«Ρατσισμός υπάρχει στον δρόμο, όχι στη σκηνή»

«Ρατσισμός στην τέχνη δεν χωρά. Το χρώμα του δέρματος και η προφορά μας όχι μόνο δεν στάθηκαν εμπόδιο αλλά μας βοήθησαν να ξεχωρίσουμε», λένε καλλιτέχνες με καταγωγή εκτός συνόρων
«Η ξένη καταγωγή μας και η διαφορετική κουλτούρα που κουβαλάμε είναι τα όπλα μας. Από αυτά αντλούμε έμπνευση. Δεν έχουμε ακούσει ποτέ ρατσιστικά σχόλια από συναδέλφους», υποστηρίζουν τέσσερις καλλιτέχνες με καταγωγή από τρεις διαφορετικές ηπείρους που διεκδικούν μια θέση στον «ήλιο» του ελληνικού καλλιτεχνικού χώρου. Μπορεί να μην τους προτιμούν για ρόλους αρχαίου δράματος ή στο λαϊκό τραγούδι, αλλά έχουν καταφέρει να βρουν θέση σε άλλους χώρους, από την χιπ χοπ μέχρι την ποπ μουσική και από το θέατρο μέχρι τον κινηματογράφο.

Δύο πατρίδες, δύο γλώσσες, ένας κοινός στόχος: καριέρα στην Ελλάδα. Όπως λένε, η τέχνη μοιάζει με καταφύγιο από τον ρατσισμό που έχουν να αντιμετωπίσουν στις κοινωνικές τους συναναστροφές, μπροστά στους γονείς των συντρόφων τους, αλλά και στις καθημερινές συναλλαγές τους με δημόσιους φορείς. Οι ακραίες περιπτώσειςξυλοδαρμοί και βωμολοχίες- δεν λείπουν, ιδιαίτερα για «εκείνους που κατάγονται από βαλκανικές χώρες».

«Η έκπληξη έρχεται όταν με βλέπουν να τραγουδάω λαϊκά και ρεμπέτικα», λέει ο τραγουδιστής Ησαΐας Ματιάμπα από το Ζαΐρ. Το σοκολατί χρώμα του δέρματός του «αρέσει στα κορίτσια» και «τραβάει τη προσοχή των μουσικών παραγωγών». «Συχνά όμως ταυτίζουν τους έγχρωμους με εκείνους που πουλάνε CD στον δρόμο» λέει ο νεαρός τραγουδιστής, που έκανε το ντεμπούτο του με την Ελευθερία Αρβανιτάκη αφού πέρασε από τα πλατό της εκπομπής «Να η ευκαιρία» (Μega) σε ηλικία 18 ετών.

Ο πατέρας του αναγκάστηκε να αφήσει το Ζαΐρ εξαιτίας την πολιτικών ταραχών και ήρθε στα Ιωάννινα, όπου σπούδασε Ιατρική. Εκεί γνώρισε και την Ελληνίδα μητέρα του. «Κλειστές επαγγελματικές πόρτες δεν βρήκα ποτέ εξαιτίας του χρώματος του δέρματός μου», λέει ο τραγουδιστής που φέτος εμφανίζεται στο μιούζικαλ «Rent» σε σκηνοθεσία Θέμιδας Μαρσέλλου στο Θέατρο Χώρα και παρουσιάζει το νέο digital single «Θα περιμένω». «Θυμάμαι ότι δέχθηκα ένα- δυο ρατσιστικά σχόλια στο σχολείο. Είναι λογικό. Άλλωστε, ο ρατσισμός πηγάζει από τον φόβο στο διαφορετικό», προσθέτει ο Ησαΐας Ματιάμπα.

Ο Τζερόμ Καλουτά, ράπερ- περφόρμερ της μουσικής ομάδας Σπείρα Σπείρα και συμπατριώτης του Ησαΐα Ματιάμπα, προσθέτει: «Αν βλέπεις τον εαυτό σου ως κατώτερο, τότε και οι υπόλοιποι θα σε θεωρούν κατώτερο».

Στο σχολείο ενσωματώθηκε ομαλά και το γεγονός ότι ήταν ο μοναδικός έγχρωμος λειτούργησε θετικά. Ρατσιστικά σχόλια από συμμαθητές δεν άκουσε ποτέ. «Η εμπιστοσύνη και η συμπάθεια κερδίζεται. Δεν ήταν αυτονόητο ότι θα με αποδεχθούν. Συμμετείχα λοιπόν στο Δεκαπενταμελές Συμβούλιο και οργάνωνα τις σχολικές εκδηλώσεις» λέει. Νιώθει τυχερός που συνεργάζεται και φέτος με τον Σταμάτη Κραουνάκη στην παράσταση «Festivalium» στον χώρο «Αθηναΐς». Εκεί, μάλιστα, τα μέλη της ομάδας, απευθυνόμενα σε αυτόν, τραγουδούν για… αράπη, στον χιουμοριστικό «Μεγάλο Αραπικό».

Τα πρώτα του βήματα στη μουσική τα έκανε με ένα πάντρεμα ήχων από χιπ χοπ και ρέγκε. «Έχω μεγαλώσει με αυτή τη μουσική», λέει και με αυτή συνεχίζει στο νέο του single «Ρole position».

«Όσες φορές με έχουν απορρίψει δεν έφταιγε το γεγονός ότι είμαι μαύρος, αλλά το ότι δεν ήμουν αρκετά καλός για εκείνους. Ρατσισμός υπάρχει στον δρόμο όχι στη σκηνή. Εκεί όλα φαίνονται πιο μεγάλα, πιο σημαντικά…» λέει. Το πρόβλημα συχνά είναι το κοινό που «δύσκολα αποδέχεται κάτι ή κάποιον που διαφέρει».

Αυτό που προλαβαίνει τα ρατσιστικά σχόλια «είναι η γλώσσα», σημειώνει. «Όταν μιλάς καλά λ.χ. ελληνικά, όλοι σε σέβονται. Πάντως, σε κάθε πρώτη επαφή ξαφνιάζονται αν δεν γνωρίζουν ότι είμαι έγχρωμος», λέει.


«Και Αλβανός και ηθοποιός δεν γίνεται»

Στο θεατρικό σανίδι μπορεί όλα να κυλούν ομαλά, στο Μετρό του Συντάγματος, όμως, έζησε ένα βίαιο περιστατικό ο γεννημένος στην Αλβανία ηθοποιός Λαέρτης Βασιλείου. «Βρισκόμουν στο Μετρό όταν ειδικοί φρουροί με σταμάτησαν για έλεγχο και θέλησαν να με πάνε για εξακρίβωση στοιχείων. Στο Τμήμα, όπου οδηγήθηκα, έδειξα στον αξιωματικό της Ασφάλειας την ταυτότητα του Συλλόγου Ελλήνων Ηθοποιών. “Και Αλβανός και ηθοποιός δεν γίνεται” είπαν και με ξυλοκόπησαν άγρια», λέει ο Λαέρτης Βασιλείου που σπούδασε στην Ακαδημία Τεχνών της Αλβανίας και ήλθε στην Ελλάδα το 1994 για να συνεχίσει τις σπουδές του στο Εθνικό Θέατρο.

Ο ρατσισμός μεταμορφώνεται σε άσκηση βίας και σε βωμολοχίες, όπως λέει ο Λαέρτης Βασιλείου, «όταν απευθύνεται σε Αλβανούς, Βούλγαρους, Αρμένιους». Ο λόγος για τον οποίο συμβαίνει αυτό; «Οι Έλληνες νιώθουν ανώτεροι από τους Αλβανούς. Ακόμη, φοβούνται τους ξένους. Σε αυτό, μερίδιο ευθύνης έχει η τηλεόραση. Όταν ένας μετανάστης διαπράττει έγκλημα, είναι όλοι δολοφόνοι. Αναρωτιέμαι αν οι φυλακές στην Ελλάδα ήταν κλειστές πριν έρθουν οι μετανάστες». Η φράση «Δεν θα γίνεις Έλληνας ποτέ, Αλβανέ» τον εκνευρίζει. «Είναι ντροπή να μην μπορούμε να πάρουμε ελληνική υπηκοότητα. Σκεφτείτε ότι ακόμα και στον ΟΑΕΔ με κοιτάζουν περίεργα επειδή έχω αλβανικό διαβατήριο». Αλλά συμπληρώνει: «Ρατσισμό δεν συνάντησα στον χώρο του θεάτρου. Στην τέχνη το διαφορετικό είναι αυτό που ενδιαφέρει. Το γεγονός ότι είχα άλλη καταγωγή λειτούργησε θετικά. Είναι σαν να πηγαίνεις στον πόλεμο με δύο όπλα».


«Ανήκω παντού και πουθενά»

Η Βίνα ΤσοχάνΤζοτζολάκη από την Ινδία έχει γυρίσει όλο τον κόσμο πριν καταλήξει στην Ελλάδα. Μπορεί να μην ξεχωρίζει τόσο από το χρώμα του δέρματός της, τα σπαστά ελληνικά και η προφορά της όμως προδίδουν τη διαφορετική καταγωγή. Κάπως έτσι πήρε ρόλο Ινδής στην πρόσφατη ταινία «Στο βάθος κήπος» του Κλεάνθη Δανόπουλου.

Το ταξίδι της ξεκίνησε από το Μπέρμιγχαμ, όπου γεννήθηκε και συνεχίστηκε στο Μάντσεστερ,-όπου σπούδασε Οικονομικά-, και στο Παρίσι, όπου γνώρισε τον σύζυγό της με τον οποίο απέκτησε τρία παιδιά. Δεν ήταν όμως ο έρωτας που την έφερε στην Ελλάδα.

«Ήθελα να δώσω πατρίδα στα παιδιά μου.

Εγώ δεν έχω πατρίδα.

Δεν ανήκω πουθενά και ταυτόχρονα ανήκω παντού. Έχει και αυτό τις χάρες του», λέει η ινδικής καταγωγής ηθοποιός που ξεκίνησε εραστιτεχνικά αλλά επιθυμεί μια καριέρα στον καλλιτεχνικό χώρο«παρά το γεγονός ότι δεν θα μου δώσουν ρόλους Ελληνίδας». Και παρά το γεγονός ότι έχει διαπρέψει σε άλλες δουλειές, στον χώρο των τηλεπικοινωνιών. «Το βιογραφικό μου είναι πολύ καλό οπότε ήταν εύκολο να βρω δουλειά. Βέβαια αν ήμουν από κάποια άλλη χώρα, από Βουλγαρία ή Αλβανία, τα πράγματα ίσως ήταν πιο δύσκολα», λέει.

Ρατσισμό δεν έχει συναντήσει. Η αλήθεια είναι όμως, λέει, ότι «οι γυναίκες, ιδιαίτερα οι όμορφες, αντιμετωπίζουν ρατσισμό σε μικρότερο βαθμό».