Επιφυλλίδα

Βιομηχανία συνωμοσίας Α.Ε.
Του Κωστή Παπαϊωάννου www. antiphono. wordpress. com

Βρέθηκε λοιπόν η σορός του Τάσσου Παπαδόπουλου και λύθηκε και το δεύτερο κυπριακό μυστήριο μετά τη δολοφονία του εκδότη Άντη Χατζηκωστή. Σε καμιά από τις δύο υποθέσεις δεν κρύβονταν πολιτικά κίνητρα, μολονότι «έγκυρες» αναλύσεις παρέπεμπαν σε ξένους πράκτορες ή ντόπιους υποστηρικτές του σχεδίου Ανάν. Κακοποιός του κοινού ποινικού μητρώου ήταν ο εγκέφαλος της τυμβωρυχίας, τηλεπαρουσιάστρια και μέτοχος του καναλιού κατηγορείται για τον φόνο. Δυστυχώς, η ταυτότητα των δραστών διέψευσε τους θιασώτες θεωριών συνωμοσίας. Όμως δεν πτοήθηκαν. Όταν κάποιο σενάριο για μυστικές υπηρεσίες και ξένα κέντρα καταρρέει με πάταγο, συνεχίζουν με το επόμενο. Άφθονες οι επιλογές: πρόσφατα, διεθνείς κύκλοι απεργάζονταν την άλωση του ελληνισμού με πολιορκητικό κριό ένα δελτίο αστυνομικής ταυτότητας χωρίς θρήσκευμα. Ο ελληνισμός επιβίωσε, οπότε το τέλος του μετατέθηκε για τη μέρα που θα αρχίσει να αποδίδεται μαζικά η ελληνική ιθαγένεια σε μετανάστες.

Όσο πιο θολή η θεωρία τόσο πιο αληθοφανής. Συχνά αρκεί μόνο να παραπέμπει σε κάτι γνωστό, συνήθως μια προηγούμενη αναπόδεικτη θεωρία. Τα υπόλοιπα τα αναλαμβάνει η γλώσσα. Η αστήρικτη εικασία μεταμφιέζεται σε αυταπόδεικτη αλήθεια με σοφίσματα και φραστικές πιρουέτες: «Είναι γνωστό, όλοι το γνωρίζουν και πάντως εμείς το ξέρουμε καλά συνέλληνες, διότι αιώνες Ιστορίας μας το δίδαξαν». Τι υποτίθεται ότι γνωρίζουμε; Απιθανότητες και αυτοεκπληρούμενες προφητείες. Τι άλλο χρειάζεται μια θεωρία συνωμοσίας; Χρειάζεται φορείς του κακού: ξένες λέσχες (λέγε με Μπίλντερμπεργκ), ιδρύματα (λέγε με Σόρος), σκοτεινές οργανώσεις (λέγε με Εβραίο). Εν τέλει, το σίριαλ που παίζεται χρόνια τώρα στη δημόσια σκηνή βασίζεται σε άπειρες παραλλαγές ενός μόνο σεναρίου: η αυταπόδεικτη ελληνική «φυλετική» ανωτερότητα, αναλλοίωτη ανά τους αιώνες, προκαλεί τον φθόνο και ο ελληνισμός απειλείται από ένα αέναο διεθνές σχέδιο εξόντωσής του. Η κοινή γνώμη αποδεικνύεται ευεπίφορη σε τέτοιες θεωρίες. Όσο μάλιστα η Ελλάδα νιώθει μαύρο πρόβατο τόσο θα υποχωρεί ο ορθός λόγος και θα θεριεύουν οι «απολιτικές» ερμηνείες από τον χώρο του μεταφυσικού ή υπερφυσικού.

Μια ολόκληρη βιομηχανία ανθεί γύρω από τις θεωρίες συνωμοσίας. Κανοναρχεί στο Διαδίκτυο, διακινεί μύθους στην τηλεόραση, ανακαλύπτει εχθρούς εντός και εκτός των τειχών. Εξαργυρώνει «διαχρονικές αξίες του ελληνισμού» στο χρηματιστήριο πολιτικής και οικονομικής δύναμης. Οι κούφιες θεωρίες συνωμοσίας αξίζουν χρυσάφι. Παράγουν πολιτικό και μιντιακό κεφάλαιο, συντηρούν έντυπα και περιθωριακά κανάλια, αναδεικνύουν γραφικούς αγορητές καφενείου σε φιγούρες των τηλεοπτικών παραθύρων και κοινοβουλευτικούς αστέρες. Ο τρόπος είναι απλός. Οι συνωμοσιολόγοι εντάσσουν και τον εαυτό τους στο σενάριο συνωμοσίας. Κατέχουν τάχα την υπέρτατη αλήθεια και φυλάνε Θερμοπύλες απέναντι στα ιδιοτελή ενεργούμενα ξένων κέντρων. Διατρανώνουν καθημερινά την ανιδιοτελή εθνική τους υπηρεσία με ακατάπαυστη λογοδιάρροια. Κι όμως, ο χειμαρρώδης λόγος τους άλλο δεν είναι παρά μια διαρκώς αναδιατυπούμενη, προς όλους μας απευθυνόμενη, επίμονη προτροπή: σηκωθείτε από τις καρέκλες σας και αγοράστε! Δώστε μας λεφτά, δύναμη και ψήφους, αγοράστε φόβο και συνωμοσίες!

Ο Κωστής Παπαϊωάννου είναι πρόεδρος της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου