Νάρκη τα χρέη των ναυτιλιακών

Όταν η Εastwind Μaritime χρεοκόπησε, το καλοκαίρι που μας πέρασε, λίγες αμερικανικές τράπεζες το πρόσεξαν. Στην Ευρώπη όμως, όπου τα δάνεια σε ναυτιλιακές εταιρείες ξεπερνούν τα 350 δισ. δολάρια, η αδυναμία της Εastwind, η οποία εδρεύει στη Νέα Υόρκη και αποτελεί ναυτιλιακή εταιρεία μεσαίου μεγέθους, να αποπληρώσει χρέη 300 εκατ. δολαρίων έχει αυξήσει την ανησυχία των τραπεζιτών. Τα στελέχη των τραπεζών φοβούνται ότι τώρα μπορεί να αντιμετωπίσουν προβλήματα και άλλες εταιρείες.

Ήδη οι τράπεζες στη Γηραιά Ήπειρο βρίσκονται αντιμέτωπες με αρκετές δυσκολίες: υπάρχουν φόβοι ότι η ανάπτυξη δεν είναι αρκετά ισχυρή, ενώ οι απώλειες στην αγορά ακινήτων είναι μεγάλες. Και τώρα, ο κίνδυνος να αυξηθούν οι επισφάλειες από ναυτιλιακές, κάνει τις ευρωπαϊκές τράπεζες να φοβούνται ότι μπορεί να υπολείπονται των αμερικανικών στα «όπλα» που έχουν να αντιμετωπίσουν την κρίση.

Τράπεζες με μεγάλα χαρτοφυλάκια δανείων σε ναυτιλιακές, όπως είναι η Royal Βank of Scotland, η Lloyds, η ΗSΗ Νordbank και η Commerzbank, μπορεί να βρεθούν αντιμέτωπες με αρκετά σημαντικές επισφάλειες, καθώς οι πλοιοκτήτες βλέπουν τα ναύλα να βουλιάζουν λόγω πτώσης 25% στο παγκόσμιο εμπόριο.

Η γερμανική ΗSΗ Νordbank, που είναι μια από τις μεγαλύτερες δανείστριες ναυτιλιακών, έχει ανεβάσει τις προβλέψεις για επισφάλειες σε δάνεια προς εταιρείες του κλάδου κοντά στα 900 εκατ. δολάρια και έχει ήδη λάβει χρηματοδότηση 19,4 δισ. δολαρίων (13 δισ. ευρώ) από τους ιδιοκτήτες της, τα γερμανικά κρατίδια του Αμβούργου και του Αschleswig Ηolstein.

«Τα κλειδιά στην τράπεζα»
Μπορεί το παγκόσμιο εμπόριο να αρχίζει σταδιακά να ανακάμπτει, όμως ο κορεσμός από καράβια που έχουν παραγγελθεί τα προηγούμενα χρόνια και τώρα μπαίνουν στην αγορά, αναμένεται να φρενάρει την ανάκαμψη των τιμών των ναύλων. «Το πρόβλημα είναι ότι θα υπάρξουν και άλλες χρεοκοπίες, αν ο ιδιοκτήτης του πλοίου δεν μπορεί να το εκμεταλλευτεί», λέει από την Αθήνα ο κ. Αντώνης Ζολώτας, τραπεζίτης που ειδικεύεται στα ναυτιλιακά, και προσθέτει: «Σε αυτό το σημείο θα δώσει τα κλειδιά στην τράπεζα» και θα δηλώσει ότι δεν μπορεί να λειτουργεί άλλο με αυτόν τον τρόπο.

Οι τράπεζες στην Ευρώπη έχουν μέχρι σήμερα αρνηθεί να προβλέψουν επισφάλειες για χρέη από ναυτιλιακές. Παραδέχονται ότι ο κλάδος της μεταφοράς εμπορευμάτων (cargo) παγκοσμίως έχει προβλήματα, αλλά όσο οι ναυτιλιακές συνεχίζουν να πληρώνουν τους τόκους για τα δάνειά τουςπράγμα το οποίο οι περισσότερες κάνουν – θεωρούν ότι δεν υπάρχει λόγος να αυξήσουν τις επισφάλειές τους.

«Το χαρτοφυλάκιό μας είναι υψηλής ποιότητας και δεν χρειάστηκε να κάνουμε φέτος ούτε μια πρόβλεψη για πιθανές επισφάλειες», λέει ο επικεφαλής της Royal Βank of Scotland για ναυτιλιακά δάνεια, κ. Λάμπρος Βαρβανίδης. Παραδέχεται επίσης ότι αν η κίνηση στη ναυτιλία παραμείνει χαμηλή ή εξασθενήσει κι άλλο, μπορεί να χρειαστεί να γίνουν τέτοιες προβλέψεις, αν και προσθέτει ότι οι τράπεζες θα καλύψουν το χαμένο αυτό έδαφος μόλις ανακάμψουν οι αγορές.

Ενώ, όμως, ο ανταγωνισμός μειώνει δραστικά τα έσοδα από τις μεταφορές φορτίου για τις ναυτιλιακές, αναλυτές λένε ότι πολλοί πλοιοκτήτες μπορεί να είναι η επόμενη κατηγορία δανειοληπτών που δεν θα μπορούν να διαχειριστούν τα χρέη τους. Τα δύσκολα είναι μπροστά
Όπως λέει ο Cato Βrahde, αναλυτής της Τufton Οceanic που αποτελεί hedge fund με ειδίκευση στα ναυτιλιακά, η κρίση για τον κλάδο άρχισε το καλοκαίρι του 2008, όταν και κορυφώθηκε η ζήτηση για μεταφορά φορτίου. Αυτό σημαίνει ότι οι μεγαλύτερες προκλήσεις για τις ναυτιλιακές δεν έχουν κάνει ακόμη την εμφάνισή τους. «Εκτιμούμε ότι θα υπάρχει 50% υπερπροσφορά για πλοία μεταφοράς κοντέινερ», λέει ο κ. Βrahde συμπληρώνοντας ότι «τους επόμενους πέντε ή έξι μήνες θα δούμε περισσότερες τράπεζες να κατάσχουν πλοία. Δεν πρόκειται για κατάσταση ζωής ή θανάτου, αλλά κάποιοι θα αντιμετωπίσουν προβλήματα».

Επειδή τα ναύλα μεταφοράς κοντέινερ έχουν υποχωρήσει 45%, αντίστοιχα έχει μειωθεί και η αγοραία αξία των πλοίων τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί σαν εγγύηση για τη χορήγηση δανείων. Για παράδειγμα, η ιαπωνική Αozora Βank που έχει δανείσει την Εastwind και ήταν ένας από τους πιστωτές της Lehman Βrothers, ανακάλυψε ότι η αξία των πλοίων της ναυτιλιακής είναι σήμερα πολύ χαμηλότερη από τα 77 εκατ. δολάρια της έκθεσης σε κίνδυνο της τράπεζας. Άλλες μεγάλες δανείστριες είναι η Βank of Scotland και η Βordea Βank με έδρα τη Σουηδία.

Οι πιο εκτεθειμένες τράπεζες
Από τις πιο ευάλωτες είναι η ΗSΗ Νordbank, η οποία είναι εκτεθειμένη στον κλάδο της ναυτιλίας με τα περισσότερα προβλήματα, αυτόν της μεταφοράς κοντέινερ. Τα δάνειά της σε ναυτιλιακές ανέρχονται σε 50 δισ. δολάρια ή περίπου επτά φορές την καθαρή της θέση. Άλλες μεγάλες τράπεζες με σημαντική έκθεση σε δάνεια προς ναυτιλιακές είναι η Commerzbank (37 δισ. δολ.), η Royal Βank of Scotland (25 δισ. δολ.) και η Lloyds ΤSΒ (23,9 δισ. δολ.)- σύμφωνα με στοιχεία της ΙΝG Βank.

Με εξαίρεση την ΗSΗ Νordbank, τα δάνεια σε ναυτιλιακές αποτελούν μικρό ποσοστό του δανειακού χαρτοφυλακίου των τραπεζών, ώστε να μην κινδυνεύουν οι ίδιες. Όμως, το γεγονός ότι πολλά από τα χρέη των ναυτιλιακών είναι συγκεντρωμένα σε μερικές από τις ασθενέστερες τράπεζες της Ευρώπης, μπορεί να σημαίνει ότι τα δάνεια αυτά ενδέχεται τελικά να δημιουργήσουν περισσότερα προβλήματα απ΄ όσα είναι διατεθειμένοι να παραδεχτούν οι τραπεζίτες. Ίσως τελικά κάποιοι τραπεζίτες βρεθούν να κολυμπάνε στα ανοικτά.

Τους επόμενους πέντε – έξι μήνες θα δούμε περισσότερες τράπεζες να κατάσχουν πλοία. Δεν πρόκειται για κατάσταση ζωής ή θανάτου, όμως κάποιοι θα αντιμετωπίσουν προβλήματα