Τέλος… ανοχής για τους οίκους αξιολόγησης

Πληθαίνουν τα πυρά που δέχονται το τελευταίο διάστημα οι διεθνείς οίκοι αξιολόγησης, οι οποίοι εδώ και ένα εξάμηνο προκαλούν το κύμα κερδοσκοπίας στα ελληνικά ομόλογα μέσω των συνεχών υποβαθμίσεων της ελληνικής οικονομίας. Οι τρεις μεγαλύτεροι οίκοι αξιολόγησηςΜoody΄s, Standard & Ρoor΄s και Fitch- κατηγορούνται και πάλι για τον «σκοτεινό» τους ρόλο στην έκρηξη της χρηματοπιστωτικής κρίσης.

Αυτή τη φορά έρευνα της αμερικανικής Γερουσίας αποκάλυψε ότι από το 2005 οι δύο πρώτοι «μαγείρευαν» τις αξιολογήσεις προκειμένου να κερδίζουν επικερδείς δουλειές από τις τράπεζες, εξυπηρετώντας ταυτόχρονα τα συμφέροντα μεγάλων εκδοτών τοξικών ομολόγων (subprimes). Αποτέλεσμα; Οι αξιολογήσεις τους συντέλεσαν ώστε το χρηματοπιστωτικό σύστημα να αναλάβει πολύ μεγαλύτερους κινδύνους από όσους μπορούσε να διαχειριστεί με ασφάλεια. Οι οίκοι αξιολόγησης δέχτηκαν ένα ακόμη ράπισμα, αυτή τη φορά από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Η Κομισιόν ανακοίνωσε ότι ετοιμάζει κανονιστικό πλαίσιο για τους οίκους αξιολόγησης, ενώ παρακολουθεί προσεκτικά τις χρηματοοικονομικές αγορές και τη συμπεριφορά των παικτών. «Εχουμε δει εξελίξεις στην αγορά που προκαλούν ερωτήματα για τη συμπεριφορά ορισμένων παικτών», δήλωσε προχθές ο Αmadeu Αltafaj Τardio, εκπρόσωπος του επιτρόπου για τις Οικονομικές Υποθέσεις Ολι Ρεν. Μάλιστα, απαντώντας σε ερώτηση για τις πρωτοφανούς αυστηρότητας υποβαθμίσεις που δέχτηκαν από τη Standard & Ρoor΄s η Ελλάδα και η Πορτογαλία, ο κ. Αltafaj σχολίασε με δηκτικό τρόπο «και ποια είναι η Standard & Ρoor΄s;». Ανάλογες ήταν και οι δηλώσεις τής εκπροσώπου του επιτρόπου για θέματα Εσωτερικής Αγοράς Μισέλ Μπαρνιέ, κ. Chantal Ηughes: «Περιμένουμε από τους οίκους αξιολόγησης να δρουν αυστηρά και υπεύθυνα» και «να λαμβάνουν υπόψη τα θεμελιώδη της ελληνικής οικονομίας και τον μηχανισμό στήριξης». Λίγες ώρες μετά τα σχόλια αυτά, η Standard & Ρoor΄s προχώρησε και σε υποβάθμιση της Ισπανίας προκαλώντας νέο γύρο αντιδράσεων κατά των οίκων, αυτή τη φορά από τον πρόεδρο της ΕΚΤ Ζαν- Κλοντ Τρισέ και τον επικεφαλής του ΔΝΤ Ντομινίκ Στρος- Καν. Επεσαν έξω. Οι κινήσεις των οίκων αξιολόγησης έχουν οδηγήσει στην άποψη ότι «συμμετέχουν», όπως και τα hedge funds, στο διεθνές κερδοσκοπικό παιχνίδι που έχει στηθεί με κύριους πρωταγωνιστές αγγλοσαξονικά κεφάλαια. Ανάμεσα στα θύματά τους οι ευρωπαϊκές οικονομίες- καθώς ποντάρουν στη χρεοκοπία τους, όπως έγινε και με την Ελλάδα- αλλά και το ευρώ. Αλλωστε, κατά την τελευταία δεκαετία οι οίκοι αξιολόγησης έχουν κατηγορηθεί ακόμη για τον ρόλο που είχαν στο σκάσιμο της φούσκας των τηλεπικοινωνιών, αλλά και στο σκάνδαλο της Εnron. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι μέχρι την πτώχευσή της, οι αξιολογήσεις της Lehman Βrothers ήταν σε υψηλά επίπεδα.

Τα emails που αποκαλύπτει η έρευνα της αμερικανικής Γερουσίας, τα οποία επικεντρώνεται στους δύο μεγαλύτερους οίκους- τη Μoody΄s και τη Standard & Ρoor΄s- αφορούν μηνύματα των στελεχών τους, όπου περιγράφουν ορισμένες κινήσεις προκειμένου να μη χάσουν ντιλ. Τα μηνύματα αποκαλύπτουν ότι οι οίκοι πιστοληπτικής αξιολόγησης άλλαξαν τις εκτιμήσεις τους για να ικανοποιήσουν τους πελάτες τους. Αρχιζαν μάλιστα από την επιθυμητή βαθμολογία για να «στήσουν» την αξιολόγηση. Ο οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν υποστήριξε σε άρθρο του ότι «τα email αυτά αποκαλύπτουν ένα βαθιά διεφθαρμένο σύστημα». Ομως, παρά τις αποκαλύψεις, το νομοσχέδιο της κυβέρνησης Ομπάμα, το οποίο προβλέπει μεταξύ άλλων ότι οι οίκοι αξιολόγησης θα τοποθετηθούν υπό την εποπτεία της Αμερικανικής Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς (SΕC), «σκόνταψε» στη Γερουσία. Οι κερδοσκόποι. Η στενή σχέση των οίκων αξιολόγησης με τις τράπεζες αναδεικνύεται και μέσα από την υπόθεση της Goldman Sachs. Τα επενδυτικά προϊόντα Αbacus, που αποτελούν και τον κύριο λόγο της πρόσφατης αγωγής της SΕC κατά της Goldman Sachs, είδαν το 84% των ομολογιών τους να υποβαθμίζονται μέσα σε έξι μήνες. Από τα επενδυτικά προϊόντα που εκδόθηκαν το 2006 και βασίζονται σε τιτλοποιήσεις επισφαλών αμερικανικών στεγαστικών δανείων, το 93% σήμερα έχει υποβαθμιστεί στη χαμηλότερη βαθμίδα. Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας «Νew Υork Τimes», η ευθύνη δεν είναι αποκλειστικά των οίκων. Σε μια προσπάθεια να προωθήσουν τη διαφάνεια, οι τρεις οίκοι δημοσιοποίησαν τα υπολογιστικά τους μοντέλα και οι τράπεζες τα εκμεταλλεύτηκαν. Μάλιστα, για να πετύχουν τον σκοπό τους η Goldman και άλλες τράπεζες προσέγγιζαν και προσελάμβαναν αναλυτές των οίκων, οι οποίοι τους βοηθούσαν στον σχεδιασμό τέτοιων προϊόντων.

Ελεγχος. Το «βρώμικο», κατά πολλούς, παιχνίδι των οίκων αξιολόγησης, οδηγεί ολοένα και περισσότερους αναλυτές και αξιωματούχους να ζητούν τον έλεγχό τους. Οι «Financial Τimes» ανέφεραν χθες κατηγορηματικά την ανάγκη να περιοριστεί η εξουσία τους.


«Να φτιάξουμε έναν ανεξάρτητο ευρωπαϊκό…»

Τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού οίκου αξιολόγησης ο οποίος θα παρέχει ανεξάρτητες αξιολογήσεις πιστοληπτικής ικανότητας πρότεινε χθες ο γερμανός υπουργός Εξωτερικών Γκίντο Βεστερβέλε. Ο γερμανός υπουργός δήλωσε ότι θέλει «έναν ευρωπαϊκό οίκο αξιολόγησης ο οποίος να είναι ανεξάρτητος» και «να μπορεί να αποφεύγει αντικρουόμενα συμφέροντα» που έχουν οι οίκοι οι οποίοι εδρεύουν στις ΗΠΑ. «Για τον λόγο αυτό χρειαζόμαστε τον δικό μας οίκο αξιολόγησης στην Ευρώπη» δήλωσε.

Εξάλλου, ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Βόλφγκανγκ Σόιμπλε προέτρεψε χθες τους επενδυτές των αγορών να μην παίρνουν τόσο σοβαρά τα λόγια των οίκων αξιολόγησης. «Δεν απαγορεύεται σε κανέναν παίκτη της αγοράς να μην παίρνει τόσο σοβαρά τους οίκους αξιολόγησης», δήλωσε.