«Το ταλέντο διαρκεί αν του φερθείς καλά»

Είναι το πρώτο λάιβ άλμπουμ στην καριέρα του Νορβηγού σαξοφωνίστα Γιαν Γκαρμπάρεκ, πέντε χρόνια μετά το μελωδικό «Ιn praise of dreams». Στη 40χρονη πορεία που συνδέθηκε με το ηχητικό σύμπαν της περίφημης γερμανικής δισκογραφικής ΕCΜ και με μια «ανοικτή» τζαζ που διασταυρώθηκε με τις παραδόσεις διαφόρων μουσικών του πλανήτη, το διπλό άλμπούμ του «Dresden in Concert» (στην Ελλάδα διανέμεται από την εταιρεία Μικρή Άρκτος) είναι χαρακτηριστικό δείγμα ενός δίωρου jam session με το γκρουπ του, όπου τονίζεται- ίσως όσο ποτέ άλλοτε- η πιο δυναμική πλευρά του.

Η ηχογράφηση έγινε στη Δρέσδη τον Οκτώβριο του 2007, σε μια εποχή ανακατατάξεων: ο Βραζιλιάνος μπασίστας Γιούρι Ντάνιελ αντικατέστησε τον Έμπερχαρντ Βέμπερ, λόγω ασθενείας. Ο δεύτερος διαμόρφωνε τον ήχο του γκρουπ για περισσότερα από 30 χρόνια, αλλά η νέα ισορροπία δεν άργησε να έρθει, φέρνοντας σε κεντρικό πλάνο τον πλέον εξωστρεφή και ρυθμικό Γαλλοαφρικανό περκασιονίστα Μανού Κατσέ. Ντάνιελ, Κατσέ και Ράινερ Μπρούνιγχους (πιάνο) δίνουν στο σαξόφωνο του Νορβηγού μελωδού την άνεση να κινείται με φυσικότητα μέσα στα εμπνευσμένα μελωδικά σόλο του, έχοντας μια πιο… αθλητική διάθεση απ΄ ό,τι στις στούντιο ηχογραφήσεις του. Η φωνή του Γιαν Γκαρμπάρεκ φθάνει στο ακουστικό του τηλεφώνου με την ίδια «μεταφυσική» πραότητα που έχει και το σαξόφωνό του.

Σε λίγες μέρες φορτώνουν τα όργανα και φεύγουν για συναυλίες. Θα έρθουν και στην Ελλάδα; «Προς το παρόν, όχι. Αργότερα, ίσως…».

Έτσι κι αλλιώς, εμείς οι Έλληνες δεν είμαστε και στο κέντρο των (μουσικών) γεγονότων της Ευρώπης…

Στις μέρες μας όλοι είμαστε συνδεδεμένοι με τον έναν ή τον άλλον τρόπο. Και εμείς οι Νορβηγοί είμαστε εκτός κέντρου, αλλά τώρα πια είναι απλό να ακολουθείς τις εξελίξεις…

Γιατί δεν κάνατε ποτέ λάιβ άλμπουμ στο παρελθόν; Δεν σας άρεσε;

Κάποτε ήταν πολύ δύσκολη και δαπανηρή αυτή η ιστορία. Έπρεπε να νοικιάσεις ένα τεράστιο φορτηγό, πολλά μηχανήματα. Χρειάζονταν πολλά λεφτά. Ούτε καν μου πέρναγε απ΄ το μυαλό.

Θέλατε να ηχογραφήσετε το γκρουπ με τη νέα του σύνθεση;

Ήταν περισσότερο για το υλικό, παρά για τα πρόσωπα. Θέλαμε να έχουμε μια περισσότερο ιδιωτική ηχογράφηση- για μας κατ΄ αρχήν. Έτσι όμως όπως έγινε, βγήκε πολύ ωραίο το αποτέλεσμα…

Έχει το ίδιο καλλιτεχνικό ενδιαφέρον ένα λάιβ άλμπουμ με ένα που έχει νέο υλικό (σ.σ.: αν και υπάρχουν τρεις νέες εκτελέσεις: Τwelve Μoons, Τhe Τall Τear Τrees και Τhere Were Swallows).

Απλά δείχνει μια σημαντική πλευρά της δουλειάς μου. Είμαι συναυλιακός μουσικός, όλη μου τη ζωή έτσι την πέρασα. Αισθάνομαι ότι έπρεπε να έχω έναν λάιβ δίσκο…

Τι θα θέλατε να καταλάβει ο ακροατής για σας, μετά την ακρόαση του CD;

Είμαι σε πολύ καλή φάση της ζωής μου. Απολαμβάνω να κάνω μουσική… Τώρα είμαι 62. Ο κυριότερος όγκος της δουλειάς μου είναι πίσω μου κι αυτό είναι ανακούφιση από τη μια πλευρά… Με κάνει πιο χαρούμενο, πιο ανάλαφρο όταν παίζω.

Θέλετε να πείτε ότι δεν περιμένετε πολλά από ΄δώ και πέρα…

Κοιτάτε. Το ΄70 και το ΄80 έκανα πολλά πράγματα. Εδώ και μία δεκαετία δεν ηχογραφώ και τόσο συχνά. Μία φορά στα πέντε ή έξι χρόνια.. Έτσι μου αρέσει… Τη δεκαετία του ΄70 και του ΄80 υπήρχε μεγάλη κινητικότητα στην ευρωπαϊκή τζαζ…
Και τώρα μια χαρά είναι τα πράγματα. Υπάρχουν πολλοί νέοι μουσικοί, εξαιρετικοί. Και από τη Σκανδιναβία και απ΄ όλη την Ευρώπη. Το μόνο σύννεφο στον ορίζοντα είναι η διαθεσιμότητα της μουσικής στο Ίντερνετ- χωρίς αντίτιμο εννοώ. Για τους νέους μουσικούς αυτό είναι καθοριστικό. Τους κόβει τα πόδια.

Είναι θέμα για μια μεγάλη συζήτηση αυτό. Πολλοί μουσικοί την υποστηρίζουν αυτήν την ελευθερία…
Αν είσαι νέος σε εμποδίζει να κτίσεις μια καριέρα. Βέβαια είναι δύσκολο να προβλέψουμε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα, αλλά για μένα αυτό δεν είναι θετικός παράγοντας.

Πάντως σήμερα δεν ακούγονται τα μεγάλα ονόματα που ακούγονταν πριν από δύο δεκαετίες. Στην τζαζ εννοώ.

Μα κι εμείς τότε, πού νομίζετε ότι παίζαμε; Σε κάτι κλαμπάκια για ένα πολύ μικρό κοινό. Σιγά σιγά αποκτήσαμε κοινό. Θέλουν χρόνο αυτά τα πράγματα…

Στη Νορβηγία, τι συμβαίνει στον χώρο σας. Υπάρχουν νέοι άνθρωποι;

Υπάρχει πρώτης τάξεως εκπαίδευση στην τζαζ και τα παιδιά είναι εξαιρετικά. Όμως δεν βρίσκουν δουλειά μετά. Μπορούν να παίζουν ας πούμε μια φορά τον μήνα- κι αυτό δεν αρκεί για να αγοράσεις σπίτι, να έχεις αυτοκίνητο, γυναίκα, παιδί. Αλλά δεν ανησυχώ. Μερικοί θα τα καταφέρουν. Όπως σε όλες τις εποχές…

«Εδώ και μία δεκαετία δεν ηχογραφώ και τόσο συχνά. Μια φορά στα πέντε ή έξι χρόνια… Έτσι μου αρέσει»

«Είχα πάντα εμπιστοσύνη στον εαυτό μου»

Σας φοβίζει κάτι για το μέλλον;

Πάντα ήμουν αισιόδοξος για το μέλλον. Είχα εμπιστοσύνη στον εαυτό μου.

To ταλέντο διαρκεί για πάντα; Αν του φερθείς καλά, ναι.

Αλλά έχω δει ανθρώπους να το πετάνε απ΄ το παράθυρο γιατί είχαν προσωπικά προβλήματα. Για μένα δεν ισχύει αυτό. Έχω την οικογένειά μου, τη μουσική μου, τις συναυλίες μου…

Θεωρώ τον εαυτό μου πολύ τυχερό.