Φαινόμενα

Τρομολαγνεία και κουτσομπολιό
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Δύο παραδείγματα δημόσιου «προβληματισμού» με επίκεντρο την ΤV αποδεικνύουν για μια ακόμη φορά την κυριαρχία της.

Λες και δεν υπάρχει δημοσιογραφία πλην της τηλεοπτικής. Και μάλιστα με την έννοια που έχει προσδώσει η εγχώρια τηλεόραση σε αυτή, δηλαδή της «ψυχαγωγικής ενημέρωσης» είτε με την τρομολαγνική της πτυχή είτε με την κουτσομπολίστική της.

«Πολλή τηλεόραση». Αυτή είναι η ουσία του προβλήματος. Η τεχνολογία της παραμένει γοητευτικότερη οποιασδήποτε δημοσιογραφικής δεοντολογίας επιβάλλοντας στην πραγματικότητα τους όρους της. Και τότε αναδεικνύονται στρεβλώσεις στη λειτουργία του δημοσιογραφικού επαγγέλματος, που δεν τις έχει δημιουργήσει η τηλεόραση, αλλά τις επιτείνει και τις καθιερώνει. Και γίνονται η αιτία με αφορμή κάθε μεγάλη υπόθεση να ξεσπά και μια παράλληλη «δημοσιογραφική κρίση», αυτή πάντα ίδια.

Περνά ο καιρός, εξαντλούνται τα θέματα και επιστρέφουμε εκεί όπου πάντα βρισκόμαστε έχοντας ξεσκονίσει απλώς τη μνήμη ότι ζητήματα κομβικά για τη λειτουργία της δημοκρατίας, για την ίδια την ηθική της κοινωνίας, πυρήνας της οποίας είναι τα μίντια και η δημοσιογραφική λειτουργία, δεν έχουν λυθεί.

Μόνο μερικοί προσωπικοί λογαριασμοί (να τους πούμε και συμφέροντα) ενδεχομένως, οι οποίοι συνοψίζονται πίσω από καταγγελίες για διαπλοκή με την εξουσία- πότε αστυνομική, πότε πολιτικοοικονομική- από κατ΄ εξοχήν διαπλεκόμενους, παρατρεχάμενούς τους ή συντηρητές των μεταπολιτευτικών στερεοτύπων κριτικής, που ουδεμία σχέση έχουν με τη δημοσιογραφική δεοντολογία. Η ακρίβεια στην είδηση που μεταδίδεται τηλεοπτικώς έχει εδώ και τόσο καιρό καταργηθεί από το τελετουργικό των «ενημερωτικών καφενείων», δηλαδή από την ερμηνεία και την προσωπική άποψη, που αν δεν είναι και φαιδρό, είναι πάντως λαϊκισμός να καταγγέλλονται ως ολισθήματα από τη δεοντολογία ερμηνευτικές αποδώσεις γεγονότων. Και η είδηση έχει εδώ και τόσο καιρό υποταχθεί στους όρους του θεάματος, με τις κάμερες να ορίζουν το «παιχνίδι» και τους δημοσιογράφους που υπηρετούν την τηλεόραση να ακολουθούν την εικόνα και την «έκπληξη»- από την υπόθεση του Σορίν Ματέι, μέχρι την υπόθεση του Αλεξ και από την υπόθεση της 17Ν μέχρι την πρόσφατη των τρομοαποκαλύψεων- ώστε μοιάζει αδύνατος ο διαχωρισμός των δύο (θεάματος και είδησης).

Αλλά το χειρότερο είναι ότι ένας υποτιθέμενος διαχωρισμός τους επιχειρείται κατά περίσταση από εκείνους που έχουν πρωτοστατήσει στη σύγχυση, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται σαν κάτοχοι μιας ιδιαίτερης γνώσης, άρα μόνοι ικανοί να ξεμπερδεύουν το κουβάρι τού τι είναι είδηση και τι μόνο θέαμα και δη παραπλανητικό και κατά συνέπεια να εμφανίζονται «πιο δημοκράτες» και «πιο δημοσιογράφοι» από άλλους, προσθέτοντας ρούμπους στο ίματζ τους.

Ετσι, μεταξύ «ελιτισμού» και «λαϊκισμού» εκτείνεται ένα ευρύ πεδίο σύγχυσης του κοινού, που καθιστά τη δημοσιογραφία ευάλωτη. Να δέχεται επιθέσεις και να απολογείται, όχι στη δημοκρατία, αλλά σε διάφορους «χώρους» και «γκρουπούσκουλα» που ακριβώς αυτή αμφισβητούν.


Και μια κωμική εκδοχή

Το δεύτερο παράδειγμα «υπερβολικής τηλεόρασης» που προκαλεί σπασμούς γέλιου ήταν η τραγελαφική μήνυση της Αλεξανδράτου κατά του Παπαδημούλη του ΣΥΡΙΖΑ, επειδή ο δεύτερος χρησιμοποίησε ως παράδειγμα θέμα από το δελτίο του Star, που αποκάλυπτε- κατά το ρεπορτάζ του καναλιού- μια «μηχανή» φοροδιαφυγής από τις εμφανίσεις τής εν λόγω στα επαρχιακά κέντρα. Εχοντας αναδείξει μια βιομηχανία μηνύσεων σε απόλυτο όπλο του μάρκετινγκ του προϊόντος Τζούλια, ο μάνατζερ- συνοδός της έσπευσε. Και έκανε μια χαρά τη δουλειά του. Νέο επεισόδιο στο σίριαλ της προβολής της. Κάμερες, δηλώσεις του μάνατζερ, βούηξαν τα κουτσομπολάδικα, τα οποία επιτέθηκαν και στον βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, επειδή έκανε αυστηρή κριτική στο είδος της τηλεόρασης που προβάλλει Τζούλιες. Με την Ελεονώρα Μελέτη να εξακοντίζει το απόλυτο επιχείρημα, ότι αν δεν ήταν τα ιδιωτικά κανάλια και εν προκειμένω το Star, η Βουλή δεν θα μάθαινε για τον τρόπο αμοιβής τής εν λόγω τραγουδομοντέλας. Στης Τσιμιτσλή, μεσημέρι Σαββάτου, τα μέλη του πάνελ το προχώρησαν θυμωμένα που έπιασε ο βουλευτής τα ιδιωτικά κανάλια στο στόμα του και του διεμήνυσαν να «αφήσει τη Τζούλια ήσυχη». Κωμικό. Μέχρι δακρύων. Η παθογένεια σπαρταριστή. Το «δώσε θάρρος στον χωριάτη να σ΄ ανέβει στο κρεβάτι» στην ιδανική εκδοχή του, τη μανατζεροκαναλική. Και όταν το «κρεβάτι» είναι η ειδικότητα του «χωριάτη», εκείνος πάντως τη δουλειά του θα την κάνει.