ΔΡΟΜΟΙ

Όποιος ζει…
… το ελληνικό δράμα, δικαιολογημένα μπορεί να καταλήξει σε ένα εσφαλμένο συμπέρασμα: πως το πρόβλημα είναι μόνο δικό του. Αν όμως βρει τη δύναμη να σηκώσει το κεφάλι και να κοιτάξει τι συμβαίνει στον υπόλοιπο κόσμο, τότε θα καταλήξει στην πικρή διαπίστωση πως τουλάχιστον δεν είναι μόνος.

Η χρονιά…
… αυτή θα είναι μια χρονιά χρέους σε όλον τον κόσμο, λέει ο Μάρτιν Γουόκερ, πολιτικός αναλυτής στο πρακτορείο Ηνωμένος Τύπος. Και μας καλεί όλους να συνηθίσουμε σε αυτήν την ιδέα: «Η ζωή θα κυλάει έτσι και τα επόμενα χρόνια, με την πιστοληπτική αξιοπιστία των ΗΠΑ, της Γερμανίας, της Γαλλίας, της Βρετανίας και της Ιαπωνίας να δοκιμάζεται κάθε μήνα. Ώσπου να ξαναπαρουσιαστεί ο πρόεδρος Ομπάμα στους ψηφοφόρους, οι ΗΠΑ θα έχουν δανειστεί άλλα 6 τρισ. δολάρια, δηλαδή ποσοστό 40% του αμερικανικού ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος. Κάτω από το τεράστιο βάρος του χρέους, αναπόφευκτα θα έρθει κάποτε η ώρα της αλήθειας». Από πού θα προέλθει όλο αυτό το χρήμα; Φυσικά από τα κρατικά ομόλογα. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν αυτά θα είναι το ίδιο ισχυρά όπως ήταν κάποτε, μετά τις απειλές υποβάθμισης των αμερικανικών και βρετανικών ομολόγων. Αν συμβεί αυτό, λέει ο Γουόκερ, τότε τα επιτόκιά τους θα αυξηθούν ώστε να καλυφθούν οι επενδυτές από τον αυξημένο βαθμό κινδύνου. Τα υψηλότερα επιτόκια θα επιβαρύνουν με νέους τόκους τον δανεισμό των χωρών, αλλά και θα καταστείλουν την οικονομική δραστηριότητα που παράγει φορολογικά έσοδα. Και για να καλύψουν τα χαμένα έσοδα, οι κυβερνήσεις θα υποχρεωθούν να δανειστούν ακόμη περισσότερα, σπρώχνοντας τα επιτόκια ακόμη υψηλότερα και πάει λέγοντας. Φαύλος κύκλος.

Αυτό το τίμημα…
… θα αναγκαστούμε να πληρώσουμε τα προσεχή χρόνια για τις «ηρωικές» προσπάθειες των κυβερνήσεων να σώσουν το χρηματοπιστωτικό σύστημα από την κατάρρευση, θέτοντας στη διάθεσή του το 10% του παγκόσμιου ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος. Όμως, η ανάκαμψη που έφερε αυτό είναι αναιμική. Και τα υψηλά επίπεδα χρέους σημαίνουν ότι τα φορολογικά πυρομαχικά των χωρών εξαντλούνται. Μετά τον δημόσιο, ο ιδιωτικός τομέας λυγίζει κι αυτός κάτω από τις πιέσεις. Οι παγκόσμιες ανισορροπίες και οι πολιτικές συνέπειες από τη διογκούμενη ανεργία ενισχύουν τις φωνές που ζητούν προστατευτισμό. Εκατόν τριάντα αμερικανοί βουλευτές καλούν τον πρόεδρο Ομπάμα να επιβάλει αντίποινα στην Κίνα, επειδή «χειραγωγεί την ισοτιμία του νομίσματός της με το δολάριο» εις βάρος της αμερικανικής οικονομίας. Τι είδους αντίποινα; Την επιβολή δασμού 25% στα εισαγόμενα κινεζικά προϊόντα, γράφει στους «Τάιμς της Νέας Υόρκης» ο οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν. Κάτι τέτοιο, λέει ο Μάρτιν Γουόκερ, θα ισοδυναμούσε με την κήρυξη ενός παγκόσμιου εμπορικού πολέμου.

Η εποχή…
… που ζούμε είναι σίγουρα (σε) ενδιαφέρουσα. Κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα τι κυοφορεί το αύριο. Ούτε μπορεί να πει αν η μαμμή της Ιστορίας έχει πράγματι πάρει ρεπό, όπως δείχνουν οι υποτονικές λαϊκές αντιδράσεις, ή αν θα ξεπροβάλει ξαφνικά με ανασηκωμένα τα μανίκια.