[ Δρόμοι ]

Κόμματα…
… χωρίς μέλη. Συνδικάτα χωρίς συνδικαλισμένους. Και επαγγελματίες στο τιμόνι των πολιτικών οργανώσεων. Αυτός είναι ο θαυμαστός νέος κόσμος που μας περιμένει. Και ήδη παίρνουμε μια πρόγευση από αυτόν.

Τον περασμένο…
… μήνα, το γαλλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα έκανε μια μεγάλη εκκαθάριση στους καταλόγους του. Διέγραψε περίπου 48.000 μέλη του που είχαν δύο χρόνια να καταβάλουν τις συνδρομές τους. Τα μέλη του κόμματος λιγοστεύουν διαρκώς. Η ίδια κατάσταση επικρατεί και στη Γενική Συνομοσπονδία Εργαζομένων. Όταν η μεγαλύτερη συνδικαλιστική οργάνωση της Γαλλίας θα μετρήσει τα μέλη της, στο συνέδριό της τον Δεκέμβριο, αναμένεται να τα βρει λιγότερα από 600.000. Μα υπάρχουν και χειρότερα, γράφει ο Ζεράλντ Αντριέ στο περιοδικό «Μαριάν». Τα χειρότερα είναι οι διαδικασίες με τις οποίες το Σοσιαλιστικό Κόμμα αποφάσισε να αναδεικνύει στο εξής τις ηγεσίες του. «Καθιερώνουν τη μετατροπή ενός κόμματος μελών σε κόμμα γνώμης», λέει ο Αλέν Καγιέ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού και συγγραφέας του βιβλίου «Αριστερά;». «Ποιος θα είναι ο ρόλος των μελών ενός σοσιαλιστικού κόμματος, αν εξαντλείται στη διοργάνωση προκριματικών εκλογών; Τα μέλη του δεν θα συμμετέχουν πια στην ιδεολογική και θεωρητική επεξεργασία. Και η διάσταση της λαϊκής επιμόρφωσης και της συλλογικής σκέψης θα παραμεριστούν και θα τεθούν στο περιθώριο». Το φαινόμενο παρατηρήθηκε και στην Ιταλία, όταν οι πρώην κομμουνιστές μεταλλάχτηκαν στο πολυσυλλεκτικό Δημοκρατικό Κόμμα, με τα γνωστά ολέθρια γι΄ αυτό αποτελέσματα. Όμως, ακόμη και δεξιά κόμματα που μετατρέπονται από κόμματα μελών σε κόμματα γνώμης ανοιχτά σε όλα και σε όλους δεν έχουν λιγότερα προβλήματα. Όταν το κόμμα της Μέρκελ πάτησε σε δύο βάρκες, τον συντηρητισμό και τον νεοφιλελευθερισμό, έδωσε την ευκαιρία στον ακραιφνή νεοφιλελεύθερο Βεστερβέλε να του αποσπάσει ένα σημαντικό μέρος της εκλογικής του δύναμης στις πρόσφατες εκλογές.

Ένα κόμμα…
… που δεν χρειάζεται πια τα μέλη του; Είναι ένα φαινόμενο νεωτερικό που, σύμφωνα με τον Αλέν Καγιέ, παρατηρήθηκε για πρώτη φορά όταν έπεσε το Τείχος του Βερολίνου. Τότε, όλοι σχεδόν οι πολιτικοί σχηματισμοί άρχισαν να εγκαταλείπουν τους ιδρυτικούς μύθους τους. Στο πολιτικό τοπίο που επικρατούσε μέχρι τότε, οι πολιτικοί αντιπροσώπευαν συγκεκριμένες κοσμοθεωρίες. Υπήρχαν διαχωριστικές γραμμές, που ήταν χαραγμένες από τους διανοούμενους, τα μέλη και τις παραδόσεις, είτε επρόκειτο για σοσιαλιστικά ή κομμουνιστικά, είτε για συντηρητικά ή φιλελεύθερα κόμματα. Σήμερα, τα πράγματα δεν είναι έτσι. Απέναντι σε μια πολιτική συγκυρία, ένα κόμμα δεν τοποθετεί πια μια κοσμοθεωρία αλλά ένα πρόσωπο. Και το πρόσωπο αυτό δεν χρειάζεται πια να συγκεντρώνει γύρω του συνειδητά μέλη. Του φτάνουν οι απλοί ψηφοφόροι που φέρνει κοντά του η συγκεκριμένη συγκυρία. Αυτή η αλλαγή στο πολιτικό σύστημα μετατρέπει τους πολιτικούς οργανισμούς που άλλοτε παρήγαν πολιτική σκέψη, σε απλούς εκλογικούς μηχανισμούς.

Κόμματα…
… χωρίς μέλη. Συνδικάτα χωρίς συνδικαλισμένους. Και επαγγελματίες στο τιμόνι των πολιτικών οργανώσεων. Αυτός είναι ο θαυμαστός νέος κόσμος που μας περιμένει. Και ίσως αύριο μεθαύριο, εκλογές χωρίς ψηφοφόρους.