Τα οικονομικά προβλήματα και η λύση τους

Δύο είναι τα άμεσα, μεγάλα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας: πρώτον, το υψηλό δημόσιο χρέος, ύψους περίπου 280 δισ. ευρώ, το μισόκαι παραπάνω- από το οποίο πρέπει να αναχρηματοδοτηθεί τα επόμενα τρία χρόνια. Δεύτερον, η χαμηλή ανταγωνιστικότητα.

Οι δυνατότητες επίλυσης και των δύο αυτών προβλημάτων είναι μεγάλες. Το ζήτημα είναι ότι πρέπει να πειστούν και οι δανειστές μας για τις δυνατότητες αυτές. Για να γίνει αυτό χρειάζονται άμεσα αποτελέσματα.

Τα δημοσιονομικά μέτρα που ελήφθησαν είναι επαρκή για την επίτευξη του στόχου της μείωσης του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης στο 8,7% του ΑΕΠ το 2010, παρά την αναμενόμενη συρρίκνωση του ΑΕΠ το 2010 κατά 2,5% και τους υψηλότερους τόκους του δημοσίου χρέους. Επιπλέον, τα μέτρα αυτά καθιστούν περισσότερο ρεαλιστικούς τους αντίστοιχους στόχους για το 2011 και το 2012 και παρέχουν μεγαλύτερη άνεση χρόνου για την απόδοση των διαρθρωτικών μέτρων αύξησης των δημοσίων εσόδων και μείωσης των δημοσίων δαπανών. Όμως, το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ θα συνεχίσει να αυξάνεται έως και το 2011. Αυτό το στοιχείο προβληματίζει και απαιτεί μια πολύ πιο επιθετική πολιτική ιδιωτικοποιήσεων και αξιοποίησης της περιουσίας του Δημοσίου.

Απαιτεί επίσης την άμεση λήψη αποφάσεων για τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος. Επιπλέον, απαιτείται ταχεία και απαρέγκλιτη εφαρμογή των δημοσιονομικών μέτρων προκειμένου να υπάρξουν ορατά αποτελέσματα στα έσοδα και τις δαπάνες. Η αργή αποκλιμάκωση των επιτοκιακών περιθωρίων των κρατικών ομολόγων (spreads) είναι ενδεικτική του γεγονότος ότι η αποκατάσταση της αξιοπιστίας της δημοσιονομικής πολιτικής είναι μια χρονοβόρος, μη γραμμική διαδικασία. Δεν πρέπει, όμως, να δημιουργεί άγχος και να αποσπά την προσοχή της κυβέρνησης από την επιδίωξη των στόχων που προαναφέρθηκαν.

Ρήξεις με την τρέχουσα φιλοσοφία
Η περίοδος αρνητικής αντίδρασης της οικονομίας στο αναγκαίο δημοσιονομικό «σοκ» πρέπει να είναι βραχεία. Αυτό θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το αν η κυβέρνηση προχωρήσει με γοργά βήματα σε μια εξωστρεφή πολιτική οικονομικής ανάπτυξης με άξονα την ανταγωνιστικότητα, η οποία όμως απαιτεί ρήξεις με την τρέχουσα φιλοσοφία και πρακτική. Η ελληνική οικονομία έχει τη δυνατότητα υψηλών ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης μέσω της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας, αν προχωρήσουν οι απαραίτητες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που αφορούν κυρίως τους περιορισμούς που το Δημόσιο επιβάλλει στον ανταγωνισμό: κλειστά επαγγέλματα, ιδιαίτερα στις μεταφορές, καμποτάζ, περιορισμοί στην αγορά ενέργειας και υγείας, κατώτατες τιμές σε ορισμένα αγαθά και υπηρεσίες, θέσπιση υποχρεωτικών αμοιβών για μια σειρά επαγγελματικές δραστηριότητες, γραφειοκρατικοί περιορισμοί στην επιχειρηματικότητα, πολύπλοκες διαδικασίες αδειοδοτήσεων. Αυτοί οι περιορισμοί αποστερούν την ελληνική οικονομία από σημαντικές και απαραίτητες στην τρέχουσα συγκυρία πηγές ανάπτυξης, από απαραίτητα κεφάλαια και νέες θέσεις εργασίας, και την καταδικάζουν σε έναν φαύλο κύκλο υψηλού κόστους λειτουργίας και χαμηλής ανταγωνιστικότητας.

Όφελος πάνω από το 10% του ΑΕΠ
Το άνοιγμα των αγορών και των επαγγελμάτων, και γενικά η κατάργηση των περιορισμών, αναμένεται να αυξήσουν θεαματικά την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα και να δημιουργήσουν έναν νέο κύκλο εξωστρεφούς οικονομικής ανάπτυξης, ιδιαίτερα αν συνδυαστούν με ιδιωτικοποιήσεις, συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, αξιοποίηση της περιουσίας του Δημοσίου και την έλευση ξένων κεφαλαίων. Ενδεικτικά έχει υπολογιστεί στο ΙΟΒΕ ότι το όφελος ξεπερνά το 10% του ΑΕΠ. Με τον τρόπο αυτό θα αξιοποιηθούν τα δυναμικά συγκριτικά πλεονεκτήματα της χώρας στον τουρισμό (αναβάθμιση υπηρεσιών, επιμήκυνση τουριστικής περιόδου, ανάπτυξη τουριστικής κατοικίας), την υγεία (δημιουργία κέντρων αποκατάστασης για αλλοδαπούς που πρόκειται να συνταξιοδοτηθούν και επιθυμούν να διαβιούν στην Ελλάδα μεγάλο μέρος του χρόνου), τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη ναυτιλία, τον πολιτισμό και τον πρωτογενή τομέα, καθιστώντας έτσι εφικτή τη μετάβαση από το παλαιό αναπτυξιακό πρότυπο στο νέο.

Αυτός είναι ο μόνος δρόμος για την επιτυχή αντιμετώπιση των προβλημάτων. Άλλες λύσεις που προτείνονται ένθεν κακείθεν, από την αναδιαπραγμάτευση του δημοσίου χρέους μέχρι την έξοδο από την ευρωζώνη, ισοδυναμούν με μεγάλη ή μικρή χρεοκοπία και θα οδηγήσουν τη χώρα σε οικονομική και κοινωνική κρίση. Ο δρόμος της αρετής απαιτεί κόπους και θυσίες, αλλά είναι ο μόνος που μας συμφέρει.

Η ελληνική οικονομία έχει τη δυνατότητα υψηλών ρυθμών ανάπτυξης, αν προχωρήσουν οι απαραίτητες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις που αφορούν κυρίως τους περιορισμούς που το Δημόσιο επιβάλλει στον ανταγωνισμό

Ο Γιάννης Στουρνάρας είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ