Φαινόμενα

Η ώρα της ευρω-«μπακαλικής»
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Ξεκινήσαμε με την Ευρώπη των οραμάτων και καταλήξαμε να μετράμε τα βερεσέδια του ενός λαού και του άλλου
Η βιομηχανία της γιουροβιζιολογίας έχει μόλις πάρει μπροστά, οι «εθνικοί» μόδιστροι ξαναβρίσκουν την πανελική τους λάμψη ελέω γιουροβιζιονικού ευρωκαρνάβαλου, οι πρώτες «αψιμαχίες» γύρω από τα διαγωνιζόμενα μουσικά «πακέτα» διεκδικούν λίγο χρόνο από την παραληρηματική τζουλιάδα και, μέσα σε όλα, η Ευρώπη της πολιτικής με το τεφτέρι έδωσε σημάδι ότι ανακτά την ανάσα της.

Σαν να ΄χουν πάρει λαοί και κυβερνήσεις ένα κουτσουρεμένο μολύβι, το σαλιώνουν κάθε τόσο για να σιγουρευτούν ότι θα γράψει και σημειώνουν τα βερεσέδια του ενός και του άλλου. Μετά, κρεμασμένοι στις οθόνες, όλοι μαζί παρακολουθούμε τις κοινές συνεντεύξεις των αρχηγών και ερμηνεύουμε ακόμη και τη γλώσσα του σώματος. Χαλαρός και με χαμόγελο ο Σαρκοζί, άκαμπτη και ψυχρή η Μέρκελ, αλλά και οι δυο υπέρ της προστασίας του ευρώ. Ουφ! Οξυγόνο. Για ποιον; Γιατί είναι αλήθεια ότι σε εποχές κρίσης το τελευταίο που απασχολεί τους λαούς εργαζομένων και ανέργων είναι η πνευματική τους ανάταση. Η σκέψη της επιβίωσης καταλαμβάνει την ύπαρξη. Ωστόσο υπάρχει ένα αυτονόητο ερώτημα που δύσκολα μπορεί να το παραβλέψει – ακόμη και στις συνθήκες της παρούσας σκληρής κρίσης- η δημοκρατία, και το έθεσε με αφοπλιστική αμεσότητα ο Κώστας Αρβανίτης χθες το πρωί κατά τη συνομιλία του με τον Γερμανό κ. Κναπ, πρόεδρο του Ελληνογερμανικού Επιμελητηρίου. Μόλις είχε αναλύσει τη σημασία για την οικονομία που έχει το ενωμένο «μέτωπο» της Ευρώπης για την ισχυροποίηση του ευρώ: «Καλά όλα αυτά» ρωτάει ο Αρβανίτης, «αλλά αυτή την Ευρώπη θέλουμε; Αυτό είναι το όραμα; Αυτό σήμαινε το σύμφωνο σταθερότητας;». Τόσο απλό και τόσο δύσκολο να απαντηθεί. Όσο και το ερώτημα που έθεσε λίγο αργότερα από τον ΣΚΑΪ ο Λυριτζής στην καλεσμένη της «Πρωινής Γραμμής» Άννα Διαμαντοπούλου: «Δίνουν οι Έλληνες από τους μισθούς τους χρήματα, στερούνται, αλλά με ποιον στόχο ακριβώς; Θα δουν βελτίωση; Θα γίνει καλύτερο το κράτος;». Ήταν οι δύο ερωτήσεις από το σύνολο της πρωινής ενημέρωσης, που επιχείρησαν να πάνε τη συζήτηση ένα βήμα πιο πέρα από τους τραπεζικούς κορβανάδες. Στην πραγματικότητα έθεταν με σαφήνεια το μεγάλο πρόβλημα της εποχής: την απουσία οράματος, την απουσία ενός στόχου που να εμπνέει.

Γιατί το γεμάτο σεντούκι και τα ξέχειλα ράφια από καλούδια για κάθε γούστο, μπορεί να ήταν το όραμα μιας μεταπολεμικής Ευρώπης που αγωνιζόταν να ξεπεράσει τον εφιάλτη της πείνας. Ήταν η ανάγκη της Ευρώπης που έβγαινε μέσα από τα ερείπια του πολέμου και ήθελε υποδομές, εργοστάσια, παραγωγή, έσοδα και πάνω απ΄ όλα ειρήνη για να τα πετύχει. Μήπως πρώτοι οι Γερμανοί τότε δεν είχαν πάρει τα τεφτέρια και ζητούσαν από το αμερικανικό κεφάλαιο να εκτιμήσει – άρα να επενδύσει- στη φιλεργατικότητά τους για να επανοικοδομηθεί η Γερμανία; Το πέτυχαν. «Η χλεύη της Ιστορίας» είπε πριν από μερικά χρόνια ένας πολυβραβευμένος Βαυαρός συγγραφέας (Ηans Μagnus Εnzensberger, Πολιτική και Πολιτισμός, Εκδ. Scripta) «είναι ότι όλα αυτά έγιναν πραγματικότητα. Και το χειρότερο, οι Ιάπωνες και οι Γερμανοί αισθάνονται σήμερα σαν νικητές…». Αυτό που έχει σημασία όμως, και αποτελεί το επίκεντρο της κριτικής του συγγραφέα, είναι ότι οι Γερμανοί έγιναν αυτό που κάποτε χλεύαζαν τους άλλους: έγιναν έθνος «μπακάληδων». Μετρούν διαρκώς κέρδη, χρέη, βερεσέδια. Και όχι μόνο, αλλά κατάφεραν και οι υπόλοιπες χώρες, με εναλλασσόμενη επιτυχία, να τους μοιάσουν. Η μέτρηση των ευρουδακίων- από τις τσέπες των ευρωνοικοκυραίων μέχρι τα χρηματοκιβώτια των μεγαλοτραπεζιτών- έφτασε να αποτελεί την κορυφαία έκφραση του σύγχρονου ευρωπαϊκού πολιτισμού. Ποιο όραμα, ποιοι στόχοι; Εξήντα χρόνια μετά το σκοτάδι του πολέμου, η μόνη λάμψη που προτείνεται ως αντίδοτο στην πνευματική κατάθλιψη είναι η λάμψη του χρήματος.


Και τα δικά μας ισχυρά πρότυπα

Η λάμψη των 4 εκατ. ευρώ του τζίρου ενός πορνοβίντεο, άλλωστε, έχει προκαλέσει στη χώρα μας μαζικό μιντιακό παραλήρημα. Ποια ένδεια προτύπων; Παρελαύνουν αυτές τις ημέρες από μεσημεριαναπογευματάδικα μερικά από τα λαμπρότερα του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού. Ο εις μετά τον άλλον, Έλληνες πορνοστάρ δίνουν συνεντεύξεις στις εκπομπές οικογενειακής ψυχαγωγίας εξηγώντας ότι βγάζουν αρκετά χρήματα, ότι οι γονείς τους δεν έχουν καμιά αντίρρηση και ότι έχει μερικές δυσκολίες το επάγγελμά τους, αλλά τους αρέσει πολύ. Μα πώς να μην ανακηρυχθεί η Τζούλια «εθνική ευεργέτις», αφού έγινε το «όχημα» να απενοχοποιηθεί η τσόντα και το επάγγελμα της πορνοντίβας, δίνοντας μια διέξοδο στην ανεργία των νέων.