Φαινόμενα

Γιορτή και στοίχημα της δημοκρατίας
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Γιορτινά αφιερώματα για την πτώση του Τείχους ξαναθύμισαν πόσο πολύτιμη είναι η ελευθερία, όχι μόνο κινήσεων αλλά και σκέψης
Προβολείς με χίλια χρώματα. Πυροτεχνήματα να θαμπώνουν το παγκόσμιο βλέμμα. Κάμερες από τις τηλεοράσεις. Επίσημοι από τα κράτη όλου του κόσμου. Ουρές ανθρώπων ατελείωτες με ομπρέλες κάτω από τη βροχή να γιορτάζουν την ελευθερία, να σκέφτονται, να συναντιούνται, να ζουν. Ήταν το αυτονόητο κέρδος από εκείνη τη νύχτα της 9ης Νοεμβρίου που γκρεμίστηκε το Τείχος της απαγόρευσης. Μια χώρα- σύμβολο της αγριότητας του σύγχρονου πολιτισμού. Διχασμένη από τον παραλογισμό του. Η στιγμή της ένωσης ήταν η πραγματοποίηση ενός μεγάλου δημοκρατικού ονείρου. Άλλαξε ο κόσμος. Άλλαξαν οι ζωές των ανθρώπων. Εκείνων που πνίγονταν από την αδιάκοπη παρακολούθηση, που θρήνησαν νεκρούς από την προσπάθεια να περάσουν το σύμβολο της ντροπής, αλλά και εκείνων που έπρεπε να συντονιστούν με τους ρυθμούς ενός κόσμου που έτρεχε δεκαετίες χωρίς αυτούς, που έπρεπε να επαναδιαπραγματευτούν τις συνθήκες της ζωής τους και αυτό δεν σήμαινε για όλους κέρδη. Δεν σήμαινε καν ότι ο κόσμος που ονειρεύονταν υπήρχε. Μετά τις πρώτες ώρες της χαράς ήρθε και η προσγείωση. Ίσως τίποτε δεν μπορεί να συγκριθεί με τη Στάζι που επισήμως είχε τουλάχιστον 92.000 υπαλλήλους να φροντίζουν για κάθε μορφή παρακολούθησης και ανεπισήμως πλήθος φίλων και συγγενών που έδιναν κάθε μορφής πληροφορίες για τους δικούς τους ανθρώπους. Σκοταδισμός. Από την άλλη πλευρά πάλι, το όνειρο ήθελε δουλειά για να πραγματοποιηθεί. Και χρήμα. Η αγορά του ανταγωνισμού δεν ήταν εύκολη για εκείνους που είχαν συνηθίσει στην προστασία, παρ΄ ότι πνιγηρή. Ωστόσο αυτή η κριτική είχε μικρό χώρο στα αφιερώματα της ΝΕΤ από τον Γιώργο Κουβαρά και του Σκάι από τους «Φακέλους». Και τα δύο μαζί ήταν μια καταγραφή της Ιστορίας και ένα μωσαϊκό από μνήμες και εμπειρίες από τη συνάντηση των δυο κόσμων. Μόλις χτίστηκε το Τείχος δημιουργήθηκαν καμιά εκατοστή οργανώσεις αντίδρασης στην Ανατολική Γερμανία, ακούμε μια μαρτυρία στους «Φακέλους». Στις εκκλησίες έβρισκε καταφύγιο η αντίσταση, αφού ήταν οι μόνοι χώροι που έμεναν σχεδόν στο απυρόβλητο. Εικόνες συγκλονιστικές από προσπάθειες Ανατολικογερμανών να περάσουν στην άλλη πλευρά, Το χειρότερο για όσους το έζησαν ήταν το πνιγηρό, εξοντωτικό κλίμα παρακολούθησης, ο αγώνας ενός καθεστώτος όχι να αναπτύξει τη χώρα και την οικονομία, αλλά να κρατηθεί στις καρέκλες.

Γι΄ αυτό και κατέρρευσε παταγωδώς. Μετά ήρθαν τα άλλα προβλήματα, της επιβίωσης σε έναν κόσμο σκληρού ανταγωνισμού. Και κατανάλωσης. Αλλά τίποτε δεν συγκρίνεται με έναν κόσμο χωρίς σύνορα. Τα υπόλοιπα είναι τα μεγάλα στοιχήματα του δημοκρατικού πολιτισμού μας.


Ακόμη λίγο κλάψε και σου πάει…

Είπαν να εκθέσουν την ομορφιά τους, τα κορμιά τους στο ριάλιτι των μοντέλων μια χούφτα κοριτσάκια, αλλά προφανώς αυτό δεν είναι αρκετό για μια τηλεόραση που ζητάει «αίμα, δάκρυα και ιδρώτα» για το φιλοθέαμον κοινό της. Πόσες πόζες να πάρουν, σε πόσα ψυγεία να μπουν, πόσα καβγαδάκια και χαδάκια να κάνουν για να κρατήσουν το ενδιαφέρον; Ενώ το δάκρυ που βγαίνει αβίαστα καθώς εκθέτουν τις ψυχές τους στην επαγγελματία ριαλιτζού Τατιάνα είναι πιο φωτογενές και από την πιο σέξι πόζα τους. Μία μία παρέλασαν από τον καναπέ για να ανοίξουν την καρδιά τους στην «εξομολόγο». Το δάκρυ κορόμηλο. Οι ιστορίες όλες πονεμένες. Κορίτσια στην αρχή της ζωής τους. Άπειρα. Παγιδευμένα στο όνειρό τους. Απομονωμένα από τις οικογένειές τους. Ευάλωτα. Αλλά το ριάλιτι αναζητά πάντα την εύκολη λεία.

Τον κουρασμένο, τον ταπεινωμένο, τον εξαρτημένο. Γιατί κανένα από τα κορίτσια δεν είχε την πραγματική ελευθερία να αποφασίσει αν θέλει να εκθέσει τον εαυτό του, τα προσωπικά του, τις στενοχώριες, το δάκρυ του. Αλλά εδώ υπήρχε επιπλέον δέλεαρ. Πάντα υπάρχει στο ριάλιτι η «αμοιβή».

Εκείνη που θα έδινε την «καλύτερη συνέντευξη» με τα κριτήρια της ριαλιτζούς Τατιάνας, θα είχε μια πρόσκληση για την εκπομπή του Θέμου. Τι καλύτερο να ονειρευτεί μια μοντέλα από το να έχει την εμπειρία να εμφανιστεί δίπλα σε τέτοιες προσωπικότητες; Άλλωστε τι είναι ο τοπομοντελισμός στη χώρα μας; Υλικό για τηλεόραση. Το ΄πε και η Καγιά, τις προάλλες, «τα μοντέλα είναι ευλογημένα γιατί μπορούν να βγάλουν πάρα πολλά λεφτά χωρίς να σπουδάσουν». Τι να πει κανείς; Άλλοι δραπέτευαν από το Τείχος του αίσχους στο Βερολίνο για να συναντήσουν την ελευθερία που υποσχόταν ο κόσμος της Δύσης, για να μην τους παρακολουθούν την προσωπική τους ζωή. Ε, λοιπόν, πλέον στον εξελιγμένο κόσμο μας, προσφέρουμε οικειοθελώς τα προσωπικά μας στην τηλεόραση. Δεν είναι θαύμα αυτό το μοντέλο πολιτισμού;