Πιο ακριβά τα δάνεια για το Δημόσιο

Σήμα κινδύνου για το κόστος δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου εκπέμπει το νέο άνοιγμα της ψαλίδας (spread) στις αποδόσεις ελληνικών ομολόγων σε σχέση με τα γερμανικά, την ώρα που το υπουργείο Οικονομικών προετοιμάζεται για δανεισμό ρεκόρ κοντά στα 60 δισ. ευρώ το 2010.

Χθες η διαφορά των επιτοκίων με τα οποία δανείζεται το Ελληνικό Δημόσιο (στα δεκαετή ομόλογα) συγκριτικά με το γερμανικό σημείωσε άλμα κατά 0,23 μονάδες και αναρριχήθηκε στο 1,57%, από το 1,34% την περασμένη Παρασκευή, με τις αγορές να πιέζουν για δραστικότερες παρεμβάσεις στο έλλειμμα μέσω του υπό κατάθεση προϋπολογισμού του 2010.

Παράλληλα, ανησυχία εκδηλώνεται και για τις επιπτώσεις στον δανεισμό του Δημοσίου από τη σταδιακή απόσυρση των μέτρων στήριξης της ρευστότητας από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, όσο και για πιθανά νέα ευρήματα της Εurostat για το ύψος του ελλείμματος, καθώς η ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία «ξεσκονίζει» από χθες τα ελληνικά δημοσιονομικά στοιχεία. Ο νέος κύκλος ανόδου των spread συνοδεύεται και από κόντρες τραπεζιτών με την Τράπεζα της Ελλάδος, που ξέσπασαν με αφορμή συστάσεις της τελευταίας προς τις τράπεζες να περιορίσουν την άντληση φθηνού χρήματος από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα με το αιτιολογικό ότι αργά ή γρήγορα θα αποσυρθούν τα έκτακτα αυτά μέτρα, καθώς και να αυξήσουν τις προβλέψεις τους για επισφαλή δάνεια. Πρόκειται για εξελίξεις που σηματοδοτούν αύξηση του κόστους για τις τράπεζες, οι οποίες μέχρι σήμερα αποτελούν τον μεγαλύτερο χρηματοδότη του δημόσιου δανεισμού.

Φέτος, η έκρηξη των spread, που έφθασαν έως και το 3,20% στο αποκορύφωμα της κρίσης, κληροδότησε επιβαρύνσεις στο κόστος δανεισμού του Δημοσίου που ξεπερνούν το 1,6 δισ. ευρώ. Όπως εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο πρώην επικεφαλής του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους και Γενικός Διευθυντής της Βanca ΙΜΙ, Χρ. Σαρδελής, «με δεδομένο ότι η μέση διάρκεια του φετινού δανεισμού είναι 4,9 χρόνια, αν σε όλες τις εκδόσεις του Δημοσίου τα επιτόκια διαμορφώνονταν κατά 0,50 μονάδες χαμηλότερα, το όφελος για κάθε έναν από τους πέντε επόμενους προϋπολογισμούς θα ήταν της τάξεως των 325 εκατ. ευρώ ή συνολικά 1,625 δισ. ευρώ». Αντίστροφα προκύπτει και το μέγεθος των επιβαρύνσεων από την τωρινή αύξηση των επιτοκίων δανεισμού του Δημοσίου. Μάλιστα, αν αναλογιστεί κανείς ότι δύο χρόνια νωρίτερα τα spread κυμαίνονταν μεταξύ 0,3% και 0,5% ή περίπου 2,5 μονάδες χαμηλότερα σε σχέση με φέτος (όπου ο κύριος όγκος του δημόσιου δανεισμού έγινε με spread από 2,5% έως και 3,2%), γίνεται σαφές ότι η επιβάρυνση είναι σημαντικά μεγαλύτερη.

Και κόντρα τραπεζιτών
Πίσω από τον νέο γύρο ανόδου των spread, στελέχη της αγοράς ομολόγων διακρίνουν τρεις παράγοντες. Αφενός, οι αγορές πιέζουν για δραστικότερα μέτρα μείωσης του ελλείμματος, αφετέρου καλλιεργούν το έδαφος για το νέο δανειακό πρόγραμμα του Δημοσίου ανεβάζοντας το κόστος σε υψηλότερα επίπεδα και, επιπλέον, ανησυχούν για τις επιπτώσεις που θα έχουν στις τράπεζες και την κερδοφορία τους οι πιέσεις της Τράπεζας της Ελλάδος και το φρένο στη φθηνή ρευστότητα που ετοιμάζεται να βάλει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Φέτος, οι ελληνικές τράπεζες χρηματοδότησαν περίπου το μισό του προγράμματος δανεισμού των 64 δισ. ευρώ, με επιτόκια που έφτασαν έως και το 5,5%.

Με τα ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου ως ενέχυρο δανείστηκαν στη συνέχεια με επιτόκιο 1% από την ΕΚΤ εγγράφοντας σημαντικές υπεραξίες στους ισολογισμούς τους. Τώρα, αυτή η οδός κερδών κλείνει.

Παρ΄ ότι η Τράπεζα της Ελλάδος στην ανακοίνωσή της σημειώνει ότι «σε καμία περίπτωση η σύσταση αυτή δεν αποτελεί απαγόρευση», παράγοντες της αγοράς ομολόγων εκτιμούν ότι η ζήτηση για τίτλους του Ελληνικού Δημοσίου θα είναι σαφώς μειωμένη. Και σημειώνουν με νόημα ότι του χρόνου το Δημόσιο θα δανειστεί κοντά το ένα τέταρτο του ΑΕΠ της χώρας ή περίπου 60 δισ. ευρώ.

Η ΕΚΡΗΞΗ

των spread, που έφτασαν φέτος και το 3,20%, επιβάρυνε το κόστος δανεισμού του Δημοσίου με πάνω από 1,6 δισ. ευρώ