[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Ηθοποιός πολιτική

Άνεμος αισιοδοξίας πνέει επιτέλους μετά τις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα ολόκληρη, και όχι στενά και μόνο στον κόσμο του ΠΑΣΟΚ. Πού οφείλεται αυτή η αισιοδοξία; Στη χώρα μας τα τελευταία πέντε χρόνια βιώσαμε μια απερίγραπτη κατάπτωση των αξιών, μια tristitia temporis του σκοτεινού Μεσαίωνα. Η αποπνικτική ατμόσφαιρα της αδικίας, της ανασφάλειας, των οικονομικών αδιεξόδων και της γενικότερης κατάπτωσης των ηθών κάλυψε την Ελλάδα και στέρησε την ελπίδα από τους νέους μας. Dum spiro spero, και όταν δεν ελπίζω, πνίγομαι.

Στο νοσηρό αυτό περιβάλλον ήχησε η φωνή ενός πολιτικού, του σημερινού Πρωθυπουργού, Γιώργου Παπανδρέου, που πιστεύει στην αξία του πολίτη και είναι διατεθειμένος να παλέψει γι΄ αυτόν. Και είναι φανερό ότι ο πολίτης, ανεξαρτήτως ιδεολογίας και κόμματος, διψά γι΄ αυτή την έγνοια και την προστασία της Πολιτείας μέσα στις δύσκολες οικονομικές συνθήκες του τόπου. Η εθνική κρίση αποτελεί αναμφισβήτητα και μέρος της διεθνούς, όμως αυτό δεν απαλύνει τον φόβο του πολίτη για το δικό του μέλλον και το αδιέξοδο που αισθάνεται βαθιά του.

Την ώρα που η ατιμωρησία έχει γίνει φαινόμενο διαχρονικό, και τα πάντα μπορούν να συγχωρηθούν αρκεί να ζητηθεί μια συγγνώμη και να αναγνωριστεί μια ανόσια πράξη ως mea culpa, η διαβεβαίωση ενός πολιτικού ότι θα τιμωρήσει επιτέλους κάθε υπεύθυνο μιλά στην ψυχή του πολίτη και γεννά την ελπίδα.

Την πρώτη τιμωρία έδωσε αναμφίβολα ο λαός με την ψήφο του, που ως αποτέλεσμα είχε το καπούτ της Ν.Δ. Καπούτ είναι λέξη γερμανική, που σημαίνει «κατεστραμμένος, τελειωμένος» και αποτελεί παράλληλα τον τίτλο του βιβλίου του Ιταλού συγγραφέα Κούρτσιο Μαλαπάρτε. Πρόκειται για ένα πικρό χρονικό της πολιτικής και ηθικής κατάρρευσης της Ευρώπης, που γράφει ως αυτόπτης μάρτυρας. Καπούτ, λοιπόν, θυμίζει και η σημερινή κατάσταση της Ν.Δ. και του θλιβερού αρχηγού, που όπως έκλεισε τη Βουλή των Ελλήνων έτσι έκλεισε και την πόρτα πίσω του!

Το φαινόμενο της ατιμωρησίας στηλιτεύει ο Λατίνος σατιρικός Γιουβενάλης, που έζησε τον δεύτερο π.Χ. αιώνα, όταν η Ρώμη δέχτηκε μαζική εισροή ανθρώπων από την Ελλάδα και την ελληνόφωνη Ανατολή, όταν η στρατιωτικά υποταγμένη στη Ρώμη Ελλάδα αιχμαλώτισε με το πνεύμα, τις ανθρωπιστικές αξίες και τον πολιτισμό της τον κατακτητή. Και ενώ οι Ρωμαίοι αναγνωρίζουν τη διανοητική ευστροφία των Ελλήνων, αμφισβητούν ιδιαίτερα την ηθική τους σοβαρότητα. Ο Γιουβενάλης, λοιπόν, σε μία σάτιρα παρηγορεί ένα φίλο του, που του έκλεψαν ό,τι είχε και δεν είχε, και με τρόπο μοναδικό αναδεικνύει το βασανιστήριο μιας ένοχης συνείδησης. Χαρακτηριστικές για την εποχή αλλά και ιδιαίτερα επίκαιρες είναι οι παρακάτω επισημάνσεις του ποιητή: «Κάθε πράξη που δίνει το κακό παράδειγμα βασανίζει αυτόν που την έχει ήδη εκτελέσει. Αυτό ακριβώς αποτελεί και την πρώτη τιμωρία, και κανένας ένοχος δεν απαλλάσσεται από το δικαστήριο της ίδιας του της συνείδησης. Είναι πράγματι ευμετάβολη η φύση των κακών ανθρώπων! Όταν θεωρούν ότι πρέπει να κάνουν ένα έγκλημα είναι γεμάτοι από αίσθημα σταθερότητας, και όταν το έχουν ήδη κάνει τότε μόνον αρχίζουν να διακρίνουν το καλό από το κακό». Εξάλλου, ο ένοχος στην ίδια σάτιρα του Γιουβενάλη σκέπτεται «Η τιμωρία από τους θεούς αργεί πολύ να έρθει, γιατί αν θελήσουν να τιμωρήσουν όλους τους ενόχους, ποιος ξέρει πότε θα φθάσουν και σε μένα»! Άλλωστε, άνθρωποι που έχουν διαπράξει το ίδιο αδίκημα, έχουν στη συνέχεια τύχη εντελώς διαφορετική: άλλος πληρώνεται για το έγκλημά του με κρεμάλα και άλλος με τη βασιλική κορόνα. Σπανίζει ο έντιμος άνθρωπος!

Η ατιμωρησία επεκτείνεται στις μέρες μας ενώ παράλληλα επικρατεί η άποψη ότι όλοι είμαστε ίδιοι, και αυτό, γιατί δεν απαιτείται αξιολόγηση του έργου καθενός μας χωριστά στην κοινωνία. Αξιολόγηση των προσώπων και αξιοκρατία των διαδικασιών είναι το Α και το Ω μιας ευνομούμενης Πολιτείας. Αυτό είναι το ζητούμενο και έτσι υπόσχεται ότι θα πορευθεί η νέα κυβέρνηση στη χώρα μας. Έτσι, και μόνον έτσι, θα βρει συμπαραστάτες στο έργο της και όχι απλά πολιτικούς οπαδούς. Και ένας πολιτικός που έδωσε την ελπίδα ότι μπορεί να πατάξει την απάτη, την ασωτία, την ανομία και να αναδείξει τη χώρα του, όπως της ταιριάζει, διεθνώς, είναι χωρίς αμφιβολία πολιτικός μακράς πνοής.

ΚΡΑΤΟΣ ΠΟΥ ΝΟΙΑΖΕΤΑΙ

Ο πολίτης, ανεξαρτήτως ιδεολογίας και κόμματος, διψά για την έγνοια και την προστασία της Πολιτείας μέσα στις δύσκολες οικονομικές συνθήκες του τόπου

Η Στέλλα Πριόβολου είναι καθηγήτρια, πρόεδρος του Τμήματος Ιταλικής- Ισπανικής Φιλολογίας και αναπλ. πρόεδρος Σλαβικών Σπουδών Πανεπιστημίου Αθηνών