ΔΡΟΜΟΙ

Το αίνιγμα…
… Όταν τα κράτη επρόκειτο να σώσουν τις τράπεζες, συγκροτήθηκε στην Ευρώπη μια «ιερή συμμαχία» και το έκανε στη στιγμή χωρίς δεύτερη σκέψη. Τώρα που κινδυνεύουν χώρες, γιατί η Ευρώπη, που μας είχε αυτοσυστηθεί σαν ένα μεγαλειώδες κίνημα προσέγγισης των λαών, δυσκολεύεται να κάνει το ίδιο;

Και η λύση του…
… Ο ιστορικός Τόνι Τζουντ εξηγεί γιατί ο άχρωμος και άβουλος Ρόμπαϊ επελέγη ως πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης: «Ο Σαρκοζί και η Μέρκελ δεν σκέφτηκαν “Δεν θέλουμε έναν Στάλιν, θέλουμε αδύναμους ηγέτες, επειδή αυτό θα είναι καλύτερο για τη δημοκρατία”. Αντίθετα, σκέφτηκαν πως θέλουν αδύναμους ηγέτες, επειδή έτσι η πραγματική εξουσία θα παραμείνει στις μεγάλες χώρες».

Οι συμμαχίες…
… είναι τόσο πιο «ιερές» όσο πιο ισχυρά και μεγάλα είναι τα συμφέροντα των κρατών που την απαρτίζουν. Παράδειγμα οι εμπορικές συναλλαγές, όπως μας υπενθυμίζει ο Λοράν Πενσόλ στο περιοδικό «Μαριάν». Πάντα, την ελευθερία των εμπορικών συναλλαγών την υπερασπίζονταν πιο ένθερμα, για ευνόητους λόγους, οι μεγάλες εξαγωγικές χώρες: η Βρετανία τον δέκατο ένατο αιώνα, οι ΗΠΑ μετά το 1945 και σήμερα η Κίνα και η Γερμανία, οι δύο μεγαλύτερες εξαγωγικές χώρες του κόσμου (αυτές που έχουν τα μεγαλύτερα εμπορικά πλεονάσματα). Αυτές αντλούν τα περισσότερα οφέλη από την ελευθερία των συναλλαγών την οποία υπερασπίζονται. Και αυτή που υπερασπίζεται σήμερα την παγκοσμιοποίηση πιο φανατικά είναι η Ευρώπη, αδιαφορώντας για τα επί μέρους συμφέροντα των χωρών που την απαρτίζουν. Παράδειγμα η εσωτερική ευρωπαϊκή αγορά. Και ο τρόπος που τη χειρίζεται η Γερμανία. Στην αρχή της δεκαετίας του 1990, το γερμανικό μισθολογικό κόστος ήταν κατά 25% υψηλότερο από ό,τι στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση. Όταν ήρθε το ενιαίο νόμισμα και κλείδωσαν αμετάκλητα οι ισοτιμίες των εθνικών νομισμάτων με το ευρώ, εξηγεί ο Πενσόλ, ο καγκελάριος Σρέντερ αντιλήφθηκε πως η χώρα του κινδύνευε άμεσα να πληγεί από τις διαφορές στο μισθολογικό κόστος. Έτσι αποφάσισε να κερδίσει σε ανταγωνιστικότητα η Γερμανία μέσω της πολιτικής των μισθών, που κατόπιν έμειναν καθηλωμένοι για 15 χρόνια. Σύμφωνα με την εφημερίδα «Φιγκαρό», από το 1996 έως το 2009, το μισθολογικό κόστος αυξήθηκε μόλις 5% στη Γερμανία, έναντι 35% στη Γαλλία, 45% στην Ισπανία και 65% στην Ελλάδα. Το ευρώ δημιούργησε έναν φαύλο κύκλο, σύμφωνα με τον οποίο μια χώρα που αυξάνει λιγότερο τους μισθούς περιορίζει τις εισαγωγές της και ταυτόχρονα ενισχύει τις εξαγωγές της στο εσωτερικό της ευρωζώνης, αφού οι εταίροι της που δεν μειώνουν τους μισθούς το ίδιο έχουν περισσότερη αγοραστική δύναμη. Όποιος περιορίζει περισσότερο την αγοραστική του δύναμη, κερδίζει από την αγοραστική δύναμη των γειτόνων του και αποκτά σημαντικό εμπορικό πλεόνασμα, όπως σήμερα η Γερμανία.

Ο φαύλος…
… κύκλος αυτός, όμως, είναι θανατηφόρος: έτσι το ευρώ δεν προάγει την ανάπτυξη, αλλά εξωθεί τις χώρες σε έναν άγριο και απάνθρωπο ανταγωνισμό για μείωση των μισθών, που αναπόφευκτα θα οδηγήσει σε κοινωνικές θύελλες.