Τα μάπετ χορεύουν στη Ραμάλα

Πριν από λίγο καιρό στις ΗΠΑ, τα μάπετ του «Sesame Street», του θρυλικού παιδικού προγράμματος που άφησε εποχή και στην Ελλάδα της δεκαετίας του ΄80 ως «Σουσάμι Άνοιξε», εθεάθησαν να συζητούν για ένα απρόσμενα σοβαρό θέμα: την οικονομική κρίση. Ήταν μια προσπάθεια να εμπνεύσουν ασφάλεια στα εκατομμύρια παιδιά που νιώθουν, αν και προσχολικής ηλικίας, την καθημερινότητά τους να κλονίζεται από αυτήν.

Χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, σε έναν άλλο κόσμο, στη Δυτική Όχθη, τα μάπετ αγωνίζονται να κάνουν κάτι απείρως πιο δύσκολο. Να κάνουν τους μικρούς Παλαιστίνιους να ξεχάσουν έστω για λίγο την καθημερινότητά τους και να νιώσουν όπως θα έπρεπε κανονικά να νιώθουν: παιδιά. Ηιστορία του «Σαρά΄α Σιμσίμ», της παλαιστινιακής εκδοχής του «Σουσάμι Άνοιξε», με βασικούς πρωταγωνιστές δύο μάπετ, τον Καρίμ τον κόκορα και τη Χανίν το τερατάκι, είναι γεμάτη δυσκολίες και προβλήματα. Όπως άλλωστε και η ιστορία της Μέσης Ανατολής. Μια ισραηλινή βερσιόν προβαλλόταν στην ισραηλινή τηλεόραση με μεγάλη επιτυχία, ήδη από τη δεκαετία του 1980 και στα μέσα της δεκαετίας του 1990, η «Σέσαμι Γουέρκσοπ», η αμερικανική μη κερδοσκοπική εταιρεία παραγωγής του «Sesome Street», προσέγγισε τον Παλαιστίνιο δημοσιογράφο και ιδρυτή του Ινστιτούτου Κινηματογράφου της Ιερουσαλήμ, Νταούντ Κουτάμπ, ώστε να αναλάβει την παραγωγή μιας παλαιστινιακής εκδοχής, σε συμπαραγωγή με τους Ισραηλινούς και με στόχο την προώθηση της ειρηνικής συνύπαρξης για μια νέα γενιά Ισραηλινών και Παλαιστινίων.

Οι διαφωνίες. Η συμπαραγωγή άρχισε πράγματι να προβάλλεται το 1998. Παλαιστίνιοι και Ισραηλινοί, όμως, αδυνατούσαν να συμφωνήσουν ακόμα και στις μικρότερες λεπτομέρειες. Οι Παλαιστίνιοι δεν ήθελαν να δείχνουν την ισραηλινή σημαία ή παιδιά με το εβραϊκό σκουφάκι. Οι Ισραηλινοί δεν ήθελαν να δείχνουν την παλαιστινιακή σημαία ή μάπετ με την παλαιστινιακή μαντίλα. Το χούμους και τα φαλάφελ προκαλούσαν ατελείωτους καβγάδες, καθώς και οι δύο πλευρές τα διεκδικούν ως «δικά τους». Τα πιο προβληματικά σκετσάκια, όμως, ήταν εκείνα όπου τα ισραηλινά και τα παλαιστινιακά μάπετ αλληλεπιδρούσαν. Η κάθε ομάδα ζούσε στον δικό της «δρόμο»- πού θα συναντιόντουσαν λοιπόν; Ένας Αμερικανός σύμβουλος πρότεινε ως λύση μια ουδέτερη, τρίτη τοποθεσία, ίσως ένα πάρκο, αλλά οι Παλαιστίνιοι απαίτησαν να μάθουν σε ποιον ανήκε το πάρκο. Τελικά, συμφωνήθηκε να επισκέπτονται τα μάπετ τούς εκατέρωθεν «δρόμους», οι Ισραηλινοί όμως ήθελαν να είναι οι επισκέψεις «αυθόρμητες» ενώ οι Παλαιστίνιοι να γίνονται μόνο κατόπιν πρόσκλησης: «Οι μόνοι Ισραηλινοί που έρχονται στις παλαιστινιακές γειτονιές απρόσκλητοι είναι οι έποικοι», εξήγησε ο Κουτάμπ στην ανταποκρίτρια του περιοδικού των «Νew Υork Τimes».

Από τότε έγιναν πολλά. Το ξέσπασμα της δεύτερης Παλαιστινιακής Ιντιφάντα έκανε τη συμπαραγωγή του σόου αδύνατη. Κι έπειτα από διάφορες άλλες προσπάθειες που ναυάγησαν, το 2006, άρχισε να προβάλλεται από την Εκπαιδευτική Τηλεόραση Αλ-Κουντς- έναν μικρό σταθμό με έδρα το Πανεπιστήμιο Αλ-Κουντς, στα περίχωρα της Ραμάλας- το αμιγώς παλαιστινιακό «Σαρά΄ α Σιμσίμ». Παραγωγός είναι ακόμα ο Κουτάμπ, βοηθός του είναι η Λεϊλά Σαγιέγκ, βετεράνος ακτιβίστρια της Οργάνωσης για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης και σεναριογράφοι, στην πλειονότητά τους νέοι άνθρωποι χωρίς μεγάλη εμπειρία, που καλούνται να ξεπεράσουν τον εαυτό τους γράφοντας ιστορίες ελπίδας για παιδιά που δεν πολυξέρουν τι θα πει αυτή η λέξη. Πώς μπορείς να κάνεις ένα απολιτικό σόου- βασική και απαραβίαστη αρχή του «Σουσάμι Άνοιξε», ούτε οι Ισραηλινοί στρατιώτες, ούτε τα ισραηλινά πολεμικά αεροσκάφη, ούτε το ισραηλινό «τείχος ασφαλείας» έχουν θέση στην εκπομπή- βοηθώντας παράλληλα τα παιδιά που το παρακολουθούν, να ξεπεράσουν τα τραύματα που σχεδόν όλα έχουν και να ονειρευτούν ένα καλύτερο αύριο;

Οι ισορροπίες είναι δύσκολες, η πραγματικότητα βαραίνει αναπόφευκτα τους ώμους των παλαιστινιακών μάπετ, δεν είναι τόσο ζωντανά, τόσο αστεία, τόσο χαρούμενα όπως τα πρωτότυπα.

Όπως λένε οι υπεύθυνοι, «εμείς επικεντρωνόμαστε περισσότερο στον ρεαλισμό, σαν το ιταλικό σινεμά τη δεκαετία του 1950». Κάθε φορά, όμως, που τα μάπετ της Ραμάλας βγαίνουν «περίπατο», στον έξω κόσμο, σε σχολεία, εκατοντάδες παιδάκια 3, 4 και 5 ετών τρέχουν γεμάτα ενθουσιασμό να τα γνωρίσουν. Και τα χαμόγελα στα πρόσωπά τους είναι, απλώς, βάλσαμο.

Στα παλαιστινιακά εδάφη, η πλειονότητα του πληθυσμού είναι ανήλικοι. Τα παιδιά, μάλιστα, υπηρετούν τον ρόλο του συμβόλου του παλαιστινιακού αγώνα. Είναι ελάχιστες όμως οι εκπομπές που πραγματικά υπηρετούν εκείνα. Στο Παλαιστινιακό Ραδιοτηλεοπτικό Ίδρυμα, τον επίσημο τηλεοπτικό σταθμό της Παλαιστινιακής Αρχής, το μακροβιότερο παιδικό πρόγραμμα είναι ένα αργοκίνητο τοκ-σόου με οικοδέσποινα μια νεαρή που διαβάζει καμιά φορά παιδικά βιβλία στην κάμερα. Το επίσημο κανάλι της Χαμάς, το Αλ-Άκσα, έχει πολλές παιδικές εκπομπές: στην πιο διάσημη (ή διαβόητη), τους «Πρωτοπόρους του Αύριο», η Σαράα, μια μικρή Παλαιστίνια, και διάφοροι χαρακτήρες ζώων κάνουν ιδεολογικά μαθήματα: γιατί είναι κακό να μιλάει κανείς αγγλικά και καλό να απομνημονεύσει όλο το Κοράνι, γιατί είναι άπιστοι και πρέπει να πεθάνουν οι Δανοί που τόλμησαν να κάνουν γελοιογραφίες τον Μωάμεθ… Από καιρό σε καιρό, ένα ζωάκι πεθαίνει ως μάρτυρας για την Παλαιστίνη.


Θα γιορτάσουν 40 χρόνια παρέα με τη Μισέλ Ομπάμα

Το «Σουσάμι Άνοιξε» είναι το μακροβιότερο παιδικό πρόγραμμα παγκοσμίως. Πρόκειται για μια ειδική για μικρά παιδιά εκδοχή του «Μάπετ Σόου». Άρχισε να προβάλλεται στις ΗΠΑ στις 10 Νοεμβρίου του 1969 και σύντομα θα γιορτάσει τα 40ά του γενέθλια με καλεσμένη τη Μισέλ Ομπάμα. Η πρωτότυπη σειρά έχει προβληθεί σε περισσότερες από 120 χώρες. Παράλληλα, η μη κερδοσκοπική οργάνωση παραγωγής, η «Σέσαμι Γουέρκσοπ», έχει δημιουργήσει 25 διεθνείς συμπαραγωγές.