γάλλος πολιτικός που τα ξέρει καλά µού είπε πως όταν ο Σαρκοζί πληροφορήθηκε την εκλογική ήττα της Μέρκελ, αντέδρασε λέγοντας «καλά να πάθει. Και την Ευρώπη µπορεί να καταστρέψει και τις εκλογές έχασε».

Και ο σοσιαλισµός;
Ο Στάλιν φρόντισε να σκοτώσει το σοσιαλιστικό όνειρο. Θεωρητικά το καλύτερο σύστηµα. Γιατί το κράτος πρέπει να ελέγχει το «αίµα» και την «καρδιά» της οικονοµίας. Δηλαδή ενέργεια, τράπεζες, µεγάλες βιοµηχανίες, παιδεία, υγεία. Δεν µπορεί ν’ αφήσεις αυτούς τους τόσο κρίσιµους τοµείς για τη λειτουργία µιας εθνικής οικονοµίας στην κερδοφορία µιας ιδιοκτησίας. Θα καταλήξεις στη ζούγκλα. Η δήλωση του ιδιοκτήτη της Goldman Sachs είναι ανατριχιαστική.«Εγώ», είπε, «κάνω τη δουλειά του Θεού». Ο κόσµος στις ορέξεις ενός αρχικαρχαρία. Οµως ο Στάλιν τα πήρε όλα παραµάσχαλα. Εθνικοποίησε ακόµα και τα µπακάλικα και τα περίπτερα. Ανέλπιστη πηγή έµπνευσης αυτή η κρίση;

Εχω γράψει σενάριο µε θέµα το χρήµα. Η λειτουργία του είναι διπλή. Από τη µία επικοινωνία, από την άλλη πλιάτσικο, βουλιµία, καταστροφή. Καλό – Κακό δηλαδή.

«Μπήκαµε σε µια εποχή που κανείς δεν ξέρει προς τα πού βαδίζει ο κόσµος»

«Δεν έχω ξεχάσει την µποµπότα»

Η ελληνική Ακαδηµία Κινηµατογράφου;

«Εξαιρετική κίνηση να συσπειρωθούν όλοι γύρω από µια ιδέα. Οµως µου φάνηκε παράταιρο το γεγονός πως µια ταινία (εννοεί τον «Κυνόδοντα») απέσπασε όλα σχεδόν τα βραβεία. Δεν υπήρχαν άλλες; Δεν ξέρω. Είδα την ταινία. Πολύ ενδιαφέρουσα και καλά σκηνοθετηµένη, Οµως δύσκολη για το ευρύτερο κοινό.

Το ίδιο συµβαίνει και µε τους γάλλους κριτικούς. Γράφουν ύµνους, η ταινία σκίζει την πρώτη εβδοµάδα, απογοητεύει και µετά οι αίθουσες αδειάζουν».

Τα καλοκαίρια επισκέπτεσαι το πατρικό σου στην Αρκαδία;

«Α, δεν έχω τίποτα. Η οικογένειά µου κυνηγήθηκε επειδή ο πατέρας µου, αν και δεν ήταν οργανωµένος στο ΚΚΕ, συµµετείχε στον ΕΛΑΣ. Πάντως να ξέρεις µεγάλωσα αρµέγωντας κατσίκες και δουλεύοντας στα χωράφια. Τότε τρώγαµε µποµπότα. Τίποτα δεν έχω ξεχάσει απ’ όλα αυτά. Εχω την προσωπική µου διέξοδο για την καταστροφή. Επιστροφή στην Αρκαδία, τις κατσίκες και τα χωράφια»!