Βουτιά στα μυστήρια της Κίνας και της Ιστορίας

Η Πολιτιστική Επανάσταση πέρασε, η ισότητα των γυναικών ήλθε. Η μακρινή χώρα, η μεγάλη άγνωστη, εμφανίστηκε με πολυπληθή αντιπροσωπεία στη μεγάλη διοργάνωση της Θεσσαλονίκης- ανάμεσα στους αφιχθέντες και ο συγγραφέας του «Τριγώνου της Σαγκάης», ο Μπι Φέι Γιου, που διχάζει τον γυναικείο πληθυσμόχωρίς απαραίτητα να αποκαλύψει τα μυστικά της
Γράφει πολύ για τις γυναίκες και τις διχάζει. Ο κινέζος συγγραφέας Μπι Φέι Γιου, από βιβλίο του οποίου εμπνεύστηκε το σενάριό του ο σκηνοθέτης Ζανγκ Γιμού στην ταινία του «Το τρίγωνο της Σαγκάης», λέει στα «ΝΕΑ» ότι 90% των γυναικών τού λένε ότι δεν τις αγαπάει.

«Ταυτόχρονα όμως αποφεύγω να περπατάω στον δρόμο γιατί με δείχνουν με το δάχτυλο και με αποκαλούν “φεμινιστή”. Και ντρέπομαι, γιατί η γυναίκα μου ξέρει ότι είμαι ένας άντρας που καταλαβαίνει στην ουσία τις γυναίκες! Μιλάω στα βιβλία μου για όλα αυτά και δεν δίνω οριστικές απαντήσεις. Οπότε όλοι με κοιτούν δύσπιστα. Στην Κίνα πραγματοποιείται συζήτηση για το αν η αξία της γυναίκας αναδεικνύεται καλύτερα στο σπίτι ή στην κοινωνία. Προσωπικά θεωρώ τον φεμινισμό ως κάτι πολύ ενδιαφέρον αλλά και επικίνδυνο.

Δεν με ενδιαφέρει η φεμινιστική διάσταση των διεκδικήσεων των γυναικών, αλλά οι χαρακτήρες τους. Για μένα η αξία των γυναικών δεν αναδεικνύεται ούτε στο σπίτι ούτε στην κοινωνία αλλά στη λογοτεχνία. Σε σύγκριση με τους άντρες είναι μυθιστορηματικές, διαθέτουν περισσότερο μυστήριο, περισσότερο συναίσθημα. Δεν πιστεύουν στη λογική και η ζωή τους δεν είναι μια ευθεία γραμμή. Οταν γράφω για τις γυναίκες νιώθω πιο ελεύ θερος. Και όταν γράφω για την καταπίεση που έχουν υποστεί, ελπίζω ότι αναδεικνύω τα προβλήματα όχι μόνο τα δικά τους αλλά μιας ολόκληρης γενιάς».

Ο Μπι Φέι Γιου ήταν ο γνωστότερος από τους συγγραφείς που έφερε η Κίνα στην Ελλάδα, ως τιμώμενη χώρα στη Διεθνή Εκθεση της Θεσσαλονίκης. Οι ίδιες οι Κινέζες που συμμετείχαν στην πολυπληθή αποστολή, τον φωτογράφιζαν με τα κινητά σαν ποπ σταρ. Δείχνει να το απολαμβάνει, ταυτόχρονα όμως δηλώνει ότι ο ίδιος δεν είναι σημαντικός, σημαντικό ελπίζει να είναι το έργο του. Σε ένα βιβλίο του μιλάει για την καταπίεση τριών γυναικών- είναι αδελφές- κατά τη διάρκεια της Πολιτιστικής Επανάστασης του Μάο. Ταυτόχρονα διατείνεται ότι αυτό αφορά και στις γυναίκες και στους άντρες, και ιδίως στους φτωχούς ανθρώπους.

Οταν του ζητάμε να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για την περίοδο αυτή αποφεύγει να απαντήσει. Λέει μόνο: «Αυτό που ήθελα να πω είναι ότι δεν πρέπει να ξεχάσουμε αυτή την εποχή γιατί η Ιστορία καμιά φορά επαναλαμβάνεται». Τα όρια της ελευθερίας έκφρασης ενός κινέζου συγγραφέα που μιλάει σε ξένο δημοσιογράφο είναι συγκεκριμένα. Και βέβαια στην έκθεση της Θεσσαλονίκης δεν υπήρχαν αντιφρονούντες, ούτε κινέζοι συγγραφείς μόνιμα εγκατεστημένοι στο εξωτερικό.

«Η κινεζική λογοτεχνική παράδοση φέρνει πάντως κοντά την ιστορία με τη λογοτεχνία- έχει να κάνει και με την κομφουκιανή σκέψη αυτό», » λέει ο Μπι Φέι Γιου. Και προσθέτει: «Και σήμερα είναι σκληρή η ζωή των γυναικών. Αλλοτε η πίεση ήταν πολιτική, σήμερα είναι οικονομική. Αλλά προτιμούν οι περισσότεροι την οικονομική από την πολιτική πίεση. Γιατί αυτήν προσπαθείς, δουλεύοντας, να την ξεπεράσεις».

Και μαγειρική
Η κινεζική αντιπροσωπεία ήταν η ατραξιόν της φετινής Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου της Θεσσαλονίκης που, κατά τα άλλα, είχε αισθητά μειωμένο διεθνή χαρακτήρα λόγω έλλειψης κονδυλίων. Οι Κινέζοι είχαν το μεγαλύτερο περίπτερο από κάθε άλλη τιμώμενη χώρα στο παρελθόν, στο οποίο οργάνωναν ποικίλες εκδηλώσεις. Από απλά μαθήματα κινεζικής γλώσσας έως μαγειρική και βέβαια παρουσίαση συγγραφέων. Αρκετός κόσμος επισκέφθηκε την έκθεση, έστω κι αν το μούδιασμα από τα τελευταία γεγονότα στην Ελλάδα ήταν και εδώ εμφανές.

Το κοινό γέμιζε τις αίθουσες εκδηλώσεων, κυρίως εκεί όπου εμφανίζονταν οι γνωστοί έλληνες συγγραφείς, αφού ο κινεζικός πολιτισμός είναι για την πλειονότητα ένας άγνωστος κόσμος, όχι εύκολα προσπελάσιμος. Η διευθύντρια του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου που οργανώνει την έκθεση, η Κατρίν Βελισσάρη, ήταν ευχαριστημένη γιατί χρειάστηκε να περάσει συμπληγάδες μέχρι το κόψιμο της κορδέλας- οικονομικές και ηφαιστειακές: η φημισμένη έκθεση του Λονδίνου ουσιαστικά ακυρώθηκε, λόγω… στάχτης. Ο υπουργός Πολιτισμού πάντως υπαινίχθηκε ότι θα ήταν χρήσιμο να αναλάβουν οι εκδότες το κόστος της έκθεσης στο μέλλον.


«Τζον Σικελιανός, μια πανέμορφη τραγωδία»

«Η ιστορία του Τζον Σικελιανός ήταν μια πανέμορφη τραγωδία την οποία ήθελα να εξωτερικεύσω. Ο πατέρας μου κατέβηκε ένα ένα τα σκαλοπάτια της καταστροφής», είπε στα «ΝΕΑ» η Ελένη Σικελιανός, δισεγγονή του Αγγελου Σικελιανού.

Ποιήτρια και αυτή, και μάλιστα πολυβραβευμένη, η αμερικανίδα Ελένη Σικελιανός περιέγραψε σε ένα από τα τελευταία βιβλία της, το οποίο άλλοι το εκλαμβάνουν ως μεικτό ποιητικό είδος και άλλοι ως είδος βιογραφίας, τη δύσκολη σχέση με τον ποιητή, μουσικό και γιατρό πατέρα της, τον Τζον. Ο Τζον, ένα από τα παιδιά του μοναδικού γιου του Αγγελου και της Εύας Σικελιανού, κατέληξε ηρωινομανής και έφθασε, όπως εξήγησε η ποιήτρια κόρη του, να περάσει άστεγος τα τρία τελευταία χρόνια της ζωής του.

«Δεν ήθελα ούτε να παίξω το θύμα ούτε και να κατηγορήσω τον πατέρα μου. Ηταν ένας εντυπωσιακός άνθρωπος, οραματιστής. Θέλησα να ανακαλύψω, μέσα από το γράψιμο, το είδος της σχέσης ενός τέτοιου πατέρα με την κόρη του. Με την ολοκλήρωση του βιβλίου επήλθε κάθαρση. Το παράξενο είναι ότι όταν τις εξωτερικεύεις αυτές τις ιστορίες παύεις να τις κουβαλάς, αλλά σου λείπουν κιόλας.

Ο πατέρας της Ελένης δεν της μίλησε ποτέ ελληνικά- και κάποια ελληνικά που μιλάει εκείνη τα έχει μάθει μόνη της. Εντυπωσιακή και ταυτόχρονα μεστή και σεμνή παρουσία, η Ελένη Σικελιανός- έχει σπουδάσει Ωκεανογραφία και Βιολογία και διδάσκει Δημιουργική Γραφή στο Πανεπιστήμιο του Ντένβερ- κατέχει καλά την τέχνη της απαγγελίας, τόσο που κάποιοι θυμήθηκαν συνειρμικά το μοναδικό ύφος απαγγελίας του προπάππου της. Αλλωστε ο πρόεδρος του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου Τάκης Θεοδωρόπουλος τής επιφύλαξε τη σχετική έκπληξη: το κοινό, μαζί και η ίδια- για πρώτη φορά στη ζωή της- άκουσε τη φωνή του σπουδαίου προπάππου της από τα μεγάφωνα της έκθεσης.


«Κι αν είναι ηλεκτρονικό μην το φοβάσαι»
Της Βίκυς Χαρισοπούλου

Είναι φθηνότερο, ευκολότερο στη χρήση, «καθαρότερο» κι αν δεν «μυρίζει» μνήμες και αισθήσεις, αν δεν πέφτουν από τις τσαλακωμένες σελίδες του κόκκοι άμμου από το περασμένο καλοκαίρι στο νησί, η παγκόσμια εκδοτική αγορά φρόντισε και γι΄ αυτό: υπάρχει το Smell Βook Spray (το σπρέι που γεμίζει τον χώρο με οσμή… βιβλίου) που μπορεί να συνοδεύει την ανάγνωση του e-βιβλίου στο iΡad.

Το Smell Βook Spray ήταν το τελευταίο επιχείρημα που κατέθεσε στην ημερίδα για το ψηφιακό βιβλίο, που διοργανώθηκε κατά τη διάρκεια της Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου, ο εκπρόσωπος της γερμανικής πλατφόρμας για το ηλεκτρονικό βιβλίο Libreca, Μίκαελ Φόγκελμπάχερ, προκειμένου να πείσει ακόμα και τους εμμένοντες στην αισθητική σχέση με το έντυπο βιβλίο που αντιπροτείνουν οι χιλιάδες των – κυρίως άνω των-ήντα- αναγνωστών.

«Το παράδειγμα των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής ανατρέπει το επιχείρημα πως οι νέες τεχνολογίες αποτελούν τον μεγαλύτερο εχθρό του βιβλίου. Η δεκαετία στην οποία αναπτύχθηκε το Διαδίκτυο είναι και η δεκαετία στην οποία οι πωλήσεις βιβλίων αυξήθηκαν κατά 25%. Το μήνυμα είναι σαφές και αισιόδοξο: οι νέες τεχνολογίες, αν αξιοποιηθούν σωστά, μπορεί να γίνουν πολύτιμος σύμμαχός μας στην προσπάθεια να αυξήσουμε την αναγνωσιμότητα ιδίως στις νεαρές ηλικίες» τόνιζε πριν από δύο μέρες, εγκαινιάζοντας τη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου στη Θεσσαλονίκη ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού Παύλος Γερουλάνος.

Οι εκπρόσωποι των γαλλικών, γερμανικών, βρετανικών και βελγικών ηλεκτρονικών πρωτοβουλιών για το βιβλίο που μετείχαν στην ημερίδα με θέμα «Ψηφιακό βιβλίο: Εξέλιξη ή επανάσταση;» της Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου στη Θεσσαλονίκη εμφανίστηκαν μάλλον αισιόδοξοι και για το ευοίωνο μέλλον του ηλεκτρονικού βιβλίου αλλά και για τη συνύπαρξή του- τουλάχιστον για τα επόμενα 20 χρόνιαμε το έντυπο βιβλίο.

Στην ημερίδα τέθηκαν αλλά δεν απαντήθηκαν, καθώς βρίσκονται υπό διαμόρφωση ακόμα και στις ευρωπαϊκές χώρες όπου η παραγωγή και πώληση του ηλεκτρονικού βιβλίου έχει ήδη αρχίσει μαζικά, ερωτήματα που αφορούν: Τη μέριμνα για τα πνευματικά και συγγραφικά δικαιώματα. Την αντιμετώπιση της πειρατείας των ηλεκτρονικών εκδόσεων. Τη διατήρηση των εθνικών γλωσσών (στην Ευρώπη είναι καταγεγραμμένες 22) και τον ρόλο που διαδραματίζουν στη διαμόρφωση της αγοράς ηλεκτρονικού βιβλίου. Την επαναδιαμόρφωση της αγοράς του βιβλίου και των σχέσεων συγγραφέων, εκδοτών, βιβλιοπωλών, βιβλιοθηκών. Την υπό διαμόρφωση νομοθεσία που αφορά τη νέα τεχνολογία.


Το e-βιβλίο με μια ματιά

Στην Αμερική το 4%-5% της βιβλιοπαραγωγής αφορά τα ηλεκτρονικά βιβλία.

Στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ολλανδία το ποσοστό αυτό είναι 1%.

Η μέση τιμή του ηλεκτρονικού βιβλίου στην Αμερική κυμαίνεται 9-10 δολάρια και του έντυπου 15-20 δολάρια.

Ώς το 2020 προβλέπεται η αναλογία ηλεκτρονικώνέντυπων βιβλίων να κυμαίνεται στο 15%-85% (ανάλογα με τη χώρα, η Ελλάδα ανήκει σε εκείνες με το μικρότερο ποσοστό) της συνολικής βιβλιοπαραγωγής.

Το e-βιβλίο αφορά κυρίως τις πανεπιστημιακές και δοκιμιακές εκδόσεις και πολύ λιγότερο τις εκδόσεις λογοτεχνικών βιβλίων που αποτελούν το 40% και πλέον της συνολικής βιβλιοπαραγωγής παγκοσμίως.

Στην Ελλάδα λιγοστοί εκδοτικοί οίκοι είναι ήδη έτοιμοι. Τον επόμενο μήνα θα «πέσουν» στην ηλεκτρονική αγορά 50 τίτλοι βιβλίων (αρχικά από τις Εκδόσεις Καστανιώτη).


Τα επινεφρίδια του Κέννεντυ

«Πρέπει να υπάρχει διαφάνεια σε θέματα υγείας των ηγετών» διακήρυξε ο λόρδος Ντέιβιντ Οουεν, ο οποίος επισκέφθηκε την έκθεση για να παρουσιάσει το βιβλίο του «Ασθενείς ηγέτες στην εξουσία» (Εκδ. Καστανιώτη). «Η ασθένεια αλλάζει σημαντικά τον άνθρωπο, κάποτε θετικά, συνήθως όμως αρνητικά. Η πολιομυελίτιδα έκανε τον Ρούζβελτ περισσότερο αποφασιστικό. Αντίθετα η νόσος του Αντισον (χρόνια επινεφριδική ανεπάρκεια), η οποία ταλαιπωρούσε τον Τζων Κέννεντυ και που οι Αμερικανοί έκρυβαν επιμελώς, οδήγησε με τρόπο πολύ επικίνδυνο σε ναυάγιο τη συνάντησή του με τον Χρουστσόφ στη Βιέννη, λίγο μετά την επιχείρηση του Κόλπου των Χοίρων». Οσο για τον σάχη της Περσίας υπέφερε από έναν τύπο καρκίνου του αίματος που επίσης το καθεστώς κρατούσε κρυφό. «Αν είχε γίνει γνωστό αυτό στη Δύση, η Ισλαμική Επανάσταση μπορεί και να μη συνέβαινε ποτέ», είπε.