[ ΣΕ ΠΡΩΤΟ ΕΝΙΚΟ ] «Ο Θεός στη χώρα του debate»

«Μη μου βάζετε ταμπέλες. Αφήστε με να μεγαλώσω και να αποφασίσω εγώ», λέει ένα γλυκύτατο κοριτσάκι στην τελευταία αφίσα της καμπάνιας που αναστάτωσε το Λονδίνο. Της αθεϊστικής εκστρατείας που διεξήχθη κυρίως πάνω στα κόκκινα λεωφορεία. Η εμπνεύστριά της έγραψε ένα άρθρο, στην κατακλείδα του οποίου ευχαρίστησε όλους όσοι συνεισέφεραν το σχόλιό τους. Ακόμη και όσους εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους. Το συζητούσα λοιπόν με έναν φίλο που έχει παραμείνει στην αγγλική πρωτεύουσα.

«Ήθος και ύφος στον δημόσιο διάλογο», μου είπε. Κλισέ ατάκες, σκέφτηκα αλλά τελικά αποτυπώνουν την πραγματικότητα. Μου θύμισε μάλιστα πως το θεολογικό think tank Τheos, όταν εμφανίστηκαν τα σλόγκαν της καμπάνιας, σχολίασε: «Οι αφίσες θα ενθαρρύνουν τους ανθρώπους να σκεφτούν τη σημαντικότερη απορία που θα αντιμετωπίσουμε στη ζωή μας. Το ίδιο το μήνυμά της αποτελεί ένα καταπληκτικό έναυσμα συζήτησης».

Αναρωτιέστε τι σχέση έχουν όλα αυτά με εμάς. Με τη χώρα όπου διοργανώθηκαν συλλαλητήρια για να αποτραπεί η κατάργηση της αναγραφής του θρησκεύματος στις ταυτότητες. Με το κράτος όπου αρχηγός κόμματος εξέφρασε τη στήριξή του σε αυτά. Με την κοινωνία που κλίνει το γόνυ μπροστά στο ράσο ακόμη κι αν αυτό κάνει business. Με τη γωνιά της Ευρώπης που συνεχίζει να λύνει τα προβλήματά της στα τηλεπαράθυρα. Κι όμως έχουν.

Δεν είναι τόσο το θέμα που με απασχολεί, η θρησκεία είναι άλλωστε προσωπικό δεδομένο, όσο ο τρόπος συζήτησης που υιοθετούν- ακόμη κι αν το θέμα είναι ταμπού, όπως η θρησκευτική πίστη. Εκεί κρύβεται το αγγλοσαξονικό μυστικό. Στο νησί όπου δεν υπάρχει γραπτό Σύνταγμα ο δημόσιος διάλογος δεν ευτελίζεται, όπως εδώ. Δεν ευθύνεται γι΄ αυτό μόνο η τυπική αστική ευγένεια, την οποία εδώ συγχέουμε με την επικάλυψη της φωνής του συνομιλητή με μια «ευγενική» φράση τύπου «αφήστε με να ολοκληρώσω». Όποιος μαθαίνει να συζητά εκεί- και όχι απαραίτητα στα debates της Οξφόρδης- γαλουχείται με τη διάσημη πια ρήση του Διαφωτισμού «δεν συμφωνώ ούτε με μία λέξη από όλα όσα λες, αλλά θα υπερασπίζω, και με τίμημα τη ζωή μου ακόμα, το δικαίωμά σου ελεύθερα να λες αυτά που πρεσβεύεις». Με αυτόν τον τρόπο εκεί μέχρι κι η ίδια η πίστη γίνεται αντικείμενο διαλόγου ενώ εδώ απλώς κήρυγμα από άμβωνος ή στούντιο…