Φαινόμενα

Γούτσου γούτσου!
Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Παρά το ότι η κοινωνία των απεριόριστων ορέξεων ανήκει σε μια εποχή που- όπως και η παιδική ηλικία- πέρασε ανεπιστρεπτί και οι καιροί απαιτούν ενήλικη ωριμότητα, οι ενημερωτικές τηλεοπερέτες προτιμούν να κανακεύουν πολίτεςβρέφη
Τι ωραία τηλεόραση που έχουμε! Μας λατρεύει! Μας νταντεύει. Καταλαβαίνει την ανάγκη μας για χάδια. Και μας τα προσφέρει. Αφειδώς. Πάντα, δε, στο πλευρό μας. Να μη στενοχωρηθούμε. Να μην πιεστούμε. Να, αίφνης το μέτρο των αποδείξεων. Απαπαπα! Πώς τους ήρθε να μας υποβάλλουν σε τέτοιο μαρτύριο; Γιατί περί μαρτυρίου πρόκειται- να προσπαθείς να διατηρήσεις απόδειξη, για παράδειγμα, που την καταστρέφει ο χρόνος και θα πρέπει να την κλείνεις σε έναν φάκελο και να την τοποθετείς μέσα σε συρτάρι. Μα, να υποβληθούμε τα βρέφη σε τέτοιον κόπο; Γολγοθάς! Το ΄λεγε και ο Αυτιάς. Τόσες εκπομπές έκανε για να αναλύσει το καινούργιο βασανιστήριο που μας επιβάλλει η ανάλγητη εξουσία. Και δεν ήταν ο μόνος.

Κάθε τηλεαστήρ της ενημέρωσης που σέβεται την τηλεθέασή του (έχει δεν έχει) καταγγέλλει από το πρωί έως το βράδυ όχι μόνο το εν λόγω μέτρο, αλλά και οποιοδήποτε μπορεί να «στριμώξει» το λατρεμένο φιλοθέαμον, να το βάλει να σκεφτεί, να κινηθεί από τη νιρβάνα της συνήθειας, να ενεργοποιηθεί, να απαιτήσει την ενηλικίωσή του και τον αυτοσεβασμό του. Όχι. Πρέπει να παραμείνει σε κατάσταση βρεφική, να περιμένει από ένα κράτος-τροφό, μια αγορά-τροφό ή ένα κόμμα-τροφό να του ικανοποιήσει κάθε καπρίτσιο. «Δικαίωμα» το λένε, βέβαια, αλλά ουδεμία σχέση έχει με τη δημοκρατική κατάκτηση, απόρροια μιας ώριμης συλλογικότητας. Το «δικαίωμα» των μιντιακών κοινωνιών κατ΄ αρχήν αρνείται τη συλλογικότητα, αντιθέτως «οι άλλοι» υπάρχουν μόνο για να κάνουν όσα εμείς αρνούμαστε. «Εγώ θα σώσω την Ελλάδα;» έλεγε περιπτεράς προχθές στην εκπομπή των Χασαπόπουλου- Αναγνωστάκη στο Μega. Μα, φυσικά! Ο ένας τι να σώσει; Να σώσουν οι άλλοι, οι πολλοί, και θα σωθεί κι εκείνος. Παίρνουμε από τη συλλογικότητα ό,τι μας βολεύει και αρνούμαστε κάθε συνδρομή μας σε αυτήν.

Για ακόμη μία φορά κάνουμε σπουδαία τηλεόραση χάρη στα ελαττώματά μας. Δεν μπορεί ο ταξιτζής να ΄χει βιβλία εσόδων-εξόδων. Να εξαιρεθεί. Όλο και θα βρεθεί κομματικός χώρος που θα υποστηρίξει, χάριν αντιπολιτευτικής δράσης, το «δικαίωμα» της εξαίρεσης της εν λόγω συμπαθέστατης επαγγελματικής κατηγορίας. Δεν μπορεί ούτε ο διατηρών πάγκο στη λαϊκή να ΄χει ταμειακή μηχανή. Πού να την κουβαλάει δώθε-κείθε; Να εξαιρεθεί και αυτός. Όσο περισσότεροι οι «δικαιωματούχοι», τόσο καλύτερες και οι τηλεοπερέτες της αγανάκτησης.

Χάρη σε έναν ανυπολόγιστο αριθμό ευεργετημάτων, τα οποία οφείλει ένα κράτος να προσφέρει στους πολίτες του και τα οποία ανακαλύπτουν οι ίδιοι οι εκπομπούχοι, στήνονται υπερπαραγωγές καταγγελίας μιας ανάλγητης εξουσίας. Άλλωστε έχει μείνει αξέχαστη η μέθη από την κατάλυση αυταρχικών εξουσιών τον περασμένο αιώνα, από την πτώση τειχών, από τον ύμνο στην ελευθερία που βρήκε την πιο προκλητική του έκφραση στο σύνθημα εκείνο των ΄60s «κάντε έρωτα και όχι πόλεμο». Εξ ου και η καταγγελία κάθε μέτρου που περιορίζει την «ελευθερία»-ασυδοσία-ηδονοθηρία καμουφλάρεται με αντιπολιτευτικές κορόνες και «βαφτίζεται» έλεγχος της κυβερνητικής εξουσίας. Όχι ότι δεν είναι απαραίτητη αυτή. Όχι ότι δεν αποτελεί τον κυρίαρχο δημοσιογραφικό στόχο. Αλλά άλλο η ενημέρωση και άλλο η αποενοχοποίηση του φιλοθεάμονος για την αδιαφορία που έχει επιδείξει απέναντι στις υποχρεώσεις του. Υποχρεώσεις; Α, όχι! ο τηλεθεατής-πολίτης δεν έχει τέτοιες. Έχει μόνο «δίκαιες απαιτήσεις».
Η τρομοκρατία της απόλαυσης

Αυτός ο «παραμυθένιος» κόσμος των καταναλωτών-βρεφών ανήκει στο παρελθόν, στην εποχή που το οικονομικό σύστημα υποσχόταν ικανοποίηση κάθε επιθυμίας, υλικής έστω, και που ευτυχία σήμαινε απεριόριστες ορέξεις. Ήταν η εποχή κατά την οποία επικράτησε η τρομοκρατία της απόλαυσης. Πνιγηρή, όπως ακριβώς και ο πουριτανισμός. Αυτή αντέγραψε και η εγχώρια τηλεοπτική αγορά, αυτή διαμόρφωσε «ήθη» παρουσίασης εκπομπών, επηρέασε την ενημέρωση, επέβαλε πρόσωπα και είναι αυτά που προσπαθούν να αναπαράξουν τον ίδιο κόσμο χάρη στον οποίο καθιερώθηκαν.

Μόνο που πλέον δεν υπάρχει. Όχι γιατί δεν θέλουν οι πολίτες να είναι «χαϊδεμένοι», αλλά γιατί συνειδητοποίησαν ότι αυτού του είδους τα «χάδια» καταλήγουν να τα πληρώνουν από την τσέπη τους πάρα πολύ ακριβά.