Δοκιμασία για το ευρώ το 2010

Εδώ και 20 χρόνια που άρχισα να γράφω αυτή την οικονομική στήλη και φέτος αφιερώνω το πρώτο άρθρο της χρονιάς σε κάποιες προβλέψεις που πολλές φορές δεν συμφωνούν με τις κοινές παραδοχές.

Από την αρχή της κρίσης και ιδιαίτερα τους μήνες αμέσως μετά την κατάρρευση της Lehman Βrothers, μεγάλο μέρος της ανάλυσής μου είχε βασιστεί σε μια παραδοχή που φαινόταν αιρετική. Τώρα φαίνεται ότι η παραδοχή αυτή ήταν σωστή. Πίστευα τότε ότι η χρηματοπιστωτική κρίση αποτελούσε μέρος ενός συμβατικού οικονομικού κύκλου και ξέφυγε από κάθε έλεγχο εξαιτίας της εντυπωσιακά ανεπαρκούς πολιτικής που ακολούθησαν οι ΗΠΑ.

Αν δεν υπήρχαν οι ακατανόητες πολιτικές του τότε υπουργού Οικονομίας, του Πόλσον, στα μέσα του 2008, που άφησε τη Lehman Βrothers να χρεοκοπήσει, αλλά και αρνήθηκε να σταματήσει την κερδοσκοπία που οδήγησε την τιμή του πετρελαίου στα 150 δολάρια το βαρέλι, η παγκόσμια οικονομία πιθανότατα δεν θα είχε αντιμετωπίσει τίποτε περισσότερο από μια ήπια ύφεση.

Όταν χρεοκόπησε η Lehman Βrothers ήταν αναπόφευκτο να βυθιστούμε σε βαθιά ύφεση, παρότι πάντα πίστευα ότι υπήρχαν πολιτικές για να αλλάξουν την κατάσταση. Είχα πει τότε ότι οι ΗΠΑ θα εκπλήξουν πολλούς παρατηρητές επιτυγχάνοντας πολύ ισχυρή ανάκαμψη, όπως έκαναν το 1983 και το 1984. Είχα πει επίσης ότι το δολάριο όχι μόνο δεν θα απαξιωθεί από τα ελλείμματα στον προϋπολογισμό και τη νομισματική επέκταση, αλλά και θα ενισχυθεί από τις πολιτικές της νέας αμερικανικής κυβέρνησης. Στις ΗΠΑ, λοιπόν, με τα επιτόκια κοντά στο μηδέν και σχεδόν όλες τις μετοχές σε χαμηλότερα επίπεδα από ό,τι πριν από δύο χρόνια, εκτιμώ ότι οι τιμές των κατοικιών και των μετοχών θα ακολουθήσουν ανοδική πορεία, τουλάχιστον μέχρι το τέταρτο τρίμηνο του 2010. Τότε, οι αμερικανικές αγορές αναμένεται να επηρεαστούν προσωρινά από μια πολύ προσεκτική αύξηση των επιτοκίων.

Ισχυρή ανάπτυξη στις ΗΠΑ
Η εκτίμησή μου ότι η ανάπτυξη στις ΗΠΑ θα είναι εκρηκτική, μπορεί να φαίνεται υπερβολική. Ωστόσο τα περισσότερα στοιχεία δείχνουν ότι το τέταρτο τρίμηνο θα είναι πολύ ισχυρή. Ήδη, όπως εκτιμά ο αναλυτής της Ηigh Frequency Εconomics Ίαν Στίβερντσον, η αμερικανική ανάπτυξη το τέταρτο τρίμηνο του 2009 διαμορφώθηκε σε 4% σε ετήσια βάση. Σε αντίθεση με άλλους αναλυτές που εκτιμούν ότι η ανάκαμψη της αμερικανικής οικονομίας το τέταρτο περυσινό τρίμηνο δεν ήταν παρά αναλαμπή και ότι θα ακολουθήσει μακρά περίοδος χαμηλής ανάπτυξης, εγώ περιμένω ότι η αύξηση του ΑΕΠ στις ΗΠΑ θα παραμείνει στα επίπεδα του 4% ολόκληρη τη χρονιά αυτή. Το 2010 αναμένεται ότι θα είναι η χρονιά με την ισχυρότερη ανάπτυξη για την αμερικανική οικονομία από τη δεκαετία του ΄90. Για να τονώσει την ανάπτυξη, η FΕD αναμένεται να διατηρήσει τα επιτόκια κοντά σε μηδενικά επίπεδα μέχρι το ερχόμενο φθινόπωρο, οπότε και θα αρχίσει η σύσφιγξη της νομισματικής πολιτικής αλλά με πολύ αργούς ρυθμούς. Προβλέπω επίσης ισχυρό δολάριο για ολόκληρη τη φετινή χρονιά. Θα διακινδυνεύσω μάλιστα την πρόβλεψη ότι το δολάριο θα ενισχυθεί φέτος έναντι όλων των ισχυρών νομισμάτων, εξαιρουμένου ίσως του κινεζικού γιουάν.

Αδύναμο το ευρώ
Το πιο αδύναμο νόμισμα αναμένεται ότι θα είναι το ευρώ, καθώς οι Αμερικανοί εξαγωγείς θα αυξάνουν συνεχώς το μερίδιο αγοράς τους κυρίως εις βάρος των Ευρωπαίων ανταγωνιστών τους. Παράλληλα, Κινέζοι και Ιάπωνες παραγωγοί θα διοχετεύουν στην Ευρώπη πολλά από τα αγαθά τα οποία δεν θα μπορούν πλέον να πωλήσουν στις ΗΠΑ.

Όπως είπα και πέρυσι, τα μεγαλύτερα οικονομικά προβλήματα αναμένεται ότι θα μεταφερθούν από την Αμερική στην Ευρώπη. Αυτό δεν φάνηκε τόσο πολύ το 2009, παρότι οι μειώσεις στην παραγωγή ήταν πολύ μεγαλύτερες στην Ευρώπη από ό,τι στις ΗΠΑ. Σύντομα όμως οι γερμανικές εργατικές επιδοτήσεις θα σταματήσουν και οι οικονομικές πιέσεις που θα εξακολουθήσουν να δέχονται χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, η Ισπανία αλλά και η Κεντρική Ευρώπη δεν μπορεί παρά να ενταθούν.

Στα όρια της καταστροφής
Επομένως, θα πω ξανά ό,τι και πέρυσι: Προτού περάσει ολοκληρωτικά η κρίση, η συνοχή της ευρωζώνης θα δοκιμαστεί στο έπακρο φτάνοντας σχεδόν μέχρι την καταστροφή.

Όσον αφορά τη Βρετανία, περιμένουμε βελτίωση της οικονομίας και της αγοράς κατοικιών, κάτι που αναμένεται να επιβεβαιωθεί και από τα στοιχεία για το ΑΕΠ τέταρτου τριμήνου που θα ανακοινωθούν τον επόμενο μήνα. Πάντως, η οικονομική ανάπτυξη στη Βρετανία εκτιμάται ότι θα είναι ασθενέστερη. Παρά τα προβλήματα της βρετανικής οικονομίας, τα επιτόκια αναμένεται να παραμείνουν κοντά σε μηδενικά επίπεδα φέτος και να κυμαίνονται κάτω από 2% μέχρι το 2015.

© Τhe Τimes, 2009

Το δολάριο θα ενισχυθεί φέτος έναντι όλων των ισχυρών νομισμάτων, εξαιρουμένου ίσως του κινεζικού γιουάν