Ψώνισαν σαν κυνηγημένοι

Καθόταν σε μια πλαστική καρέκλα σκυφτός. Γάντια, κουκούλα και μπουφάν ασφυκτικά κλειστό. Περασμένα μεσάνυχτα και ο Πέντρο Ντίας είχε στήσει καρτέρι έξω από κατάστημα ηλεκτρονικών. Με το ξημέρωμα θα άρχιζε το κυνήγι: μαζί με ένα πλήθος διψασμένο για προσφορές θα ορμούσε στο μαγαζί για να χωρέσει σε λίγες ώρες τα ψώνια μιας χρονιάς.

Πέρασε ένας χρόνος από τότε που ένα αφηνιασμένο πλήθος αγοραστών ποδοπάτησε μέχρι θανάτου έναν υπάλληλο πολυκαταστήματος της αλυσίδας WalΜart στη Νέα Υόρκη. Χθες η Αμερική έζησε ξανά αυτή την ημέρα των προσφορών, των πολύωρων αναμονών και της καταναλωτικής μανίας.

Όπως ορίζει η παράδοση των ΗΠΑ, την επομένη της ημέρας των Ευχαριστιών η «Βlack Friday» («Μαύρη Παρασκευή») υποδέχτηκε τους αγοραστές με ασύγκριτες εκπτώσεις. Δεν ήταν μόνο οι χρυσές προσφορές που σχημάτισαν τις ουρές έξω από μαγαζιά και εμπορικά κέντρα. Οι περισσότεροι αγοραστές φυλούσαν τα χρήματά τους γι΄ αυτή τη στιγμή. Για αρκετούς από αυτούς, στον καιρό της οικονομικής κρίσης τα ψώνια γίνονται μαζικά, με αφοσίωση και πάθος που θυμίζει σύνδρομο Κατοχής. «Μαζεύω χρήματα όλο τον χρόνο γι΄ αυτή τη στιγμή. Η κρίση με έχει ζορίσει. Έκοψα τον κινηματογράφο και τα εστιατόρια. Και περιμένω μέρες σαν κι αυτή για τα ψώνια μου», είπε στα «ΝΕΑ» ο Πέντρο Ντίας. Στήθηκε από τις οκτώ το βράδυ της Πέμπτης έξω από το κατάστημα ηλεκτρονικών «Βest Βuy», κοντά στο γήπεδο Fenway της Βοστώνης. Περίμενε εκεί μέχρι τις πέντε το πρωί για να αγοράσει μεταξύ άλλων ένα λάπτοπ της ΗΡ αντί 197 δολαρίων (περίπου 131 ευρώ). Δίπλα του, ο Αντόνιο Ρόντον, υπάλληλος στην αλυσίδα Dunkin Donuts, περίμενε επίσης χθες για ώρες στην ουρά.

Κόκκινα χαλιά. Ο Ντίας και ο Ρόντον όμως δεν άνηκαν στους τυχερούς της χθεσινής ημέρας. Ο Τσι Νγκουγιέν, νικητής ενός διαγωνισμού της ίδιας αλυσίδας ηλεκτρονικών, μετέβη στο κατάστημα του Ντένταμ με… λιμουζίνα. Οι υπεύθυνοι του εξασφάλισαν πριβέ περιοδεία στο μαγαζί τους πριν μπουν οι υπόλοιποι αγοραστές. Αντίστοιχη VΙΡ περιποίηση προσέφεραν και άλλες αλυσίδες καταστημάτων. Το κατάστημα JCΡenney παρείχε στους νικητές ενός διαγωνισμού στο Facebook μπάτλερ για τα ψώνια και δωροεπιταγές 500 δολαρίων. Σε δύσκολους οικονομικά καιρούς, οι προσφορές φαίνεται ότι δεν φτάνουν για να δελεάσουν τους καταναλωτές. Ίσως βάλουν το χέρι στην τσέπη αν νιώσουν μια μέρα βασιλιάδες. Περίπου 134 εκατομμύρια άνθρωποι υπολογίζεται ότι θα ψωνίσουν στην Αμερική αυτό το Σαββατοκύριακο μαζί με τους αγοραστές της «Μεγάλης Παρασκευής», σύμφωνα με έρευνα που διεξήγαγε η Εθνική Ομοσπονδία Λιανικού Εμπορίου. Πέρσι, για το αντίστοιχο διάστημα, ο αριθμός των αγοραστών έφτασε τα 128 εκατομμύρια. Φέτος οι πωλήσεις αναμένεται να αγγίξουν τα 437 δισεκατομμύρια δολάρια. «Θέλω να ξοδέψω 600 δολάρια απόψε για τις αγορές μου. Μου είναι σχεδόν αδύνατο να αγοράσω κάτι τόσο καλό σε μια κανονική ημέρα», είπε ο Ντίας που διδάσκει Ισπανικά στη Βοστώνη.


Η ιστορία και οι εκπτώσεις

Oόρος «Μαύρη Παρασκευή» πιθανότατα άρχισε τη δεκαετία του 1960 από τη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ. Λόγω των έντονων κυκλοφοριακών προβλημάτων την επομένη της ημέρας των Ευχαριστιών, η Αστυνομία της πόλης αποκάλεσε εκείνη την Παρασκευή «Μαύρη». Η ονομασία καθιερώθηκε αργότερα, το 1975, όταν χρησιμοποιήθηκε σε άρθρα εφημερίδων. Οι εκπτώσεις που συνάντησαν χθες οι καταναλωτές στα ράφια των καταστημάτων έφταναν και ξεπερνούσαν το 50% της αρχικής τιμής. Φωτογραφικές μηχανές στοίχιζαν 69 δολάρια, εκτυπωτές έκαναν 25 δολάρια και τηλεοράσεις LCD αγοράζονταν με 150 δολάρια. Καταναλωτικές οργανώσεις πάντως προειδοποιούσαν ότι οι μεγαλύτερες προσφορές ήταν μόνο σε επιλεγμένα προϊόντα… προηγούμενων σεζόν.