Συνέντευξη

«Η ζωή είναι µια πολύ µελαγχολική επιχείρηση»
Αποστολή: Δηµήτρης Δανίκας

Μια ξεπουπουλιασµένη _ στην όψη _ ανθρώπινη πινέζα εβδοµήντα τεσσάρων ετών. Σχεδόν φαλακρός. Σχεδόν κουφός (από το ένα αυτί). Σχεδόν τυφλός. Η τελευταία του υπογραφή, µε τον ροµαντικό τίτλο «Υou will meet a tall, dark stranger» (Θα γνωρίσεις έναν ψηλό, µελαχρινό ξένο) ήταν το γεγονός των φετινών Καννών
Ποια κρίση οικονοµική; Κουραφέξαλα. Ολα αρχίζουν και τελειώνουν µε τον παράγοντα άνθρωπος. Εξελιχθήκαµε οικονοµικά, τεχνολογικά, επιστηµονικά. Οµως παραµείναµε στα ίδια και επί τα αυτά: ιδιοτελείς, αυτιστικοί, ανασφαλείς, καταθλιπτικοί και αδιάφοροι για το περιβάλλον µας. Ενα ατελείωτο βουητό µε µπόλικο µένος για τον διπλανό. Η ζωή χωρίς κανένα νόηµα.

Ολοι, λοιπόν, εξαθλιωµένοι και αποτυχηµένοι εσωτερικά;

Αυτή η γνώµη µου, από πολύ παλιά. Πολύ σκοτεινή και απαισιόδοξη. Ενας ατελείωτος εφιάλτης που προκαλεί ασίγαστο πόνο. Δεν υπάρχει νόηµα στη ζωή. Ολοι οι σπουδαίοι σοφοί σ’ αυτό το οδυνηρό συµπέρασµα έχουν καταλήξει. Μην κοροϊδεύετε τον εαυτό σας µε αυταπάτες. Η ζωή είναι µια πολύ µελαγχολική επιχείρηση (enterprise). Και για τον τίµιο, τον σωστό και τον συνεπή µία η ανταµοιβή: πόνος, βάσανα και απογοητεύσεις. Νo meaning at all. Τάδε έφη Γούντι Αλεν. Εκ δεξιών του η Ναόµι Γουότς. Μία από τις πρωταγωνίστριές του. Εξ ευωνύµων µια νέα, λαχταριστή παρουσία, η Λούσι Παντς. Η Μπίµπο που παριστάνει την ηθοποιό. Στην πραγµατικότητα είναι part timer πόρνη ξενοδοχείων. Η µέλλουσα σύζυγος του ώριµου Αντονι Χόπκινς. Στην ταινία εννοείται. Πιο εκεί η καλοστεκούµενη Τζέµα Τζόουνς. Η σύζυγος του Αντονι Χόπκινς. Και στο βάθος ο Τζος Μπρόλιν. Με την κοψιά και τον τόνο της φωνής τού Νικ Νόλτε στα νιάτα του. Ενας από τους σταρ αυτής της πολυπληθούς, µελαγχολικής οικογενειακής και κοινωνικής κοµεντί, η οποία διαδραµατίζεται στο σηµερινό Λονδίνο. «Ο Γούντι είναι το συνώνυµο ενός Φρόυντ, ενός Νίτσε, ενός Ευγένιου Ο’ Νιλ. Αυτός ο άνθρωπος που βλέπετε εδώ (η πινέζα δηλαδή) είναι ζωντανός αγωγός ηλεκτρικής ενέργειας. Γι’ αυτό δεν χρειάζεται να πει πολλά και να εξηγεί τον ρόλο στον ηθοποιό» (ολόσωστη η παρατήρηση του Τζος Μπρόλιν).

Αλήθεια η µύθος;
Τι; Οτι ελάχιστα µιλάω στα γυρίσµατα; Κοιτάξτε. Το κόλπο στη σκηνοθεσία είναι να διαθέτεις την ικανότητα να επιλέγεις και να «νοικιάζεις» (hire) τους κατάλληλους ηθοποιούς για τον σωστό ρόλο. Αν το καταφέρεις, τότε δεν χρειάζεται να κάνεις πολλά. Κρατάς το στόµα σου κλειστό. Το µόνο που αποµένει είναι να πας και να εισπράξεις την επιταγή σου. Μερικές φορές συµβαίνει κάτι διαφορετικό. Ας πούµε, η Λούσι (εννοεί τη Λούσι Παντς) ήρθε στα γυρίσµατα και αρχίσει να παριστάνει την αστεία. Λάθος τεραστίων διαστάσεων. Για να είσαι αστείος πρέπει να υποδύεσαι τον σοβαρό. Ετσι θα βγάλεις γέλιο. Επειδή νοµίζεις πως είσαι σοβαρός, αλλά στην πραγµατικότητα είσαι γελοίος. Ο θεατής στην αίθουσα σε βλέπει από µακριά. Αν δούµε τον εαυτό µας από ψηλά, θα γελάσουµε όλοι µε δυνατά χαχανητά.

Το casting (διανοµή ρόλων) γίνεται πριν ή µετά τη συγγραφή του σεναρίου;
Πάντα µετά το σενάριο διαλέγω τους ηθοποιούς που ταιριάζουν στο κλίµα της ιστορίας και «κουµπώνουν» µε τους χαρακτήρες. Ετσι, όταν τελείωσα το σενάριο, σκέφτηκα τον Τζος Μπρόλιν. Εξαιρετικός ως Τζορτζ Μπους στο «W» του Ολιβερ Στόουν. Του έστειλα email λέγοντάς του «Μπορεί να µε θυµάσαι. Είµαι ο σκηνοθέτης του «Μελίντα και Μελίντα»». Μετά σκέφτηκα τον Αντονι Χόπκινς. Μπα, δεν θα δεχτεί γιατί µένει µακριά, στην Αµερική. Προς µεγάλη µου έκπληξη δέχτηκε και ήρθε. Αλλά υπάρχουν και µερικές εξαιρέσεις. Ας πούµε η Κέιτ Μπλάνσετ και η Ρις Γουίδερσπουν. Πολύ ταλαντούχες. Δεν τις ξέρω και ποτέ δεν συνεργάστηκα µαζί τους. Και οι δύο είναι το απωθηµένο µου. Πρέπει να παίξουν σε κάποια από τις προσεχείς ταινίες µου.

Ο Μάνοελ ντε Ολιβέιρα, 102 ετών σήµερα, έλεγε πως η ζωή µας είναι πλήρης από απρόβλεπτα γεγονότα. Το µόνο προβλέψιµο και σίγουρο είναι ο θάνατος.
Εξαρτάται. Αν πρόκειται να καταλήξω 102 πάνω σε αναπηρικό καροτσάκι µε γενική παράλυση, να µου λείπει τέτοια τύχη. Η σχέση µου µε τον θάνατο είναι πολεµική. Εγώ κι αυτός είµαστε αντίπαλοι και εχθροί.

Γιατί πάλι στο Λονδίνο και όχι κάπου αλλού (η πρώτη επίσκεψή του στο Λονδίνο ήταν µε το «Μatch point»);

Για τρεις απλούς λόγους. Πρώτον, έπρεπε η γλώσσα να είναι αγγλική. Δεύτερον, τα γυρίσµατα στο Λονδίνο είναι πιο φθηνά από ό,τι στη Νέα Υόρκη. Και τρίτον, γιατί λατρεύω το γκρίζο, µελαγχολικό φως του Λονδίνου.

Γιατί συνήθως στις ταινίες σας ακούγεται
η φωνή ενός αόρατου αφηγητή;
Γιατί πιστεύω πως κατά βάθος οι ταινίες µου µοιάζουν µε τα µυθιστορήµατα. Περισσότερο βιβλία παρά κινηµατογράφος. Κάποιος αφηγείται µια ιστορία. Οπως συµβαίνει µε κάθε συγγραφέα. Τώρα που µου το λέτε µου διαφεύγει το όνοµα του ηθοποιού που υποδύεται τον αφηγητή. Να δεις πώς τον λένε, πώς τον λένε. Μάλιστα έπαιζε έναν µικρό ρόλο στο «Vicky Cristina Βarcelona». Ηταν ο αρραβωνιαστικός της Ρεµπέκα Χολ. Πάει γέρασα. Η µνήµη µου εµφανίζει συµπτώµατα Αλτσχάιµερ.

Θα σας δούµε ξανά ως ηθοποιό;
Αστειεύεστε φυσικά. Με φαντάζεστε εµένα, όπως είµαι τώρα, να παίζω το παιχνίδι the boy who gets the girl (το αγόρι που κερδίζει το κορίτσι); Στην αρχή το έκανα. Επαιζα τον ροµαντικό τύπο που τρέχει πίσω από την γκόµενα.

Μερικές φορές οι γκόµενες έτρεχαν από πίσω µου. Αλλά τώρα µε τίποτα! Εγώ να την πέφτω σε µια Σκάρλετ Γιόχανσον και σε µια Πενέλοπε Κρουζ; Τhe other guys get them (οι άλλοι µάγκες τις κερδίζουν).

Πιστεύετε στα µέντιουµ και τις χειροµαντείες;

Ούτε για αστείο.

Ολοι αυτοί είναι τσαρλατάνοι που εµπορεύονται την ανασφάλεια, τον τρόµο και την ψυχοπάθειά σου. Μιλάµε για επιχείρηση ενός δισεκατοµµυρίου δολαρίων ετησίως. Ολα αυτά είναι βλακείες, ανοησίες, µπούρδες.

Εκτός από τον Μπέργκµαν, θαυµάζετε νεώτερους ευρωπαίους σκηνοθέτες;

Οσους µπορώ να δω στις αίθουσες της Αµερικής. Λίγα πράγµατα. Οχι µόνο Ευρωπαίοι, αλλά και Ασιάτες, Κινέζοι, Μεξικανοί, απ’ όλα τα σηµεία της Υφηλίου.

Πώς αισθάνεστε µεγαλώνοντας;
Εννοείται γέρος. Η πιο σίγουρη αποτυχηµένη µπίζνα. Ουτε σοφότερος, ούτε καλύτερος, ούτε εξυπνότερος. Απλώς µε περισσότερους πόνους στην πλάτη, µεγαλύτερη πρεσβυωπία και µε ένα στοµάχι που δυσλειτουργεί και δεν αλέθει. Βad business. Αν µπορείς, πράγµα εντελώς απίθανο, κόψε κάθε επαφή µ’ αυτήν την µπίζνα. Οπου φύγει φύγει. Καµία ροµαντική ποιότητα. Βetter to be younger and get the girl (χίλιες φορές νέος αγκαλιά µε το κορίτσι.Τόσο ακραίος;
Και περισσότερο. Ο λόγος που ο Χόπκινς την κοπανάει από την Τζέµα Τζόουνς, έπειτα από σαράντα χρόνια γάµου, είναι γιατί εκείνη του υπενθυµίζει διαρκώς την ηλικία του. Ολοι θέλουµε να ακούµε κολακευτικά σχόλια για την ηλικία µας «α, δεν σας φαίνεται» και τέτοια. Ολοι αισθανόµαστε ότι γερνάµε, αλλά δεν είµαστε τόσο γενναίοι να το παραδεχτούµε. Εγώ, ας πούµε, αφού δεν µπορώ να κερδίσω το κορίτσι δεν παί ζω στις ταινίες µου.

Κι όµως. Σε πολλές ταινίες σας, αν και µεγαλύτερος, κερδίζατε το κορίτσι.

 Μα αυτό είναι κλασικό και πιασάρικο κόλπο, κωµικό. Προκλητικά αστείο. Αν θυµάστε, το είχα αρχίσει από µικρός µε το «Μανχάταν» (εννοεί τη Μίριελ Χέµνιγουεϊ, του 1979, η οποία ήταν 19 ετών και ερωτευµένη µε τον Γούντι Αλεν).

Το έχω κάνει πολλές φορές. Καλές καταστάσεις, καλά αστεία. Πάει τώρα. Για τον Γούντι έξοδος και αυλαία.

Ενα «παρατηρητήριο υπαίθριας παρανοµίας»:
ποια προϊόντα και επιχειρήσεις προβάλλονται σήµερα παράνοµα στα κράσπεδα της λεωφόρου Κηφισίας, εκεί όπου νέοι άνθρωποι άφησαν την τελευταία τους πνοή από πρόσκρουση στις διαφηµίσεις;

ΙΝFΟ

Η ταινία του Γούντι Αλεν θα προβάλλεται στην Ελλάδα από τα τέλη Σεπτεµβρίου.

«Θα γνωρίσεις έναν γέρο, φαλακρό χήρο»

Τι σηµαίνει «Υou will meet a tall, dark stranger» (Θα γνωρίσεις έναν ψηλό, µελαχρινό ξένο); Η Τζέµα Τζόουνς, εγκαταλελειµµένη από τον σύζυγό της (Αντονι Χόπκινς) ύστερα από σαράντα χρόνια συµβίωσης, κοροϊδεύει την απελπισία της ακουµπώντας χιλιάδες λίρες σε µέντιουµ! Αποτέλεσµα; Αντί για ψηλό, µελαχρινό ξένο, πέφτει πάνω σε φαλακρό, χοντρό, γέρο και χήρο. Σαν να βλέπεις το φλιπσάιντ ιστορίας του Μπέργκµαν. Το τραγικό ως γελοίο. Γιατί, σύµφωνα µε τον Γούντι Αλεν, αγαπάµε µόνο τον εαυτό µας. Γιατί φοβόµαστε από ανασφάλεια. Γιατί όλοι προσπαθούµε να ωφεληθούµε από τη δυστυχία, ακόµα και τον θάνατο του διπλανού µας. Ανικανοποίητοι γιατί δεν ξέρουµε τι θέλουµε. Δυστυχισµένοι γιατί τίποτα δεν µας χορταίνει. Ας πούµε, ο Χόπκινς χωρίζει στα γεράµατα και τα φτιάχνει µε µια µικρή (Λούζι Παντς). Η κόρη του (Ναόµι Γουότς), παντρεµένη µε έναν αποτυχηµένο συγγραφέα (Τζος Μπρόλιν), φλερτάρει µε το αφεντικό της, έναν γόη γκαλερίστα από την Ισπανία (Αντόνιο Μπαντέρας). Ο Τζος Μπρόλιν στο µεταξύ φλερτάρει µε µια κιθαρίστα τής απέναντι πολυκατοικίας. Μια νεαρή κούκλα, ντυµένη διαρκώς στα κόκκινα (Φρίντα Πίντο, το κορίτσι του «Slumdog millionaire»), η οποία είναι αρραβωνιασµένη µε κάποιον Αλαν που εργάζεται στις Βρυξέλλες.

Ταυτόχρονα ο παντρεµένος Μπαντέρας φλερτάρει και τα φτιάχνει µε την πιο στενή φίλη της Ναόµι Γουότς…


Και δεύτερη εναντίον Πολάνσκι

Ο κόσµος καίγεται και ο Πολάνσκι χτενίζεται… Αν πιστέψουµε τη Σάρλοτ Λιούις, µια βρετανίδα µεγαλοµπεµπέκα ηθοποιό που ισχυρίζεται πως όταν ήταν 16 µόλις ετών (το 1982) «κακοποιήθηκε σεξουαλικώς» από τον µικροσκοπικό Γαλλοπολωνό. Στην Κρουαζέτ κυκλοφορεί petition µε υπογραφές σκηνοθετών, ηθοποιών…

Free Ρolanski. Οι µισοί λένε «να ελευθερωθεί». Οι άλλοι µισοί «όχι». Ανάµεσα στους πρώτους ο φανατικός φιλέλλην Ζαν Λικ Γκοντάρ. Που σήµερα έχει την τιµητική του µε το «Film Socialisme». Θα γίνει πανικός. Ακολουθούµενος από τον γάλλο φιλόσοφο Μπερνάρ Ανρί Λεβί. Μαζί ο Ματιέ Αµαλρίκ (ηθοποιός) και οι γάλλοι σκηνοθέτες Μπερνάρ Ταβερνιέ και Ολιβιέ Ασαγιάς. Ο Μάικλ Ντάγκλας says Νo. Πουρκουά;

«Πάντα µε τον Νόµο», σαν να λέει «αφού το έκανε να πληρώσει». Μα έχουν περάσει 33 χρόνια από την πρώτη «κακοποίηση». Τίποτα ο Μάικλ. Πασίγνωστος ως sex machine. Πριν από το προγαµιαίο συµβόλαιο για τον γάµο του µε Κάθριν Ζέτα Τζόουνς δεν είχε αφήσει ούτε θηλυκή γάτα. Παρέα µε τον Ουόρεν Μπίτι.

Αµερικανική υποκρισία; Υes!


Πολιτική και θεωρίες συνωµοσίας

Σκάνδαλα; Αφθονα. Εντελώς πολιτικά. Οι φετινές Κάννες στρατευµένες µέχρι τα αυτιά. Τέτοιο πράγµα, µετά το γκρέµισµα του Τείχους, δεν ξανάγινε. Ριπές κατά βούληση, Κυρίως εναντίον του καπιταλισµού. n Οι περισσότερες φάπες πέφτουν εναντίον του «Wall street». Τα κεφάλια των golden boys έχουν µετατραπεί σε ταµπούρλα.

n Πιο πέρα ο Τζαφάρ Παναχί. Ο διάσηµος ιρανός σκηνοθέτης που βρίσκεται στη φυλακή. Μια κενή θέση στο πάνελ της κριτικής επιτροπής µε πρόεδρο τον Τιµ Μπάρτον. Συµβολική χειρονοµία διαµαρτυρίας για τον πολιτικό κρατούµενο της ιρανικής χούντας. Φανταστείτε πως τα αφεντικά των Καννών φρόντισαν να προβληθεί ένα «fiction» (ψεύτικο) ντοκιµαντέρ, όπου κάποιος που υποδύεται τον Παναχί συνοµιλεί πίσω από τα σίδερα της φυλακής µε τον δεσµοφύλακά του. «Γιατί δεν φεύγεις από τη χώρα να γυρίσεις τις ταινίες σου αλλού;».

Και ο Παναχί εξηγεί!

n Ριπές και εναντίον του Ρασίντ Μπουχαρέµπ, γάλλου σκηνοθέτη αλγερινής καταγωγής, που η τελευταία του ταινία «Ηors la loi» (Εκτός νόµου) θα προβληθεί στο επίσηµο διαγωνιστικό πρόγραµµα. Αρκετοί γάλλοι πολιτικοί απαίτησαν από τον καλλιτεχνικό διευθυντή του φεστιβάλ, Τιερί Φρεµό, να «κόψει» την ταινία. Εν Ελλάδι, θα συνέβαινε οπωσδήποτε. Στη Γαλλία µια τέτοια «λογοκρισία» λειτουργεί σαν την καλύτερη και µάλιστα τσάµπα διαφήµιση. Και για το φεστιβάλ και για την ταινία. Ο Μπουχαρέµπ αποκαλύπτει τις αγριότητες που διέπραξαν οι Γάλλοι στην Αλγερία.

n Ο ιταλός υπουργός Πολιτισµού αρνήθηκε να παραβρεθεί σε δεξίωση των Καννών, επειδή, λέει, το ντοκιµαντέρ «Draquila – L ‘ Ιtalia che trema» της Σαµπίνα Γκουτζάντι, 47 ετών, προσβάλλει την κοινωνική ευαισθησία των Ιταλών. Περκέ; Απλό. Μετά τον θανατηφόρο σεισµό της 6ης Απριλίου του 2008 στην Λ’ Ακουιλα, η κυβερνητική βοήθεια στους πληγέντες κατέληξε σε ένα οργιαστικό πάρτι υπουργών, επιχειρηµατιών και Μαφίας.

Με έναν λόγο τα φάγανε οι άθλιοι Ιταλοί… Ελληνάρα τ’ ακούς; Τα ίδια και χειρότερα συµβαίνουν σε όλες τις ευυπόληπτες οικογένειες της Γηραίας Ηπείρου.